Osteomalacja – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Osteomalacja (krzywica u dorosłych lub rozmiękanie kości) to metaboliczna choroba przebiegająca z upośledzoną mineralizacją substancji organicznej w obrębie tkanki kostnej. Często mylona jest z osteoporozą. Przyczyną tej choroby kości jest zwykle niedobór kalcytriolu. Objawy to: przewlekły ból kości, kaczkowaty chód czy tężyczka hipokalcemiczna. Wśród badań kości wykonuje się m.in. biopsję. Jak wygląda leczenie osteomalacji?

Osteomalacja – co to za choroba kości?

Osteomalacja to metaboliczna choroba kości charakteryzująca się upośledzoną mineralizacją substancji organicznej w obrębie tkanki kostnej. Jej odpowiednikiem w wieku dziecięcym jest krzywica. Niedostateczne odkładanie się soli wapnia (lub odwapnienie) prowadzi do częściowej utraty właściwości mechanicznych oraz uginania się i odkształcania kości pod wpływem obciążeń.

Dane dotyczące rozpowszechnienia osteomalacji w społeczeństwie są dość ograniczone – wynika to z faktu, że choroba przez długi czas nie daje żadnych objawów.

Osteomalacja (zwana też krzywicą u dorosłych lub rozmiękaniem kości) jest stwierdzana w badaniach biopsyjnych kości u około 10 proc. osób ze złamaniami bliższego odcinka kości udowej po 50. roku życia oraz u około 30 proc. osób z takimi złamaniami po 80. roku życia.

Aby zrozumieć istotę choroby, jaką jest osteomalacja, niezbędny jest krótki wstęp opisujący w zarysie fizjologiczne przemiany i rolę witaminy D. W organizmie człowieka występuje ona pod dwoma postaciami, jako:

  • cholekalcyferol – czyli witamina D3,
  • ergokalcyferol – czyli witamina D2.

Większość witaminy D jest syntetyzowana w ludzkim organizmie, a jedynie niewielka jej część pochodzi z pożywienia. Witamina D3 pochodzi z endogennego metabolitu – 7-dehydrocholesterolu, natomiast witamina D2 powstaje z egzogennego prekursora roślinnego – ergosterolu. Reakcje te zachodzą w skórze pod wpływem światła słonecznego (promieniowania UV).

Cholekalcyferol powstały w skórze jest transportowany do wątroby. W wątrobie przekształcany jest w 25-hydroksycholekalcyferol, skąd wędruje do nerek. W nerkach powstaje aktywna postać witaminy D3, czyli 1,25-dihydroksycholekalcyferol (kalcytriol).

Kalcytriol jest związkiem o cechach hormonu. Wykazuje liczne działania metaboliczne, do których możemy zaliczyć: pobudzenie komórek kościogubnych (osteoklastów), co powoduje uruchomienie jonów wapnia i fosforanów z depozytów kostnych, zwiększenie wchłaniania jonów wapnia i fosforanów w jelitach, nasilenie wchłaniania zwrotnego jonów wapnia i fosforanów w nerkach, podwyższenie stężenia jonów wapnia w osoczu krwi.

Osteomalacja – przyczyny

Osteomalacja (rozmiękanie kości) spowodowana jest najczęściej niedoborem kalcytriolu, rzadziej natomiast brakiem dostatecznej ilości fosforanów nieorganicznych w płynach pozakomórkowych czy niedoborem wapnia. Te trzy składowe są niezbędnym warunkiem mineralizacji kośćca w miejscu aktywności komórek kościotwórczych (czyli osteoblastów).

Niedobór kalcytriolu

Najczęściej do stanu niedoboru kalcytriolu może dojść w przypadku niedostatecznej podaży witaminy D3 w pożywieniu oraz niedostatecznego działania promieni ultrafioletowych (UV) na skórę.

Do częstych przyczyn niedoboru kalcytriolu należy również:

  • upośledzone wchłanianie witaminy D3 z przewodu pokarmowego – w przebiegu chorób dróg żółciowych (np. żółtaczki zastoinowej), chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego i chorób trzustki;
  • wtórnie zaburzony metabolizm witaminy D3 – w przebiegu chorób wątroby, niewydolności nerek oraz w razie długotrwałego stosowania leków takich jak barbiturany czy fenytoina.

Do rzadkich przyczyn niedoboru kalcytriolu możemy zaliczyć: krzywicę witamino-D-zależną (pseudoniedoborową) typu I – genetycznie uwarunkowany defekt procesu hydroksylacji 25-hydroksycholekalcyferolu do kalcytriolu w nerkach, krzywicę witamino-D-zależną (pseudoniedoborową) typu II – genetycznie uwarunkowana niewrażliwość komórek na kalcytriol, ze zbyt dużym wydalaniem fosforanów nieorganicznych z moczem i obniżeniem ich stężenia w surowicy krwi.

Niedobór fosforanów nieorganicznych

Z niedoborem fosforanów nieorganicznych najczęściej możemy się spotkać w sytuacji:

  • niedostatecznej ich podaży z pokarmami – zwłaszcza u alkoholików, podczas stosowania diety ubogobiałkowej oraz w przypadku stosowania żywienia pozajelitowego preparatami ubogofosforanowymi,
  • upośledzonego wchłaniania fosforanów nieorganicznych z przewodu pokarmowego – podczas stosowania leków wiążących fosforany (tj. CaCO3, Al(OH)3, sewelameru, węglanu lantanu) oraz w przypadku uporczywych wymiotów lub biegunki.

Znacznie rzadziej z przewlekłą hipofosfatemią spotykamy się w sytuacji wrodzonych lub nabytych dysfunkcji cewek nerkowych, nadmiernej utraty fosforanów nieorganicznych z moczem, spowodowanej nadmiarem parathormonu (PTH), fosfatonin (FGF-23) czy glikokortykosteroidów (GKS).

Hipokalcemia – niedobór wapnia

Do przewlekłej hipokalcemii, czyli obniżonego stężenia wapnia w surowicy krwi, najczęściej może dojść w przypadku:

  • stosowania niektórych leków moczopędnych (np. furosemidu, torasemidu) – przyczyniają się one do nadmiernej utraty wapnia z moczem,
  • zespołu rozpadu nowotworu – uwolnione z komórek fosforany nieorganiczne wiążą jony wapnia we krwi, co skutkuje rozwojem hipokalcemii.

Z niedoborem wapnia rzadziej spotykamy się w sytuacji nadmiernego odkładania się wapnia w tkankach miękkich lub w kościach – ma to miejsce w przebiegu ostrego zapalenia trzustki, w zespole „głodnych kości” po usunięciu gruczolaka przytarczyc, podczas stosowania leków z grupy bisfosfonianów.

Osteomalacja – objawy

Osoby cierpiące na osteomalację najczęściej skarżą się na osłabienie siły mięśniowej oraz przewlekłe bóle kostne – zwłaszcza miednicy, kręgosłupa i klatki piersiowej. Osłabienie mięśni proksymalnych kończyn dolnych powoduje u nich kaczy chód (kołyszący) oraz trudności we wstawaniu z krzesła i chodzeniu po schodach.

Badając pacjenta ortopeda może ponadto zaobserwować:

  • postępujące deformacje szkieletu (kości długich, kości miednicy, kręgosłupa, kości klatki piersiowej) – zniekształcenia kości nóg są najlepiej widoczne, kończyny przybierają kształt litery „O”,
  • ból kości przy ucisku,
  • kifozę odcinka piersiowego kręgosłupa,
  • pękanie i łamliwość kości,
  • kielichowate poszerzenia zakończeń kości długich (dają one obraz obrzmiałych stawów, a kości stają się bardziej podatne na złamania),
  • zmniejszenie gęstości kości.

Objawem osteomalacji jest także utajona lub jawna tężyczka hipokalcemiczna, czyli spowodowany hipokalcemią stan, w którym obserwujemy tendencję do nadmiernej kurczliwości mięśni. Zmniejszona jest gęstość kości, dlatego mają one tendencję do pękania i łamliwości.

Osteomalacja – badania pomocnicze

Przeprowadzone badania laboratoryjne mogą wykazać: zmniejszone stężenie wapnia, fosforanów nieorganicznych oraz 25-hydroksycholekalcyferolu w surowicy krwi, zwiększoną aktywność enzymu fosfatazy alkalicznej (zasadowej) w surowicy krwi, zwiększone stężenie parathormonu (PTH) w surowicy krwi.

W densytometrycznych badaniach kości (czyli badaniach gęstości mineralnej kości) można ujawnić zmniejszenie masy kostnej, spełniające kryteria osteopenii lub osteoporozy.

Spośród badań obrazowych największą rolę odgrywa badanie rentgenowskie, niemniej jednak zmiany w RTG są widoczne dopiero w zaawansowanej chorobie. Polegają one na: zmniejszeniu gęstości kości oraz występowaniu charakterystycznych stref Loosera i Milkmana (złamań rzekomych).

Są to prostopadłe do powierzchni kości linijne zacienienia o długości do kilkunastu milimetrów, najczęściej obserwowane w kości udowej, żebrach, kości łonowej i pozostałych kościach miednicy oraz w zewnętrznych częściach łopatek, które pozwalają jednoznacznie odróżnić osteomalację od osteoporozy.

