Płonica – przyczyny, objawy, leczenie

Płonica, inaczej szkarlatyna to choroba, którą głównie diagnozuje się u dzieci, choć chorują także dorośli. Objawy płonicy to: ból brzucha, ból i zapalenie gardła, wysoka gorączka, powiększone węzły chłonne na szyi. Przyczyną płonicy są bakterie, dlatego w leczeniu wykorzystuje się antybiotyki. Płonica u dziecka wymaga ograniczenia kontaktów z rówieśnikami, gdyż choroba jest zaraźliwa.

Czym jest płonica?

Płonica to zakaźna choroba bakteryjna, która najczęściej dotyczy dzieci. Dziecko może zarazić się chorobą od innej osoby chorej na te schorzenie. Infekcja przenosi się drogą kropelkową (np. poprzez kichnięcie), ale również przez dotknięcie zakażonych przedmiotów i spożycie zainfekowanych pokarmów.

Od momentu zarażenia do pojawienia się pierwszych objawów zwykle upływa od 1 do 5 dni. Kiedyś była to najpopularniejsza choroba wieku dziecięcego z dużą śmiertelnością, współczesna medycyna zredukowała ją do bardzo niskiego poziomu.

Jakie są przyczyny płonicy?

Płonicę powoduje infekcja bakterią – paciorkowcem beta-hemolizującym z grupy A. Jak zostało wspomniane, zarazić się nią można od innej osoby chorej na szkarlatynę, ale nie jest to jedyne źródło zakażenia.

Paciorkowce z tej grupy odpowiadają także za anginę u osób dorosłych, więc możliwe jest rozwinięcie się płonicy u dziecka, które miało kontakt z dorosłym chorym na anginę.

Bakteria łatwo przechodzi przez uszkodzoną skórę i śluzówki. Częściej choruje się w sezonie wiosennym i letnim. Do rozwoju płonicy bardziej predysponowane są dzieci z problemami dotyczącymi migdałków (częste infekcje, przerost).

Objawy płonicy

Choroba rozwija się bardzo szybko, ale bez żadnych objawów zwiastujących. Początek choroby jest zwykle nagły. Objawy płonicy to:

  • gorączka, czasami z dreszczami, temperatura może dochodzić do 40 stopni C,
  • ból brzucha,
  • ból i zapale gardła,
  • obrzęk migdałków,
  • powiększone węzły chłonne na szyi,
  • wymioty,
  • apatia, płaczliwość,
  • przyspieszone tętno.

Po upłynięciu doby od pojawienia się pierwszych objawów pojawia się zwykle drobnoplamista (przypominająca rany powstałe po uderzeniach szczotką lub główki od szpilek), zlewna wysypka. Na początku zajmuje tułów, szyję, ramiona, brzuch, później schodzi w dół aż do kończyn dolnych.

Do charakterystycznych objawów płonicy należą:

  • trójkąt Fiłatowa (rumień zajmujący policzki, blada skóra dookoła nosa i ust),
  • linie Pastii (pojawiające się w fałdach skórnych linijne zmiany związane z uszkodzeniami drobnych naczyń krwionośnych),
  • malinowy język (początkowo pojawia się biały nalot, później zanika i pozostawia po sobie żywoczerwony język z powiększonymi brodawkami smakowymi).

Z czasem wysypka ustępuje i zaczyna się proces intensywnego łuszczenia się naskórka, które może trwać nawet kilka tygodni. Najsilniejsze łuszczenie dotyczy dłoni i stóp.

Powikłania po płonicy

Niekiedy płonica cechuje się znacznie cięższym przebiegiem niż w klasycznej postaci. Może dojść do rozwoju tak zwanej płonicy septycznej, w której zmiany w gardle i węzłach chłonnych szyi są znacznie bardziej nasilone. W skrajnych przypadkach paciorkowce infekują krążącą krew, co doprowadza w rezultacie do bardzo groźnej posocznicy (sepsy) – jest to stan wymagający niezwłocznej hospitalizacji i leczenia.

Nieleczona lub ciężka płonica mogą doprowadzić do powstania:

  • zapalenia mięśniówki serca i zajęcia zastawek,
  • powiększenia śledziony oraz powiększenie wątroby,
  • utraty przytomności,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • uszkodzenia nerek,
  • ropowicy dna jamy ustnej (anginy Ludwiga),
  • powikłań ze strony stawów.

Niepokojącym objawem w przebiegu płonicy jest nawrót gorączki, osłabienie lub ponowne powiększenie się węzłów chłonnych – należy skontaktować się ze swoim lekarzem. Nie istnieje żadna skuteczna szczepionka na tę chorobę. Możliwa jest ponowna infekcja.

