Niedobór wapnia w organizmie – hipokalcemia

Hipokalcemia to stan obniżenia poziomu wapnia zjonizowanego we krwi poniżej dolnej granicy normy. Może być skutkiem niewystarczającego dostarczania wapnia w diecie lub wynikać z zaburzeń w mechanizmach regulujących gospodarkę wapniową. Obniżenie poziomu wapnia objawia się szczególnie w układzie nerwowym i w układzie mięśniowo-szkieletowym.

Jakie są objawy hipokalcemii?

Objawy hipokalcemii najbardziej wyraźne są ze strony mięśni i układu nerwowego. Charakterystyczne symptomy wywołuje obniżenie poziomu wapnia we krwi poniżej 2.25 mmol/l lub 9 mg/dl (wartości te mogą różnić się nieznacznie, zależnie od laboratorium wykonującego badanie), przy czym ich nasilenie zależne jest od stopnia niedoboru i szybkości jego narastania.

W wielu przypadkach, zwłaszcza gdy obniżenie poziomu wapnia jest nieznaczne i rozwija się powoli, hipokalcemia nie wywołuje objawów i rozpoznawana jest przez przypadek (lub pozostaje nierozpoznana przez długi czas) lub objawia się w mało charakterystyczny sposób. Wystąpić mogą między innymi przewlekłe uczucie zmęczenia, zmiany psychiczne, różnego rodzaju ruchy mimowolne, zmiany dermatologiczne (między innymi łamliwe paznokcie, wysuszenie skóry, ogniska łuszczycy). Stan ten może przyczynić się również do zaburzeń mineralizacji kości, manifestujących się u dzieci pod postacią krzywicy, u dorosłych natomiast – osteoporozy. W sytuacjach dużego niedoboru wapnia lub gwałtownego jego narastania, pojawia się zespół objawów znany pod nazwą tężyczki. Wywołany jest on zaburzeniami pracy układu nerwowego i przekaźnictwa informacji między nerwami i mięśniami. Stan ten wymaga leczenia w warunkach szpitalnych. Do najważniejszych objawów tężyczki należą:

  • drętwienie i silne, symetryczne skurcze mięśni – na początku dotyczy to mięśni rąk, zajmując kolejno mięśnie przedramion i ramion, twarzy, klatki piersiowej i kończyn dolnych. Osoba doświadczająca napadu tężyczkowego nie jest w stanie rozluźnić skurczonych mięśni mimo zachowanej świadomości;
  • tak zwane równoważniki tężyczki – takie jak skurcz powiek, podwójne widzenie, światłowstręt, skurcz krtani (może powodować zmianę tonu głosu), wywołanie napadu astmy, dławicy piersiowej lub bólów brzucha, napady migreny czy epizody omdleń.

Jakie są przyczyny hipokalcemii?

Niski poziom wapnia powstać może w wyniku działania dwóch podstawowych grup przyczyn – niewystarczającej podaży wapnia do organizmu oraz rozchwiania mechanizmów regulujących jego gospodarkę.

Dominującym czynnikiem ograniczającym dostawy wapnia do organizmu jest jego niedobór w diecie. Do pokarmów bogatych w wapń należą zwłaszcza mleko i jego przetwory (np. sery, jogurty), jak również konserwy rybne, niektóre rośliny i woda wysokomineralizowana. Niektóre składniki diety ograniczają wchłanianie wapna – za przykład mogą posłużyć tu szczawiany (występują w dużej ilości np. w szpinaku), fosforany lub dieta bogatotłuszczowa. Wraz z dietą – szczególnie z produktami mlecznymi – dostarczamy do organizmu również część witaminy D. Rozpoznanie niskiego poziomu wapnia wymaga więc dokładnej analizy i ewentualnej modyfikacji diety.

Hipokalcemia rozwija się również w przypadku nieprawidłowości na jednym ze stopni mechanizmów regulujących wchłanianie wapnia, jego losy w organizmie i wydalanie. Jak wspomniano, nadrzędną rolę w gospodarce wapniowej pełnią hormony: witamina D3 i parathormon. W związku z tym możemy wyróżnić przyczyny związane z:

  • Witamina D3 – brak działania tego hormonu skutkuje spadkiem poziomu wapnia we krwi. Może to wynikać z jej niedoboru lub niewrażliwości tkanek na jej działanie. W produkcji i metabolizmie witaminy D3 uczestniczą skóra, która musi być poddana działaniu promieni słonecznych (ważne jest promieniowanie UV), wątroba i nerki. Choroby tych narządów i niewystarczająca ekspozycja skóry na światło słoneczne (powszechna w naszej szerokości geograficznej) mogą więc być przyczyną hipokalcemii. Wydzielanie i działanie witaminy D3 może być osłabione przez wpływ takich czynników jak podwyższony poziom fosforanów we krwi lub działanie niektórych leków – np. barbituranów czy hydantoiny stosowanych w leczeniu padaczki.
  • Paratohormon – podobnie jak w przypadku witaminy D, brak działania parathormonu wynikający z jego niedoboru lub oporności na niego skutkuje spadkiem poziomu wapnia we krwi. Parathormon produkowany jest przez przytarczyce – niewielkie gruczoły, które u większości osób położone są na tylnej powierzchni tarczycy. Tzw. niedoczynność przytarczyc spowodowana jest najczęściej ich usunięciem – czy to celowym, np. w przypadku guza przytarczyc produkującego parathormon w nadmiernej ilości, czy przypadkowym, np. podczas operacji usunięcia tarczycy. Rzadziej rozwija się w wyniku zniszczenia przytarczyc spowodowanego między innymi chorobami tarczycy, radioterapii w obrębie szyi, chorobami autoimmunologicznymi, urazem szyi lub innymi czynnikami. Zdarzają się również zaburzenia genetyczne prowadzące do niedoboru parathormonu lub wydzielania hormonu o nieprawidłowej budowie.
  • Innymi czynnikami – do niedoboru wapnia prowadzić może wiele różnych czynników niezwiązanych wprost z układem hormonalnym. Oporna na leczenie hipokalcemia pojawia się między innymi w przypadku niedoboru magnezu. W przebiegu niektórych stanów patologicznych – np. ostrego zapalenia trzustki, niektórych chorób kości – poziom wapnia w krwi spada z powodu jego nadmiernego wytrącania się w tkankach. Do przechodzenia wapnia z krwi do tkanek lub jego nadmiernego wydalania przyczyniają się także niektóre leki.