Biopsja kości z badaniem histopatologicznym wycinka wykazuje zmniejszenie, a nawet zupełne zniknięcie „frontów” wapnienia tkanki kostnej, powiększenie grubości substancji organicznej (osteoidu), a także cechy zmniejszenia aktywności osteoklastów (komórek kościogubnych).

W diagnostyce różnicowej osteomalacji należy uwzględnić wszystkie choroby prowadzące do osteopenii oraz rozważyć przyczyny zaburzonej mineralizacji tkanki kostnej. Warto wspomnieć też o kwestii osteomalacja a osteoporoza. Objawy obu schorzeń są podobne. Nierzadko również wspomniane choroby kości współistneją.

Osteomalacja – leczenie

Jeżeli osteomalacja jest spowodowana małą ilością witaminy D w diecie lub niedostateczną ekspozycją na światło słoneczne, to jako postępowanie z wyboru powinniśmy zastosować doustną suplementację witaminy D.

Co istotne, jeśli w okresie leczenia wraz ze spożywanymi pokarmami nie dostarczamy wystarczającej ilości wapnia (tj. ponad 1 g w ciągu doby), powinniśmy jednocześnie zastosować jego suplementację.

W razie nieskuteczności leczenia osteomalacji witaminą D (a także u chorych z uszkodzeniem wątroby lub nerek), stosuje się aktywne jej metabolity:

  • kalcyfediol (25-OH-D) – w razie niedoboru aktywnego metabolitu z przyczyn wątrobowych,
  • alfakalcydol (1-OH-D) – w razie niedoboru aktywnego metabolitu z przyczyn nerkowych.

Oba wymienione leki nie wymagają kontrolowania stężenia 1,25-dihydroksycholekalcyferolu, co jest konieczne w przypadku stosowania aktywnej postaci witaminy D, tj. kalcytriolu.

W przypadku niedoboru fosforanów, bez związku z niedoborem witaminy D, stosuje się leczenie przyczynowe oraz zwiększa spożycie mleka i jego przetworów, które zawierają dużą ilość fosforanów.

Bibliografia:

  • http://www.medbroadcast.com/condition/getcondition/osteomalacia
  • https://www.healthline.com/health/osteomalacia#symptoms
  • https://www.webmd.com/osteoporosis/what-is-osteomalacia#1
Opublikowano: ; aktualizacja: 19.04.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Tężyczka – przyczyny, objawy, leczenie

Tężyczka to różne objawy kliniczne, pojawiające się u pacjenta w sytuacji, gdy w jego organizmie ...

Krzywica

Krzywica to choroba dzieci. Jej rozpoznanie przypada na okres między 3 miesiącem a 2 rokiem ...

Niedobór witaminy D3 – objawy – jak uzupełniać niski poziom witaminy D3?

Niedobór witaminy D3 jest częstym problemem. Niski poziom witaminy D3 wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie kości ...

Witamina D i K dla dziecka

W organizmie dziecka witaminy pełnią ważne funkcje regulacyjne, warunkują prawidłowy przebieg ważnych dla życia i ...

Prawidłowy wzrost u dziecka

W rozwoju każdego dziecka możemy wyróżnić charakterystyczne, następujące po sobie okresy życia. W czasie każdego ...

Niedobór wapnia w organizmie – hipokalcemia

Hipokalcemia to stan obniżenia poziomu wapnia zjonizowanego we krwi poniżej dolnej granicy normy. Może być ...

Tran – sposób na wzmocnienie odporności

Tran jest bogaty w witaminy A i D oraz kwas tłuszczowy omega-3. Dzięki temu wspomaga ...

Zespół Albrighta (rzekoma niedoczynność przytarczyc)

Zespół Albrighta to rzekoma niedoczynność przytarczyc. W chorobie tej komórki organizmu są niewrażliwe na działanie ...

Klatka piersiowa lejkowata (szewska) – rozpoznanie, objawy, leczenie

Klatka piersiowa lejkowata jest jedną z najczęstszych wrodzonych deformacji klatki piersiowej, która polega na zapadnięciu ...

Kurza klatka piersiowa – przyczyny, objawy, leczenie

Klatka piersiowa kurza polega na uwypukleniu mostka i przylegających do niego części żeber do przodu. ...

Witaminy a rozwój dziecka – których witamin potrzebują dzieci?

Witaminy to grupa związków organicznych, które mimo, że nie stanowią źródła energii dla organizmu, są ...

Wapń – sposób na zdrowe kości

Przez całe życie układ kostny ulega przemianom fizycznym i chemicznym. Pełni funkcję ochronną dla narządów, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon