Jakie są przyczyny i objawy niedokrwistości?

Niedokrwistość (anemia) jest stosunkowo częstym schorzeniem, którego zdecydowanie najczęściej spotykaną przyczyną jest niedobór żelaza w diecie. Do pozostałych przyczyn niedokrwistości zalicza się m.in. takie stany jak niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość aplastyczna, czy niedokrwistość spowodowana chorobami przewlekłymi. Leczenie niedokrwistości powinno być zawsze uzależnione od przyczyny anemii.

Przyczyny niedokrwistości

Niedokrwistość polega na sytuacji, gdy stężenie hemoglobiny (oraz liczba erytrocytów) spadnie poniżej wartości prawidłowych dla danej płci. Do przyczyn takiego stanu zaliczamy:

  • Krwotok lub przewlekłe krwawienie – w wyniku masywnego lub nagłego krwawienia (zwykle pourazowego) objawy rozwijają się szybko i są wynikiem pobudzenia układu współczulnego – jest to przyspieszenie czynności serca, pocenie się, zmniejszenie ilości wydalanego moczu, wstrząs hipowolemiczny. Przewlekłe krwawienie (najczęściej drogą przewodu pokarmowego) doprowadza do niedokrwistości z niedoboru żelaza.
  • Niedobór żelaza – jest najczęściej występującą przyczyną niedokrwistości. W wyniku niedoboru żelaza upośledzona jest synteza hemoglobiny, w wyniku czego powstają erytrocyty mniejsze i z małą zawartością tego białka. Niedobór żelaza może być związany z dietą (na przykład wegetariańską), przewlekłym krwawieniem z przewodu pokarmowego, obfitymi krwawieniami miesięcznymi, wielokrotnym honorowym oddawaniem krwi, zaburzeniami wchłaniania żelaza (stan po usunięciu żołądka, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna).
  • Niedobór witaminy B12 i/lub kwasu foliowego – wywołuje tak zwaną niedokrwistość megaloblastyczną, charakteryzującą się obecnością dużych erytrocytów w rozmazie krwi obwodowej.
  • Niedokrwistość syderoblastyczna – spowodowana nieprawidłowościami w czasie syntezy hemoglobiny i związanym z tym nadmiarem żelaza w organizmie.
  • Choroby przewlekłe – niedokrwistość może być objawem przewlekłych schorzeń, zwykle zakażeń, nowotworów, chorób autoimmunologicznych, czy chorób nerek. W złożonej patogenezie tego typu niedokrwistości ważną rolę pełnią cytokiny hamujące wytwarzanie erytrocytów w szpiku oraz zmniejszenie wytwarzania erytropoetyny przez nerki.
  • Niedokrwistość hemolityczna – w której dochodzi do nadmiernego niszczenia erytrocytów, zarówno wewnątrz naczyń, jak i poza naczyniami (głównie w śledzionie, lecz także w wątrobie). Wyróżniamy postaci wrodzone, spowodowane różnorodnymi defektami krwinki czerwonej, które prowadzą do jej rozpadu oraz postaci nabyte – wywołane między innymi mechanizmami immunologicznymi, zakażeniami czy niektórymi lekami.
  • Niedokrwistość aplastyczna – związana z niewydolnością szpiku kostnego, w której oprócz niedokrwistości, obserwuje się zmniejszoną ilość leukocytów (leukopenia) oraz płytek krwi (małopłytkowość). Zmniejszenie ilości wszystkich elementów morfotycznych krwi nazywamy pancytopenią. Aplazja szpiku występuje między innymi po narażeniu na promieniowanie jonizujące, niektóre substancje chemiczne (benzen), leki lub infekcje wirusowe.

Niedokrwistość – objawy

Niedokrwistość nie powoduje żadnych charakterystycznych objawów. Rozpoznanie niedokrwistości jest stosunkowo proste, ponieważ jest ona wykrywana podczas często wykonywanego badania morfologii krwi. Trudniejsze może być ustalenie przyczyny niedokrwistości. Najczęściej występuje niedokrwistość z niedoboru żelaza oraz niedokrwistość chorób przewlekłych.

Objawy niedokrwistości

Ogólne objawy niedokrwistości, związane z niedoborem hemoglobiny i tlenu, to:

Objawy niedokrwistości z niedobory żelaza

Objawy niedokrwistości z niedoboru żelaza mogą być następujące:

  • wybiórczy, spaczony apetyt na glinę lub kredę;
  • suchość w ustach, wygładzenie, pieczenie języka;
  • zajady;
  • suchość skóry;
  • kruchość paznokci z podłużnymi prążkami;
  • cienkie, łamliwe, wypadające włosy.

Objawy te mogą pojawić się jeszcze przed zmniejszeniem stężenia hemoglobiny w morfologii krwi.