Jak diagnozuje się hipokalcemię?

Hipokalcemię podejrzewać można, gdy pojawią się wskazujące na nią objawy lub w przypadku współistnienia chorób, z którymi hipokalcemia często współistnieje (choroby nerek, wątroby).

Podstawowym badaniem stosowanym w rozpoznawaniu hipokalcemii jest oznaczenie poziomu wapnia we krwi. Uważa się, że jest on obniżony, gdy stężenie wapnia w próbce krwi żylnej wynosi mniej niż 2.25 mmol/l lub 9 mg/dl.

Za działanie biologiczne wapnia odpowiedzialna jest jego forma zjonizowana, która stanowi tylko około połowę jego części zawartej w krwi, ważnym etapem diagnostyki jest badanie poziomu wapnia zjonizowanego.

Zdarza się, że objawy hipokalcemii nie rozwijają się mimo obniżenia poziomu wapnia całkowitego, gdyż poziom wapnia zjonizowanego jest prawidłowy.

Postępowanie w hipokalcemii

Po zdiagnozowaniu obniżenia wapnia we krwi, kluczowe jest ustalenie przyczyn takiego stanu. We wszystkich przypadkach, w których jest to możliwe, podstawą jest tzw. leczenie przyczynowe – ma ono na celu wyrównanie poziomu wapnia poprzez usunięcie przyczyny jego obniżenia.

Dla przykładu w przypadku hipokalcemii jako działania niepożądanego leków dąży się do ich zamiany na inne preparaty, w przypadku błędów dietetycznych wprowadza się odpowiednie modyfikacje sposobu odżywiania, itd.

Niezależnie od tego wyrównuje się poziom wapnia stosując preparaty wapnia i witaminy D oraz – zależnie od przyczyny – inne leki. Wystąpienie objawów tężyczki wymaga przyjęcia do szpitala i zastosowania leczenia pod stałym nadzorem lekarza. Skuteczność leczenia hipokalcemii kontroluję się wykonując regularne badania stężenia wapnia we krwi i wydalania wapnia z moczem.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.07.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Osteomalacja – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Osteomalacja (krzywica u dorosłych lub rozmiękanie kości) to metaboliczna choroba przebiegająca z upośledzoną mineralizacją substancji ...

Wapń w diecie

Wapń jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Można powiedzieć, że jest pierwiastkiem życia. ...

Tężyczka utajona – przyczyny, objawy, badania, leczenie spazmofilii

Spazmofilia, czyli tężyczka utajona, to objaw związany z niedoborem wapnia we krwi. Jej najczęstszą przyczyną ...

Wapń w pożywieniu

W organizmie dorosłego człowieka znajduje się około 1200 g wapnia, z czego 99 % występuje ...

Wapń całkowity w moczu

Badanie stężenia wapnia w moczu wykonuje się najczęściej przy podejrzeniu kamicy nerkowej. Podwyższony poziom wapnia ...

Zespół Albrighta (rzekoma niedoczynność przytarczyc)

Zespół Albrighta to rzekoma niedoczynność przytarczyc. W chorobie tej komórki organizmu są niewrażliwe na działanie ...

Wapń w dobowej zbiórce moczu

Badanie stężenia wapnia w dobowej zbiórce moczu przeprowadzane jest w diagnostyce kamicy nerkowej i osteoporozy, ...

Jonogram (badanie elektrolitów) – jak odczytać wyniki badań krwi?

Jonogram jest zestawem badań laboratoryjnych służących do oceny zawartości elektrolitów w osoczu (sód, potas, wapń, ...

Białe plamy na zębach – jakie są przyczyny, jak się ich pozbyć i w jaki sposób je usunąć?

Przebarwienia i białe plamy na zębach mogą powstać w wyniku nieprawidłowości rozwojowych w trakcie tworzenia ...

Wapń całkowity w surowicy

Badanie stężenia wapnia całkowitego w surowicy wykonuje się w przypadku podejrzenia hipokalcemii (niskie stężenie wapnia) ...

Wapń – sposób na zdrowe kości

Przez całe życie układ kostny ulega przemianom fizycznym i chemicznym. Pełni funkcję ochronną dla narządów, ...

Tężyczka – przyczyny, objawy, leczenie

Tężyczka to różne objawy kliniczne, pojawiające się u pacjenta w sytuacji, gdy w jego organizmie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon