Kłębuszkowe zapalenie nerek (glomerulopatie)

Choroby kłębuszków nerkowych są istotnym problemem w nefrologii. Cechują się zajęciem przez proces zapalny wyłącznie lub głównie kłębuszków nerkowych. Zmiany dotyczące innych struktur nerek (cewki, utkanie śródmiąższowe, naczynia) mają charakter wtórny i są następstwem zaburzeń spowodowanych nieprawidłową funkcją kłębuszków.

Kłębuszki nerkowe

Kłębuszki nerkowe stanowią swoiste sito, filtrujące substancje krążące we krwi. Część z nich dostaje się do moczu, część odzyskiwana jest i wraca do krwiobiegu. W chorobach kłębuszków nerkowych często uszkodzona jest bariera filtracyjna kłębuszka, a funkcje nerek są upośledzone. Stanowi to ważne ogniwo w patogenezie mocznicy (niewydolności nerek) zarówno ostrej, jak i przewlekłej.

Kiedy podejrzewać kłębuszkowe zapalenie nerek?

Glomerulopatie często nie powodują żadnych dolegliwości. Objawiają się nieprawidłowościami w badaniu moczu. Najważniejsze objawy kliniczne w chorobach kłębuszków nerkowych można podzielić na kilka zespołów:

  • izolowany krwiomocz/ białkomocz
  • zespół nerczycowy - ten zespół objawów zawsze świadczy o chorobie kłębuszków nerkowych; W zespole nerczycowym występuje:
    • znaczny białkomocz,
    • uogólnione obrzęki,
    • hipoalbuminemia (zmniejszenie ilości albumin w osoczu),
    • hiperlipidemia i lipiduria;
  • zespół nefrytyczny – na który składa się:
    • krwiomocz,
    • białkomocz,
    • skąpomocz,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • wzrost poziomu kreatyniny;
  • ostra niewydolność nerek (szybko postępująca utrata funkcji nerek – w przeciągu dni);
  • przewlekła niewydolność nerek (postępująca utrata funkcji nerek – lata).

Przyczyny kłębuszkowych zapaleń nerek

Choroby kłębuszków nerkowych dzieli się na dwie grupy:

  • pierwotne (glomerulopathiae primariae),
  • wtórne (glomerulopathiae secundariae).

Patogeneza glomerulopatii jest niezwykle złożona, a czynniki etiologiczne w zasadzie nieznane. Upraszczając jednak można przyjąć, że mechanizmem w większości glomerulopatii zarówno pierwotnych, jak i wtórnych jest mechanizm immunologiczny, w wyniku którego dochodzi do uszkodzenia kłębuszka.

W glomerulopatiach pierwotnych bodziec patologiczny uszkadza pierwotnie kłębuszki nerkowe wywołując w nich zmiany morfologiczne, a w ich następstwie najczęściej zmiany w obrębie pozostałych elementów strukturalnych nerki. Objawy kliniczne i nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych są następstwem zaburzenia struktury i czynności kłębuszków. W niektórych przypadkach pierwotnego KZN przyczyna jest znana (np. poinfekcyjne KZN), jednak większość ma charakter idiopatyczny, czyli o nieustalonej przyczynie.

Natomiast glomerulopatie wtórne występują w przebiegu różnych chorób np. cukrzycy czy chorób dziedzicznych. Jednakże obraz morfologiczny i kliniczny zmian kłębuszkowych zarówno w glomerulopatiach pierwotnych, jak i wtórnych może być podobny.

Rodzaje glomerulopatii

Rodzaje glomerulopatii:

  • Submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek – najczęściej występuje u dzieci w wieku przedszkolnym (2-6 r.ż.), często po zakażeniu górnych dróg oddechowych lub po szczepieniu;
  • Ostre rozlane rozplemowi kłębuszkowe zapalenie nerek – zachorowania występują najczęściej wiosną i jesienią najczęściej u chłopców w wieku szkolnym, między 6-10 r.ż. Choroba rozwija się nagle, po 1-3 tyg. od przebycia paciorkowcowego zapalenia gardła lub 2-3 tyg. po pojawieniu się zmian skórnych o etiologii paciorkowcowej. Podstawowe objawy to: obrzęki, nadciśnienie tętnicze oraz zmiany w moczu (krwinkomocz), a objawy ogólne to złe samopoczucie, utrata łaknienia, czasem nudności i wymioty. Może wystąpić skąpomocz lub bezmocz;
  • Nefropatia IgA, choroba Bergera – jest jedną z najczęstszych glomerulopatii. Występuje najczęściej u dzieci i ludzi młodych;
  • Ogniskowe segmentalne twardnienie kłębuszków nerkowych – częściej chorują młodzi mężczyźni (25-35 r.ż.); przyczyny są nieznane;
  • Gwałtownie postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek – cechuje się szybkim pogorszeniem czynności nerek. U części chorych początek choroby jest podstępny, a pierwszymi objawami są uczucie zmęczenia, gorączka, nocne poty i bóle stawów. W przypadkach nieleczonych zwykle szybko się rozwija schyłkowa niewydolność nerek (nawet w ciągu 1-2 tygodni do kilku miesięcy);
  • Glomerulopatia błoniasta – chorują osoby między 30-50 r. ż. W części przypadków przyczyna jest nieznana. Może współistnieć z chorobami nowotworowymi (najczęściej jest to rak płuca, żołądka lub jelita grubego), zakażeniami HBV, HCV. Może być również spowodowana przez leki (penicylamina, kaptopryl), sarkoidozę, toczeń rumieniowaty układowy.

Glomerulopatie wtórne a inne choroby

Glomerulopatie wtórne występują w przebiegu chorób układowych wrodzonych lub nabytych, takich jak:

  • toczeń rumieniowaty układowy,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • cukrzyca,
  • guzkowe zapalenie tętnic,
  • ziarniniak Wegenera,
  • zespół Goodpasture,
  • skrobiawica,
  • plamica Schonleina-Henocha,
  • bakteryjne zapalenie wsierdzia,
  • choroba Fabry’ego.

Badania diagnozujące kłębuszkowe zapalenie nerek

Dokładne rozpoznanie histopatologiczne jest niezbędne zarówno w przypadku podejrzenia glomerulopatii pierwotnych jak i wtórnych, w celu doboru odpowiedniej terapii, rozpoznania choroby układowej lub typu glomerulopatii, bądź gdy istnieją wątpliwości dotyczące charakteru i stopnia uszkodzenia kłębuszków nerkowych.

Zastosowanie biopsji nerek dostarczyło wiele informacji dotyczących patogenezy i przebiegu kłębuszkowych zapaleń nerek. Jest to jedyny sposób pewnego rozpoznania glomerulopatii u chorych z zespołem nerczycowym, szybko postępującą niewydolnością nerek lub krwiomoczem. U dzieci zespół nerczycowy w 80% przypadków jest spowodowany submikroskopowym kłębuszkowym zapaleniem nerek.
W rozpoznaniu chorób kłębuszków nerkowych przydatne są badania pomocnicze:

  • badanie ogólne moczu: może wykazać przede wszystkim różnego stopnia białkomocz i/lub krwinkomocz. Mogą wystąpić wałeczki ziarniste, erytrocytowe i tłuszczowe,
  • badania krwi: występuje zwiększone stężenie kreatyniny w surowicy oraz markery immunologiczne.

Leczenie kłębuszkowego zapalenia nerek

Wybór sposobu leczenia, w tym leczenia immunosupresyjnego, i rokowanie zależą od typu histopatologicznego kłębuszkowych zapaleń nerek, stopnia uszkodzenia kłębuszków nerkowych, jak i nasilenia wtórnych zmian w miąższu nerki. Ogólne zasady leczenia glomerulopatii obejmują odpowiednią dietę (niskobiałkową, z ograniczeniem tłuszczów nasyconych, czyli zwierzęcych, takich jak: masło, mleko, smalec, słonina, tran, ograniczeniem cukrów prostych i fosforanów).

Pierwotne kłębuszkowe zapalenia nerek: stosowane jest leczenie immunosupresyjne, hamowanie postępu przewlekłej choroby nerek i zwalczanie czynników przyśpieszających ten postęp (palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, białkomocz, przeszkoda w odpływie moczu). Stosuje się swoiste sposoby leczenia zależne od typu kłębuszkowego zapalenia nerek.

Wtórne kłębuszkowe zapalenia nerek: postępowanie obejmuje leczenie choroby podstawowej (może to doprowadzić do całkowitego ustąpienia nefropatii) i hamowanie postępu przewlekłej choroby nerek.

Przebieg kłębuszkowych zapaleń nerek (KZN) zależy od typu i przyczyny choroby. Spośród pierwotnych KZN najlepiej rokuje ostre poinfekcyjne KZN, najgorzej gwałtownie postępujące KZN. W niektórych typach nierzadko dochodzi do samoistnej pełnej lub częściowej remisji. Wtórne KZN w wielu przypadkach całkowicie ustępuje po usunięciu przyczyny.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Białko całkowite w dobowej zbiórce moczu

Badanie białka całkowitego w dobowej zbiórce moczu pozwala zdiagnozować białkomocz, będący efektem uszkodzenia nerek. Prawidłowo ...

Chlorki w moczu – badanie

Aniony chlorkowe – chlorki, są głównymi anionami przestrzeni pozakomórkowej. Podobnie jak w surowicy krwi, poziom ...

Nefrektomia

Nefrektomia to operacja polegająca na usunięciu nerki. Leczenie operacyjne nerek można podzielić, w zależności od ...

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (w skrócie ONN), nazywana inaczej ostrym uszkodzeniem nerek, to stan gwałtownego upośledzenia ...

Choroby nerek a nadciśnienie

Nadciśnienie nerkopochodne, czyli spowodowane chorobą nerek lub zwężeniem tętnicy nerkowej występuje u około 5% chorych ...

Przewlekła mocznica

Mocznica to ostatnie, schyłkowe stadium niewydolności nerek. Nerki nie są wówczas w stanie kontrolować objętości ...

Urazy nerek

Gwałtowny rozwój motoryzacji, upadki z wysokości czy obrażenia fizyczne spowodowane chociażby uprawianiem sportu są przyczyną ...

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek rozwija się w następstwie postępującego i nieodwracalnego upośledzenie funkcji narządu. Do rozwoju ...

Mikroalbuminuria – co to jest, jakie są objawy i jak ją leczyć?

Mikroalbuminuria to zwiększony poziom albumin stwierdzany w czasie badania próbki moczu. Albuminy są to białka ...

Rak nerki

W nerkach, jak we wszystkich innych narządach, może pojawić się nowotwór (nie zawsze złośliwy). Guzy ...

Przeszczep nerki

Zabieg przeszczepienia nerki jest najwyższą formą leczenia nerkozastępczego, którego wykonanie należy rozważyć po spełnieniu trzech ...

Zespół nerczycowy

Zespół nerczycowy to stan kliniczny, występujący w przebiegu wielu chorób, najczęściej jako powikłanie cukrzycowego uszkodzenia ...

Komentarze (0)