Objawy niedokrwistości megaloblastycznej

Niedokrwistość megaloblastyczna, wywołana niedoborem witaminy B12, jest często związana z występowaniem objawów neurologicznych:

  • zaburzeniem czucia – parestezje rąk i stóp, często w postaci kłucia opuszków palców;
  • objawem Lhermitte’a – nagłe uczucie przechodzenia prądu przez kręgosłup;
  • drętwieniem rąk i stóp;
  • zaburzeniem czucia głębokiego, mogącego przejawiać się zaburzeniami chodu i równowagi.

Objawy takie zawsze wymagają konsultacji neurologicznej, w celu wykluczenia innego tła dolegliwości.

Objawy niedokrwistości hemolitycznej

W niedokrwistości hemolitycznej, poza ogólnymi objawami anemii, dość często stwierdza się zażółcenie skóry – jest to wynik nadmiernego uwalniania bilirubiny, która powstaje po rozpadzie hemoglobiny, a także hepatosplenomegalię – powiększenie wątroby i śledziony.

Objawy niedokrwistości aplastycznej

Niedokrwistość aplastyczna, jeśli przebiega z pancytopenią, to oprócz anemii, można także zaobserwować:

  • zwiększoną skłonność do infekcji,
  • częste gorączki – wywołane leukopenią,
  • skazę krwotoczną – wywołaną trombocytopenią.

Objawy niedokrwistości chorób przewlekłych

W niedokrwistości chorób przewlekłych często na pierwszy plan wysuwają się objawy schorzenia podstawowego – na przykład objawy stawowe w reumatoidalnym zapaleniu stawów, czy objawy choroby nowotworowej.

Leczenie niedokrwistości

Ogólne osłabienie, łatwa męczliwość, bladość skóry – są to zwykle główne objawy anemii, na podstawie których lekarz wysuwa podejrzenie niedokrwistości i zleca badanie morfologii krwi. Po rozpoznaniu anemii, należy zawsze poszukać jej przyczynę i włączyć odpowiednie leczenie. W przypadku najczęściej występującej – niedokrwistości z niedoboru żelaza – ważne jest jego uzupełnianie. Dostępne są złożone preparaty, które, oprócz żelaza, zawierają witaminę B12, kwas foliowy, a także witaminę C, która wspomaga wchłanianie żelaza.

Należy pamiętać, że preparaty żelaza trzeba przyjmować przez kilka miesięcy po ustabilizowaniu poziomu hemoglobiny, aby odbudować zapasy tego pierwiastka.

Opublikowano: ; aktualizacja: 09.02.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa (g6pd)

Dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa to enzym, który odgrywa rolę przy przemianach krwinek czerwonych. Niedobór tego enzymu decyduje ...

Anemia (niedokrwistość) sierpowata (sierpowatokrwinkowa) – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość sierpowata (anemia sierpowata) to wrodzona, uwarunkowana genetycznie choroba krwi. Jest rodzajem niedokrwistości wrodzonej, której ...

Anemia z niedoboru żelaza u dziecka

Żelazo stanowi składnik mineralny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania i zdrowia organizmu. Każda krwinka czerwona zawiera ...

Niedokrwistość w ciąży

Niedokrwistość, przez pacjentów częściej nazywana anemią, to stan, w którym zmniejsza się ilość hemoglobiny we ...

Anemia (niedokrwistość) - objawy, przyczyny i leczenie anemii

Anemia jest to stan, w którym we krwi nie ma wystarczającej ilości zdrowych czerwonych krwinek, ...

Niedokrwistość Addisona (niedokrwistość złośliwa)

Niedokrwistość Addisona-Biermera zwana jest często niedokrwistością złośliwą. Anemia tego typu jest wynikiem niedoboru witaminy B12. ...

Niska hemoglobina – o czym świadczy niski poziom hemoglobiny?

Niski poziom hemoglobiny wskazuje na niedokrwistość. Ten parametr wraz z niskim hematokrytem i małą liczba ...

Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość z niedoboru żelaza najczęściej jest wynikiem niewystarczającej podaży żelaza w diecie. Objawami anemii z ...

Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Niedobór żelaza to najczęstsza z przyczyn niedokrwistości. Żelazo jest niezbędne w organizmie do budowy hemoglobiny, ...

Niedokrwistość

Niskie stężenie hemoglobiny we krwi określane jest mianem niedokrwistości. Istotne jest wykluczenie niedokrwistości rzekomej (rozcieńczenia ...

Zespół niespokojnych nóg (RLS)

Zespół niespokojnych nóg, czyli zespół RLS dotyka około 5 proc. populacji ogólnej. Częstość występowania choroby ...

Badanie krwi RDW – wyniki i normy wskaźnika RDW czerwonych krwinek

Badanie krwi RDW (red blood cell distribution width) służy określeniu anizocytozy, czyli stopnia zróżnicowania krwinek ...

Komentarze (0)