Przewlekła mocznica

Mocznica to ostatnie, schyłkowe stadium niewydolności nerek. Nerki nie są wówczas w stanie kontrolować objętości jak i składu wytwarzanego moczu. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się obecność kreatyniny we krwi. W niewydolności nerek nie działa prawidłowo mechanizm odpowiedzialny za usuwanie z organizmu szkodliwych produktów metabolizm.

Przewlekła mocznica a niewydolność nerek

Choroby nerek dotyczą czterech podstawowych składników struktury tego narządu, czyli kłębuszków nerkowych, cewek, podścieliska i naczyń. W zależności, która część nerek zajęta jest procesem chorobowym występują inne objawy. W przypadku, gdy patologia dotyczy wszystkich elementów dochodzi do przewlekłej niewydolności nerek.

Nerki charakteryzują się dużą rezerwą czynnościową, oznacza to, że nawet ewidentne zmiany patologiczne tego narządu mogą nie znajdować odzwierciedlenia w upośledzeniu ich funkcji. Dlatego do rozwoju przewlekłej niewydolności nerek dochodzi stopniowo. Dzielimy ją na 5 stadiów, które są określane i klasyfikowane na podstawie przesączania kłębuszkowego, czyli GFR. Gdy filtracja kłębuszkowa spadnie do 20-25% wartości prawidłowej – nerki nie są w stanie kontrolować objętości i składu wydalanego moczu. Ostatnie schyłkowe stadium przewlekłej niewydolności nerek nazywamy mocznicą. Okres ten charakteryzuje wysoka kreatyninemia, czyli obecnością kreatyniny we krwi. Substancja ta powstaje w mięśniach poprzecznie prążkowanych organizmu człowieka i pomaga określić stopień uszkodzenia nerek. Chore nerki nie są w stanie usunąć jej z organizmu, wtedy jest kumulowana w krwiobiegu.

Objawy mocznicy

W stadium schyłkowej niewydolności nerek, nazywanym też mocznicą, objawy dotyczą prawie wszystkich narządów i układów. Chorzy wymagają leczenia nerkozastępczego, czyli dializoterapii lub przeszczepu nerki. Skuteczna terapia powoduje cofanie się większości objawów mocznicy.

Objawy ogólne w mocznicy:

  • osłabienie, zmęczenie, niedożywienie,
  • obniżona temperatura ciała,
  • zaburzenia nawodnienia organizmu,
  • zmiany w ilości oddawanego moczu,
  • obniżona odporność na zakażenia,
  • początkowo kłębuszki nerkowe ulegają przerostowi. Oznacza to, że nerki są większe. Jednak w końcowym stadium przewlekłej niewydolności nerek (mocznicy) nerki są małe. W miarę postępu choroby gromadzą się we krwi tzw. toksyny mocznicowe – produkty przemiany białek, zatruwając cały organizm.

Mocznica - inne objawy

Zaburzenia w układzie krążenia i układzie oddechowym

Przewlekła niewydolność nerek i mocznica manifestuje się licznymi zaburzeniami w układzie sercowo-naczyniowym i płucach. U ponad 90% chorych wskutek upośledzenia wydalania sodu i wody przez nerki, nadmiernego uwalniania przez nerki substancji kurczących naczynia i innych mechanizmów dochodzi do rozwoju nadciśnienia tętniczego. Może jednak występować również niskie ciśnienie w następstwie odwodnienia w przebiegu długotrwałych wymiotów lub nadmiernego stosowania diuretyków. Występuje niewydolność serca, zaburzenia rytmu, kardiomiopatia, miażdżyca, zapalenie osierdzia w wyniku zatrucia toksynami mocznicowymi.
Pojawia się kwasiczy oddech Kussmaula, tzw. oddech „gonionego psa”. Polega na bardzo głębokich oddechach o zwiększonej częstotliwości. Może występować zapalenie opłucnej i obrzęk płuc.

Zmiany skórne

Do zmian skórnych można zaliczyć:

  • ziemisto-brunatny odcień – w wyniku gromadzenia się w skórze związków barwnikowych występujących w mocznicy,
  • wybroczyny – objaw mocznicowej skazy krwotocznej, czyli skłonności do krwawień w obrębie tkanek i narządów,
  • bladość – spowodowana niedokrwistością, czyli anemią,
  • suchość – spowodowana zanikiem gruczołów potowych,
  • świąd, zadrapania, przeczosy – występują często u pacjentów leczonych dializami; świąd spowodowany jest m.in. przez odkładanie się fosforanów wapnia w skórze,
  • „szron mocznicowy” – u chorych z bardzo dużym stężeniem mocznika w osoczu dochodzi do jego wytrącania się na powierzchni skóry.

Zaburzenia w układzie pokarmowym

Zaburzenia w układzie pokarmowym:

  • spadek apetytu, nudności, wymioty – są wynikiem zapalenia błony śluzowej żołądka i dwunastnicy,
  • mocznicowy zapach z ust – występuje u osób z dużym stężeniem mocznika w osoczu. Jest wynikiem rozpadu mocznika do amoniaku w ślinie i jest jedną z przyczyn zaburzeń smaku i spadku łaknienia,
  • bóle brzucha będące wynikiem zapalenia błony śluzowej żołądka i jelit lub wrzodami trawiennymi,
  • krwawienia z przewodu pokarmowego – często współistnieje ze skazą krwotoczną w przebiegu mocznicy. Może być następstwem wrzodu żołądka lub dwunastnicy oraz krwotocznego zapalenia błony śluzowej żołądka,
  • hemochromatoza, czyli przeładowanie żelazem. Może rozwinąć się w następstwie wielokrotnych przetoczeń krwi. Cechą charakterystyczną jest brunatne zabarwienie skóry, szczególnie twarzy,
  • ostre zapalenie trzustki,
  • wodobrzusze,
  • niedrożność porażenna przewodu pokarmowego.

Zaburzenia psychiczne

Do zaburzeń psychicznych zalicza się:

  • depresja,
  • psychozy,
  • niepokój,
  • demencja.

Zaburzenia neurologiczne

Zaburzenia neurologiczne to:

  • bóle głowy,
  • zaburzenia snu (nadmierna senność lub bezsenność),
  • zaburzenia koncentracji i pamięci,
  • drgawki i śpiączka,
  • neuropatia obwodowa – parestezje (mrowienie, drętwienie), zespół niespokojnych nóg (polegający na uczuciu dyskomfortu w stopach zmuszającego do stałego wykonywania ruchów kończynami dolnymi); przewlekła czkawka, upośledzenie słuchu, upośledzenie odruchów ścięgnistych.

Zaburzenia oczne

Do zaburzeń związanych z oczami zalicza się:

  • zaburzenia widzenia,
  • wytrzeszcz,
  • zespół czerwonych oczu,
  • oczopląs.

Zaburzenia hematologiczne

Zaburzenia hematologiczne:

  • niedokrwistość (anemia): zmniejsza się wytwarzanie erytropoetyny przez nerki. Substancja ta stymuluje wytwarzanie czerwonych krwinek przez szpik kostny. Jej niedobór prowadzi niedokrwistości w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek,
  • limfocytopenia – obniżona odporność, która jest przyczyną zwiększonego ryzyka zakażeń,
  • skaza krwotoczna - objawia się przedłużonymi krwawieniami z ran oraz skłonnością do powstawania podbiegnieć krwawych (siniaków).

Zaburzenia w układzie ruchu

Zaburzenia w układzie ruchu to:

  • bóle kostne i stawowe,
  • osłabienie i zanik mięśni,
  • osteodystrofia – „odwapnienie kości”.

Zaburzenia w układzie płciowym

Do zaburzeń w układzie płciowym należą:

  • spadek libido,
  • impotencja,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • niepłodność.

