Niedobór witaminy D

Witamina D pełni kluczową rolę w procesie mineralizacji kości i utrzymaniu prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej. Niedobór witaminy D może mieć różne przyczyny, jednak zawsze wiąże się z poważnymi dla zdrowia konsekwencjami. Ze względu na ograniczoną ekspozycję na słońce w okresie od października do marca zaleca się stosowanie suplementacji witaminą D.

Czym jest witamina D?

Mianem witaminy D określamy trzy związki chemiczne z grupy steroidów: cholekalcyferol, ergokalcyferol i 25-hydroksycholekalcyferol. Dwa pierwsze oznaczamy również jako witaminę D3 oraz witaminę D2. Wykazują one działanie podobne do hormonów. Witaminy D2 i D3 ulegają przekształceniu w organizmie do aktywnych metabolitów, które są transportowane za pomocą krwiobiegu do innych tkanek. To grupa związków rozpuszczalnych w tłuszczach, dlatego też do ich transportu we krwi niezbędne jest białko, które tworzy z witaminą D kompleks, umożliwiając jego rozprowadzanie po organizmie.

Witamina D jest samodzielnie syntetyzowany przez nasz organizm pod wpływem działania promieni UV. Przy właściwym nasłonecznieniu i odpowiednio długim czasie ekspozycji szacuje się, że ilość witaminy D3, która powstaje pokrywa nawet 90 proc. zapotrzebowania ustroju na ten związek. Cholekalcyferol zostaje dostarczany również z pożywieniem. Produkty spożywcze zawierają jednak stosunkowo małą ilość witaminy D. Ergokalcyferol powstaje z ergocholesterolu występującego w drożdżach i grzybach kapeluszowych.

Jaka jest rola witaminy D?

Powstała na skutek działania promieni UV, czy też dostarczona z pożywieniem, witamina D wędruje z krwią do wątroby, gdzie rozpoczyna się proces przekształcania jej do aktywnych metabolitów. Kolejnym organem, który bierze udział w tych procesach, są nerki. Niedobory witaminy D są szczególnie niebezpieczne u dzieci w czasie ich intensywnego rozwoju i u kobiet w okresie menopauzy, kiedy rośnie ryzyko pojawienia się złamań osteoporotycznych.

Witamina D:

  • odpowiada za rozwój i prawidłową mineralizację kości;
  • jest niezbędna dla utrzymania prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej (co ma szczególnie znaczenie w okresie menopauzy, kiedy wzrasta ryzyko rozwoju osteoporozy);
  • zwiększa wchłanianie w jelitach wapnia i fosforu, co pozwala utrzymać właściwe stężenie wapnia we krwi, a przez to wzmacnia kości;
  • jest niezbędna dla prawidłowego procesu kostnienia m. in. poprzez ułatwianie przemiany fosforu organicznego do nieorganicznego (niezbędna po złamaniach);
  • zwiększa masę mięśniową i siłę mięśni;
  • zwiększa odporność na infekcje;
  • wywiera korzystny wpływ na układ mięśniowy i nerwowy.

Specjaliści zwracają uwagę, że ze względu na ograniczoną ekspozycję na słońce w okresie od października do marca zasadne wydaje się stosowanie suplementacji witaminą D. Osobom dorosłym zaleca się podaż witaminy D z pożywieniem lub/i preparatami farmaceutycznymi w ilości 800–1000 IU/dobę. Niemowlętom karmionym piersią, zgodnie z zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia, należy zapewnić podaż 400 IU/dobę, ponieważ w tym czasie organizm jest narażony na niedobór witaminy D.

Niedobór witaminy D – przyczyny

Niedobór witaminy D w organizmie może wynikać z wielu przyczyn. Czynnikami, które mogą go powodować są:

  • upośledzona synteza aktywnych metabolitów w wątrobie i nerkach na skutek zaburzeń funkcjonowania tych organów;
  • niedostateczna ekspozycja na światło słoneczne;
  • przyjmowanie niektórych leków;
  • zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym;
  • nadmierne wydalanie witaminy wynikające z zaburzeń w krążeniu jelitowo-wątrobowym.

Zbyt niski poziom witaminy D w ustroju powoduje spadek poziomu wapnia i fosforu w osoczu krwi (zaburzeniu ulega proces wchłaniania tych pierwiastków z pożywienia) oraz wzrost aktywności fosfatazy alkalicznej. Jest to enzym, którego poziom bada się w diagnostyce, między innymi, chorób kości i wątroby. Konsekwencję niedoboru witaminy D stanowi stopniowa demineralizacja kości, co u dzieci prowadzi do krzywicy, a u dorosłych do osteomalacji, czyli rozmiękczania kości, a także osteoporozy.

Niedobór witaminy D a osteoporoza

Po zakończeniu budowy kośćca brak lub zbyt niski poziom witaminy D prowadzi do powstawania zjawiska rozmiękczania kości, czyli osteomalacji, a także występowania osteoporozy. Osteoporoza to choroba, która charakteryzuje się stopniowym ubytkiem masy kostnej, co powoduje znacznie większą podatność na uszkodzenia i złamania. Niedobór witaminy D może objawiać się osłabieniem siły mięśni, zmniejszeniem wytwarzania włókien kolagenowych, zwolnieniem perystaltyki jelit, spadkiem aktywności komórek nerwowych.

