Duszność

Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza, utrudnionego oddychania. Może jej towarzyszyć wrażenie skrócenia oddechu lub ucisku na klatkę piersiową. Stopień odczuwania duszności jest bardzo zróżnicowaną cechą. Duszność towarzyszy wielu chorobom układu krążenia i chorobom układu oddechowego.

Duszność a układ krążenia i układ oddechowy

Choroby układu krążenia oraz ich powikłania są jednym z największych problemów zdrowotnych ludzkości. Z kolei ciągle rosnące narażenie na szkodliwe czynniki środowiskowe zwiększa ilość przypadków chorób układu oddechowego. Ze względu na ogromne znaczenie obu tych układów dla życia człowieka warto znać podstawowe objawy, które mogą sugerować ich niedomogę. Jednym z takich symptomów jest uczucie duszności.

Czym jest duszność?

Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza, utrudnionego oddychania. Może jej towarzyszyć wrażenie skrócenia oddechu lub ucisku na klatkę piersiową. Stopień odczuwania duszności jest bardzo zróżnicowaną cechą. Każdy, w zależności od wielu czynników somatycznych i psychicznych, ma inny próg odczuwania duszności. Między innymi z tego powodu nie jest ona rzetelną miarą rzeczywistej niedomogi układu oddechowego czy krwionośnego. Dokładne mechanizmy powstawania tego uczucia braku powietrza nie są w pełni i bezspornie ustalone. Zaangażowane są w ten proces ośrodki nerwowe położone w korze mózgu oraz rdzeniu przedłużonym, a także receptory reagujące na zmianę stężeń gazów oddechowych w płucach oraz na zmianę mechaniki oddychania.

Duszność - przyczyny

Przyczyny duszności związane z układem oddechowym:

  • aspiracja ciała obcego do dróg oddechowych,
  • astma oskrzelowa,
  • gruźlica,
  • guz oskrzeli,
  • guz płuca,
  • guz tchawicy,
  • niedodma,
  • odma opłucnowa,
  • ostre zapalenie oskrzeli,
  • płyn w jamie opłucnej,
  • przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
  • przewlekłe zapalenie oskrzeli,
  • rozstrzenie oskrzeli,
  • stan po usunięciu płuca,
  • zapalenie opłucnej,
  • zapalenie płuc,
  • zatorowość płucna,
  • zwężenie światła oskrzeli,
  • zwłóknienie płuc.

Przyczyny duszności związane z układem krążenia:

  • choroba niedokrwienna serca,
  • obrzęk płuc,
  • obturacyjny bezdech senny,
  • ostra niewydolność lewokomorowa serca,
  • przetrwały przewód tętniczy (Botalla),
  • rozwarstwienie aorty,
  • tamponada serca,
  • układowe zapalenia naczyń,
  • wady pnia płucnego,
  • wady zastawki aorty,
  • wady zastawki dwudzielnej (mitralnej),
  • wstrząs,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • zawał serca,
  • zwężenie cieśni aorty.

Duszność - inne przyczyny

Do innych przyczyn duszności można zaliczyć:

  • ból,
  • duże wole tarczycy uciskające na tchawicę,
  • duży wysiłek fizyczny (zespół hiperwentylacji powysiłkowej),
  • kwasica ketonowa,
  • kwasica mleczanowa,
  • methemoglobinemia.
  • miastenia,
  • nadczynność tarczycy,
  • niedokrwistość,
  • osłabienie mięśni oddechowych,
  • otyłość,
  • poliomyelitis,
  • stany emocjonalne np. lęk, panika,
  • stwardnienie boczne zanikowe (SLA),
  • zaawansowana niewydolność nerek,
  • zaawansowana niewydolność wątroby,
  • zaburzenia psychiczne,
  • zatrucie salicylanami,
  • zatrucie tlenkiem węgla,
  • zespół Guillaina i Barrégo,
  • zespół wątrobowo-płucny.

Duszność - kiedy jest groźna?

Największą uwagę należy zwrócić na uczucie duszności występujące po raz pierwszy w życiu w okolicznościach, w których jej pojawienie nie może być wytłumaczone stanem emocjonalnym. W takiej sytuacji szczególnie silne uczucie braku powietrza występujące nagle, gwałtownie ze współistniejącym bólem w klatce piersiowej powinno skłonić nas do niezwłocznego kontaktu z lekarzem. Taki stan może wystąpić między innymi w bezpośrednio zagrażającej życiu zatorowości płucnej, zawale serca, tamponadzie serca, rozwarstwieniu aorty. Przyczyną może być również aspiracja ciała obcego i odma opłucnowa, oba te stany również w niesprzyjających okolicznościach mogą stanowić zagrożenie dla życia.

Duszność przewlekła

Powoli narastające, początkowo wysiłkowe, a później występujące również w spoczynku odczucie braku powietrza towarzyszy wielu chorobom przewlekłym. Jest objawem przewlekłej obturacyjnej choroby płuc wywoływanej przede wszystkim paleniem tytoniu. Jej przyczyną może być również rozwijający się w klatce piersiowej nowotwór płuc. Charakterystyczna jest duszność występująca głównie w nocy w pozycji leżącej. Jej najczęstszą przyczyną jest niewydolność lewokomorowa serca. Łatwo poznać taką duszność po potrzebie spania na wysokiej poduszce lub nawet na kilku poduszkach. Dolegliwość z reguły ustępuje po przyjęciu pozycji pionowej. Napady duszności w nocy mogą występować również w przebiegu obturacyjnego bezdechu sennego.

Duszność - rozpoznanie

W celu próby zobiektywizowania objawu podmiotowego, jakim jest uczucie duszności, wprowadzono dwie skale. Pomagają one lekarzowi przy pierwszym kontakcie z chorym oszacować siłę z jaką występuje duszność. Bardzo istotne jest również dokładne przedstawienie lekarzowi okoliczności, w jakich pojawiła się duszność i objawów, które jej towarzyszyły. Jak przy każdym badaniu lekarskim, nie należy zatajać żadnych faktów, o które pyta lekarz. Ukrycie niektórych zdarzeń czy objawów może znacznie utrudnić postawienie trafnej diagnozy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Niedomykalność zastawki aortalnej – przyczyny, objawy, stopnie, leczenie niedomykalności aortalnej

Niedomykalność zastawki aortalnej to rodzaj wady serca, prowadzącej do niedokrwienia narządów. Jej przyczyną są m.in. ...

Choroby układu krążenia a choroby cywilizacyjne

Choroby cywilizacyjne, nazywane również chorobami XXI wieku, to schorzenia wynikające z życia w wysoko rozwiniętej ...

Badania w chorobach serca

W przypadku diagnostyki chorób układu krążenia do postawienia pełnej diagnozy często konieczne okazuje się wykonanie ...

Nadciśnienie płucne – przyczyny, objawy, leczenie

Nadciśnienie płucne (pierwotne lub samoistne) to choroba związana ze wzrostem ciśnienia w naczyniach płuc oraz ...

Jak zapobiegać chorobom układu krążenia?

Podejmując walkę o życie wolne od chorób układu sercowo-naczyniowego, warto poznać czynniki, które sami jesteśmy ...

Chrypka – przyczyny i leczenie chrypki u dorosłych i dzieci

Chrypka, czyli szorstka barwa głosu, połączona zwykle z uczuciem suchości i drapania w gardle, to ...

Chrypka

Chrypka najczęściej jest następstwem infekcji dróg oddechowych. Często pojawia się u osób palących. Zwykle chrypka ...

Omdlenie – przyczyny, rodzaje, objawy przedomdleniowe, pierwsza pomoc, leczenie

Omdlenie to nagła, chwilowa utrata przytomności, której przyczyną jest spadek ciśnienia tętniczego krwi. Należy różnicować ...

Niedomykalność zastawki mitralnej – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, powikłania, rokowanie

Niedomykalność zastawki mitralnej (dwudzielnej) to wada polegającą na cofaniu się krwi z lewej komory do ...

Dieta w chorobach serca

Na rozwój miażdżycy, nadciśnienia tętniczego czy choroby niedokrwiennej serca bardzo duży wpływ ma styl życia, ...

Arytmia serca

Arytmia serca, inaczej nazywana zaburzeniem rytmu serca, to zaburzenie pracy serca polegające na jej przyśpieszeniu, ...

Rozedma płuc – przyczyny, objawy, badania, leczenie, skutki, rokowanie, śmiertelność

Rozedmą nazywa się przewlekłą chorobę płuc u palaczy. Występuje ona często z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, składając ...

Komentarze (0)