Diagnostyka płonicy

Powinna być przeprowadzona przez lekarza. Zwykle do rozpoznania choroby wystarczy dokładny wywiad lekarski i badanie fizykalne (objawy są bardzo charakterystyczne), jednak w razie pojawienia się wątpliwości lub w celu dokładniejszej oceny stanu ogólnego chorego lekarz może zlecić badania uzupełniające:

Choroba może być pomylona z różyczką lub odrą, jednak w przypadku dzieci szczepionych szansa na nieprawidłową diagnozę jest minimalna. Objawy płonicy przypomina także choroba Kawasaki. Cięższe postacie szkarlatyny wymagają różnicowania z zespołem wstrząsu toksycznego oraz zakażeniami innymi bakteriami.

Leczenie płonicy

W leczeniu szkarlatyny wskazana jest antybiotykoterapia (najczęściej są to penicyliny lub cefalosporyny, w przypadku alergii na antybiotyki z grupy penicylin stosuje się makrolidy) w całej przepisanej dawce na 10–14 dni (nie wolno samodzielnie przerywać terapii, bo może dojść do niepełnego wyleczenia lub wyhodowania opornych bakterii), nawadnianie doustne oraz leki przeciwgorączkowe. Pojawianie się dodatkowych objawów lub nawrót choroby wymaga ponownego zgłoszenia się do lekarza. Ciężkie przypadki płonicy lub wystąpienie powikłań wymaga hospitalizacji.

Dopiero po ustąpieniu wszystkich objawów choroby i zakończeniu antybiotykoterapii dziecko może wrócić do szkoły lub przedszkola – nie wolno wysyłać dziecka z objawami choroby, ponieważ stanowi potencjalne źródło infekcji wobec swoich koleżanek i kolegów.

Płonica u dziecka – co robić?

Dziecko powinno leżeć w łóżku. Niezmiernie ważne jest nawadnianie – dziecko należy przekonywać do spożywania płynów przygotowując je w przystępnej formie, np. kompotu o ulubionym smaku, zupy lub herbaty słodzonej miodem. Ból gardła często powoduje niechęć do jedzenia – nie należy zmuszać dziecka do jedzenia na siłę. Dopiero po ustąpieniu części dolegliwości można spróbować podać posiłki o niedrażniącej konsystencji (np. przetarte lub w formie kremu/pasty). Z uwagi na wysoką gorączkę występuje nasilona potliwość – by zwiększyć komfort cierpiącego dziecka należy wymieniać pościel oraz piżamę.

Gdy chorobę rozpozna się szybko i stosuje się do wszystkich zaleceń lekarza (przyjmuje antybiotyk w pełnej dawce i nawadnia dziecko) rokowanie jest pomyślne. W przypadku powikłań rokowanie zależy od ich rodzaju i szybkości wdrożenia odpowiedniego postępowania. W przypadku groźnych komplikacji płonicy (sepsa, ropowica dna jamy ustnej) rokowanie jest niepewne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.08.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Przerost migdałka gardłowego u dziecka

Przerost fizjologiczny migdałka gardłowego jest odwracalny i polega na powiększeniu się rozmiarów migdałka, bez zaburzenia ...

Anemia z niedoboru żelaza u dziecka

Żelazo stanowi składnik mineralny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania i zdrowia organizmu. Każda krwinka czerwona zawiera ...

Gorączka u niemowlaka

Gorączka u niemowlaka w żadnym wypadku nie powinna być lekceważona przez rodziców. Temperatura ciała niemowlaka ...

Wysypka u dziecka

Jedną z najczęstszych przyczyn wizyt dziecka u lekarza są choroby przebiegające z wysypką. Z pozoru ...

Przeziębienie u dziecka – jak leczyć?

Przeziębienie występuje u dzieci często, a przyczynami infekcji dróg oddechowych są wirusy. Objawy przeziębienia u ...

Zapalenie zatok u dzieci – jakie są przyczyny i które dzieci najczęściej chorują?

Zatoki przynosowe to przestrzenie powietrzne, które znajdują się w części twarzowej czaski i sąsiadują z ...

Grzybica u dziecka

Grzybica u dziecka pojawia się jako zakażenie od innego dziecka, zwierzęcia lub przedmiotu. Odpowiadają za ...

Zaburzenia odporności u dziecka

Odporność to zdolność organizmu do obrony przed niekorzystnymi czynnikami (np. drobnoustrojami). Zaburzenia odporności skutkują zwiększeniem ...

Szkarlatyna u dziecka – objawy, wysypka, leczenie i powikłania

Szkarlatyna to potoczna nazwa płonicy – choroby zakaźnej, głównie wieku dziecięcego. Choroba ta wywoływana jest ...

Astma a zapalenie oskrzeli u dziecka

Zapalenie oskrzeli u dzieci jest jedną z najczęstszych chorób infekcyjnych występujących do 4–5 roku życia. ...

Młodzieńcze złuszczenie głowy kości udowej

Młodzieńcze złuszczenie głowy kości udowej powszechnie znane jest jako biodro szpotawe. To jedna z najczęstszych ...

Czkawka u dziecka

Czkawka u dziecka pojawia się w bardzo różnych sytuacjach – często po karmieniu, po kąpieli ...

Komentarze (0)