Zaburzenia hormonalne i metaboliczne

Wśród zaburzeń hormonalnych i metabolicznych wyróżnia się:

  • niedobór witaminy D i wtórna nadczynność przytarczyc,
  • upośledzona tolerancja glukozy,
  • dyslipidemia,
  • niedożywienie, upośledzenie wzrastania dzieci i młodzieży.

Leczenie mocznicy

Leczenie obejmuje:

  • leczenie przyczynowe,
  • hamowanie postępu choroby,
  • zapobieganie powikłaniom i ich leczenie,
  • przygotowanie do leczenia nerkozastępczego i leczenie nerkozastępcze.

Należy pamiętać o leczeniu chorób współistniejących, profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, których duże ryzyko występuje w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek. Chorzy powinni zaprzestać palenia papierosów i zaszczepić się na WZW typu B.

Leczenie nerkozastępcze

W leczeniu nerkozastępczym należy wymienić:

W Polsce hemodializa jest dominującą metodą leczenia nerkozastępczego. Co roku rozpoczyna się leczenie nerkozastępcze u ponad 130 osób na milion mieszkańców. Wykonywana jest 3 razy w tygodniu, trwa 4-5h.

Przeszczepienie nerki przywraca prawidłową równowagę wewnątrzustrojową i czynność wydzielniczą nerki oraz wydłuża życie i zapewnia lepszą jakość w porównaniu z dializoterapią, dlatego jest metodą z wyboru w leczeniu schyłkowej niewydolności nerek czyli mocznicy. Należy pamiętać, że skuteczna terapia powoduje cofanie się większości objawów mocznicy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Nefrektomia

Nefrektomia to operacja polegająca na usunięciu nerki. Leczenie operacyjne nerek można podzielić, w zależności od ...

Wideo – Przeszczep nerki

Zabieg przeszczepienia nerki jest najwyższą formą leczenia nerkozastępczego, którego wykonanie należy rozważyć po spełnieniu trzech ...

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (w skrócie ONN), nazywana inaczej ostrym uszkodzeniem nerek, to stan gwałtownego upośledzenia ...

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek rozwija się w następstwie postępującego i nieodwracalnego upośledzenie funkcji narządu. Do rozwoju ...

Białko całkowite w dobowej zbiórce moczu

Badanie białka całkowitego w dobowej zbiórce moczu pozwala zdiagnozować białkomocz, będący efektem uszkodzenia nerek. Prawidłowo ...

Chlorki w moczu – badanie

Aniony chlorkowe – chlorki, są głównymi anionami przestrzeni pozakomórkowej. Podobnie jak w surowicy krwi, poziom ...

Kłębuszkowe zapalenie nerek (glomerulopatie)

Choroby kłębuszków nerkowych są istotnym problemem w nefrologii. Cechują się zajęciem przez proces zapalny wyłącznie ...

Choroby nerek a nadciśnienie

Nadciśnienie nerkopochodne, czyli spowodowane chorobą nerek lub zwężeniem tętnicy nerkowej występuje u około 5% chorych ...

Rak nerki

W nerkach, jak we wszystkich innych narządach, może pojawić się nowotwór (nie zawsze złośliwy). Guzy ...

Urazy nerek – stłuczenie (odbicie), pęknięcie, rozerwanie – jakie dają objawy i jek się leczy?

Gwałtowny rozwój motoryzacji, upadki z wysokości czy obrażenia fizyczne spowodowane chociażby uprawianiem sportu są przyczyną ...

Mikroalbuminuria – co to jest, jakie są objawy i jak ją leczyć?

Mikroalbuminuria to zwiększony poziom albumin stwierdzany w czasie badania próbki moczu. Albuminy są to białka ...

Zespół nerczycowy

Zespół nerczycowy to stan kliniczny, występujący w przebiegu wielu chorób, najczęściej jako powikłanie cukrzycowego uszkodzenia ...

Komentarze (0)