Naukowcy zwracają również uwagę na związek pomiędzy niskimi poziomami tej witaminy a większym ryzykiem występowania chorób o podłożu autoimmunologicznym i chorób nowotworowych. Niedobory witaminy D w okresie życia płodowego mogą prowadzić do zwiększenia ryzyka cukrzycy typu 1. czy autyzmu. Niektóre badania wskazują na możliwy związek pomiędzy odpowiednimi poziomami witaminy D w ustroju a prawidłowymi poziomami glikemii.

Jakie są objawy i skutki niedoboru witaminy D u dzieci?

W procesie rozwoju układu kostnego dzieci witamina D to szczególnie ważny związek. Objawami krzywicy, która jest następstwem niedoboru witaminy D, są zahamowanie wzrostu oraz osłabienie mineralizacji zębów. Niedobór witaminy D u dzieci może prowadzić do zniekształcenia klatki piersiowej i kręgosłupa.

U dzieci, w pierwszych 6 miesiącach życia, mogą pojawić się również konwulsje i tężyczka. Choroba ta wynika z zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej. W ich wyniku dochodzi do zmniejszenia uwapnienia kości z równoczesnym wzmożonym odkładaniem się tkanki nieuwapnionej.

Podstawową funkcją witaminy D w ustroju jest zachowanie odpowiedniej gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz uczestnictwo w procesie mineralizacji kości. Ta rola sprawia, że staje się ona jednym z ważnych elementów systemu, który pozwala na wzrost, prawidłowy rozwój i funkcjonowanie układu kostnego. Obok witaminy D kluczową rolę w tych procesach odgrywają również wapń, fosfor, a także witamina K. Wapń i fosfor są to składniki mineralne stanowiące podstawowy budulec tkanki kostnej. O ile niedobory drugiego z wymienionych pierwiastków występują rzadko ze względu na jego powszechne występowanie w żywności, o tyle badania pokazują, że spożycie wapnia pozostaje na niskim poziomie w stosunku do zapotrzebowania.

Dieta bogata w witaminę D

Witamina D występuje w produktach spożywczych w niewielkich ilościach. Jej źródłem są:

  • tłuste ryby morskie, np.: śledź, łosoś, makrela,
  • tran,
  • mleko 3,5 proc., śmietana,
  • żółtka jaj,
  • masło,
  • wątróbka,
  • grzyby, np. borowiki.
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.08.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Talasemia beta i alfa – przyczyny, objawy, leczenie

Talasemia (niedokrwistość tarczowatokrwinkowa) należy do hemoglobinopatii – genetycznych chorób krwi, które powodują niedokrwistość. Przyczyną talasemii ...

Niedobór witaminy D3 – objawy – jak uzupełniać niski poziom witaminy D3?

Niedobór witaminy D3 jest częstym problemem. Niski poziom witaminy D3 wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie kości ...

Jak uzupełniać niedobory magnezu?

Magnez to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania komórek żywych organizmów. Niedobór magnezu u człowieka najczęściej ...

Awitaminoza – przyczyny i leczenie

Awitaminoza to choroba, której istotą jest brak lub znaczący niedobór jednej bądź kilku witamin. Rezultatem ...

Tężyczka utajona – przyczyny, objawy, badania, leczenie spazmofilii

Spazmofilia, czyli tężyczka utajona, to objaw związany z niedoborem wapnia we krwi. Jej najczęstszą przyczyną ...

Naczyniak jamisty

Naczyniak jamisty jest łagodnym nowotworem wywodzącym się z naczyń krwionośnych lub chłonnych. Zmiana może lokalizować ...

Niedobory witamin jesienią i zimą – których najbardziej brakuje i jak je uzupełniać?

Jesień i zima to pory roku, w których jesteśmy najbardziej narażeni na niedobory witamin i ...

Niedokrwistość

Niskie stężenie hemoglobiny we krwi określane jest mianem niedokrwistości. Istotne jest wykluczenie niedokrwistości rzekomej (rozcieńczenia ...

Badanie poziomu witaminy D – normy w badaniu krwi

Witamina D w organizmie wpływa m.in. na korzystny stan kości i zapobiega rozwojowi wielu chorób ...

Hipersplenizm (nadaktywność i powiększenie śledziony) – przyczyny, objawy, leczenie

Hipersplenizm nie jest pojęciem tożsamym ze splenomegalią (powiększeniem śledziony), ale może jej towarzyszyć. Splenomegalia to ...

Odporność

Odporność organizmu to jego zdolność do obrony przed wniknięciem do jego wnętrza czynników zewnętrznych lub ...

Choroba von Willebranda – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, leczenie

Choroba von Willebranda jest najczęstszą wrodzoną skazą krwotoczną. Istotą choroby jest zaburzenie krzepnięcia krwi, co ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon