Grypa żołądkowa (jelitówka, grypa jelitowa) – objawy, leczenie, zarażanie, czas trwania, profilaktyka

Brak zdjęcia

22 września 2017

Grypa żołądkowa, czyli jelitówka lub grypa jelitowa, to wirusowe zapalenie żołądka i jelit. Przyczyną jest tu zakażenie rotawirusami, do którego dochodzi najczęściej drogą pokarmową. Objawy grypy żołądkowej to: wodnista biegunka (rzadki stolec), nagła gorączka, osłabienie oraz wymioty. Leczenie jelitówki wymaga prawidłowego nawadniania. Ile trwa choroba, jak długo pacjent zaraża i jak można zapobiegać infekcji?

Grypa żołądkowa – co to jest, ile trwa?

Grypa żołądkowa (grypa jelitowa, jelitówka) to potoczne określenie na ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy. Przyczyną jelitówki są zwykle wirusy. W warunkach polskich najczęstszym patogenem odpowiedzialnym za grypę żołądkową dzieci i dorosłych jest rotawirus (zwłaszcza wśród populacji pediatrycznej), często potocznie określany jako wirus żołądkowy lub wirus jelitowy.

Grypę żołądkową może wywołać również adenowirus. W krajach, gdzie duży odsetek dzieci otrzymuje szczepienie przeciwko rotawirusom, prym wiodą właśnie adenowirusy i norowirusy.

Ile trwa jelitówka? Objawy zakażenia rotawirusem u dorosłych i dzieci pojawiają się po około 1–3 dniach od kontaktu z drobnoustrojem (okres inkubacji). Nie trwają one długo, infekcja ustępuje w ciągu 1–2 dni. W przypadku zakażenia adenowirusami, okres inkubacji jest nieco dłuższy: choroba może nie dawać objawów aż 7 dni. Czas trwania biegunki wirusowej tego typu to nawet 2 tygodnie. To, ile trwa grypa żołądkowa, w dużej mierze zależy ostatecznie od ogólnej kondycji organizmu i układu odpornościowego.

Nazwa grypa jelitowa wzięła się z podobieństwa przebiegu i okresu występowania do zwykłej grypy wywoływanej przez typowe wirusy. Schorzenie to może dotyczyć pacjentów w każdym wieku, aczkolwiek u dzieci i niemowląt choroba występuje najczęściej i ma najcięższy przebieg. Najczęściej chorują dzieci pomiędzy 3. miesiącem a 3. rokiem życia.

Grypa żołądkowa – zarażanie

Do zakażenia jelitówką dochodzi drogą fekalno-oralną. Wirus wydalany jest w kale, zatem grypą żołądkową można się zarazić przez niedostateczną higienę rąk. Niezbędne jest mycie rąk przed jedzeniem, unikanie dotykania ust brudnymi rękami – na przykład po wyjściu z autobusu itp. Wirus grypy jelitowej przenosi się także drogą kropelkową, a nawet na odzieży (rotawirusy), dlatego po powrocie z pracy czy szkoły warto od razu zmieniać ubrania.

Wirus jelitówki wydalany jest z kałem jeszcze przez pewien czas po ustąpieniu objawów choroby (np. rotawirus wydalany jest przez około 2 tygodnie po ustąpieniu objawów). Wskazana jest wówczas wzmożona troska o higienę.

Choroba cechuje się wysoką zakaźnością, stąd epidemie biegunek w żłobkach i przedszkolach. Chory z grypą żołądkową zaraża na kilka dni przed wystąpieniem pierwszych objawów jelitówki, w trakcie jej trwania, a także kilka – do kilkunastu dni po ustąpieniu dolegliwości.

Grypa żołądkowa a zatrucie pokarmowe

Zakażenie pokarmowe pojawia się wtedy, gdy do wnętrza przewodu pokarmowego dostanie się drobnoustrój, który w warunkach fizjologicznych tam nie występuje lub gdy drobnoustrój zacznie wydzielać do przewodu pokarmowego toksyny uszkadzające lub zmieniające funkcje dróg pokarmowych. Nie każde zatrucie pokarmowe to typowa wirusówka.

Wszystkie infekcje przewodu pokarmowego możemy sklasyfikować w zależności od tego, co jest ich główną przyczyną.

  • Bakteryjne zakażenie pokarmowe – spowodowane jest najczęściej przez bakterie Salmonella lub Shigella, patogenne szczepy Escherichia coli, a także wydzielające toksyny bakterie Clostridium lub wywołujące ciężką biegunkę Vibrio cholerae.
  • Wirusowe zakażenie pokarmowe – najczęściej wywołane jest przez rotawirusy, enterowirusy, norowirusy oraz adenowirusy. Drogą pokarmową przenosi się także wirusowe zapalenie wątroby typu A.
  • Grzybicze zakażenie pokarmowe – jak na przykład grzybica przełyku wywołana przez Candida albicans lub Candida krusei. Występują przede wszystkim u chorych w stanie immunosupresji, czyli osób, u których z różnych powodów działanie układu odpornościowego jest niewłaściwe. Należy do nich także duża grupa zatruć pokarmowych wywołanych toksynami zawartymi w grzybach jadalnych (aflatoksyny, alkaloidy).
  • Pasożytnicze zakażenie pokarmowe – są to zakażenia wywołane przez różnego rodzaju pasożyty, między innymi przez pierwotniaki (Giardia lamblia, Entamoeba), nicienie (glistnica), czy też płazińce (tasiemczyca, przywrzyca).

Grypa żołądkowa – objawy

Najczęściejgrypa jelitowa jest spowodowana zakażeniem rotawirusem. Z powodu sezonowości zachorowań (choroba atakuje głównie jesienią) etiologia choroby przypisywana jest wirusowi grypy, jednak na tym podobieństwa się kończą. Zarażamy się od osoby chorej lub (najczęściej) osoby, u której zakażenie przebiega bezobjawowo. Początek grypy jelitowej jest zwykle nagły, pojawiają się:

  • nagła gorączka, czasem bardzo wysoka, ponad 39 stopni Celsjusza,
  • osłabienie,
  • wymioty,
  • wodnista biegunka (zwykle bardzo obfita),
  • ból brzucha – zwykle o charakterze kłującym i trudnej do określenia przez chorego lokalizacji (chorzy zazwyczaj skarżą się, że boli ich cały brzuch),

Część objawów grypy żołądkowej często występuje także w klasycznej grypie. Warto pamiętać o tym, że najgroźniejszym z wymienionych wyżej objawów chorobowych jest biegunka, gdyż może ona prowadzić do odwodnienia i wystąpienia zaburzeń elektrolitowych, które – zwłaszcza u najmłodszych dzieci – są często wskazaniem do hospitalizacji.

Szczególnie niebezpiecznymi zaburzeniami gospodarki elektrolitowej są zmiany w zawartości potasu i sodu we krwi, które mogą prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca oraz obrzęku mózgu.

U pacjentów może wystąpić grypa żołądkowa bez biegunki i wymiotów, jednak w takiej sytuacji należy sprawdzić, czy za pogorszone samopoczucie nie odpowiadają inne choroby.

Grypa żołądkowa – leczenie

W celu rozróżnienia, jaki wirus odpowiedzialny jest za objawy jelitówki, można przeprowadzić dokładniejsze badania kału polegające na różnych testach immunoenzymatycznych, szukaniu RNA wirusa lub zakładaniu hodowli (komórki zakażone wirusami różnią się od zdrowych, a różnice te można dojrzeć pod mikroskopem). Zazwyczaj jednak wystarczy obraz kliniczny pacjenta, a szybkie ustępowanie infekcji nie wymaga dodatkowych badań.

Trudno wskazać, co na grypę żołądkową będzie najlepsze spośród preparatów aptecznych – nie istnieje bowiem skuteczny lek jelitówę, w leczeniu tego typu schorzeń nie stosuje się leków przeciwwirusowych. Leczenie grypy jelitowej jest wyłącznie objawowe i polega na zwalczaniu biegunki, odwodnienia, gorączki i zaburzeń w składzie elektrolitów krwi. W zależności od stopnia odwodnienia leczenie prowadzi się w domu lub w szpitalu.

Podstawową metodą leczenia odwodnienia w przebiegu biegunek w grypie żołądkowej jest próba nawadniania doustnego, zwłaszcza w odwodnieniu lekkim i umiarkowanym. W przypadku ciężkiego odwodnienia ze znacznie nasilonymi objawami (tachykardia, hipotonia, osłabienie) konieczne jest (przynajmniej czasowo) podawanie płynów drogą dożylną.

W leczeniu grypy jelitowej można stosować leki przeciwgorączkowe (pyralgina, paracetamol), nie poleca się jednak leków przeciwbiegunkowych i zapierających (loperamid). Nie są one skuteczne, powodują dłuższe przebywanie szkodliwych drobnoustrojów w świetle przewodu pokarmowego, mają wiele działań niepożądanych oraz tylko pozornie powodują polepszenie stanu ogólnego (nie zmniejszają odwodnienia).

W uzasadnionych i potwierdzonych przypadkach stosuje się antybiotykoterapię. Antybiotyki stosowane bywają wyłącznie, gdy istnieje podejrzenie lub potwierdzenie nieżytu żołądkowo-jelitowego o etiologii bakteryjnej (np. przy zakażeniu Shigella czy ciężkiej salmonellozie).

Niezwykle istotne w całym procesie leczenia grypy żołądkowej jest przestrzeganie zasad higieny osobistej. Zalecenie to wynika przede wszystkim z tego, że wirusy powodujące grypę żołądkową charakteryzują się bardzo dużą zakaźnością, czyli łatwo dochodzi do rozprzestrzeniania się zakażenia na inne osoby, stąd tak często słyszy się o jej epidemiach.

Jak leczyć grypę żołądkową? Hospitalizacja jest konieczna w przypadku ciężkiego odwodnienia, ale rutynowo sama biegunka nie jest powodem do natychmiastowego przyjęcia do szpitala. Leczenie jelitówki w szpitalu może być także konieczne w przypadku małych dzieci. Odwodnienie u dziecka ocenia się na podstawie występowania jego objawów w badaniu fizykalnym (takich jak suchość śluzówek, wzmożone pragnienie, podwyższona częstość akcji serca).

Domowe sposoby na grypę żołądkową

W leczeniu grypy jelitowej najistotniejsze znaczenie odgrywa nawodnienie. Preferowaną metodą nawadniania jest nawadnianie doustne. Zalecanymi płynami są tzw. doustne płyny nawadniające. Mają one skład opracowany w taki sposób, aby uzupełnić niedobór wody, glukozy i jonów w optymalnych proporcjach.

Do nawadniania doustnego nadaje się także niegazowana woda mineralna oraz herbata. Błędem jest próba nawadniania za pomocą słodkich napojów, np. soków – zawarta w nich glukoza ściąga wodę do jelit, nasilając biegunkę. W trakcie jelitówki wymioty nie stanowią przeciwwskazania do nawadniania drogą doustną – należy jedynie pamiętać o tym, aby pić niewielkimi porcjami.

W leczeniu nieżytu żołądkowo-jelitowego wspomagająco mogą być stosowane probiotyki i smektyny. Nie zaleca się natomiast podawania leków zapierających oraz węgla aktywowanego.

Domowymi sposobami na grypę żołądkową są: napary z rumianku, napary z mięty, ciepłe okłady na brzuch. Leczeniem uzupełniającym w nieżycie jelit jest stosowanie diety lekkostrawnej.

Grypa żołądkowa u dziecka – jak leczyć?

W większości przypadków grypa żołądkowa u dzieci jest leczona w domu. Zdarza się jednak, że nawadnianie doustne bywa niewystarczające i konieczne jest leczenie w warunkach szpitalnych.

Jelitówka u dziecka, podobnie jak u osób z obciążającymi chorobami przewlekłymi, może być chorobą groźną/ Może doprowadzić do ciężkiego odwodnienia, a nawet, w skrajnych przypadkach, do zgonu, dlatego należy wiedzieć, kiedy konieczne jest już nawadnianie dożylne. Wskazania do nawadniania dożylnego, a więc i do leczenia jelitówki w szpitalu, to:

  • ciężkie odwodnienie (jego objawami są: ciężki stan ogólny, patologiczna senność, bardzo podsychające śluzówki, bardzo wolne rozprostowywanie się fałdu skóry, podkrążone, wysychające oczy, utrata masy ciała powyżej 10%);
  • zaburzenia świadomości, utrata przytomności;
  • niedrożność przewodu pokarmowego;
  • uporczywe wymioty;
  • niepowodzenie nawadniania doustnego.

Obserwacji lekarskiej wymaga leczenie grypy żołądkowej u małego dziecka. Objawy niebezpieczne są zwłaszcza w przypadku jelitówki u niemowląt do 6. miesiąca życia. Pojawieniem się nasilonych objawów zagrożeni są także pacjenci z poważnymi chorobami przewlekłymi.

W warunkach szpitalnych, na podstawie badań laboratoryjnych określany jest typ odwodnienia. Z uwagi na stosunek utraconych jonów i utraconej wody wyróżniamy: odwodnienie izotoniczne, hipotoniczne oraz hipertoniczne. Sposób nawadniania dożylnego jest uzależniony od typu odwodnienia.

Grypa żołądkowa – jak zapobiegać?

W większości przypadków grypa żołądkowa u dorosłych przebiega łagodnie bądź bezobjawowo, a głównym leczeniem jest leczenie zachowawcze. Warto jednak mieć na uwadze właściwe zapobieganie zarażeniu grypą żołądkową poprzez odpowiednią higienę i szczepienia, bowiem w niektórych przypadkach (np. gdy mamy do czynienia z rotawirusem u dzieci) przebieg może być ciężki i wikłać się poważnymi zaburzeniami wynikającymi z odwodnienia.

Aby zapobiec grypie jelitowej u dziecka zaleca się szczepienie przeciwko rotawirusom – 3 dawkami doustnej szczepionki co 4 tygodnie u dzieci w wieku od 6. do 24. tygodnia życia. Szczepionka chroni przed pięcioma typami wirusa.

W profilaktyce jelitówki ważne jest utrzymanie prawidłowego poziomu higieny. Należy zadbać o częste mysie rąk, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety. Pod uwagę wziąć należy również prawidłowe przygotowywanie posiłków poprzez dokładne mycie składników potraw i odpowiednią obróbkę termiczną.

Grypa żołądkowa – Coca-cola w domowym leczeniu?

Wiele osób jest zdania, że Coca cola pomaga na grypę żołądkową. Skuteczności napojów tego typu w leczeniu grypy jelitowej nie potwierdzają żadne badania. Pozytywny wpływ na stan pacjenta może wynikać z zawartości cukru, którego potrzebuje odwodniony organizm. Nie zaleca się jednak spożywania jej w dużych ilościach. Dodatkowo mocno gazowany napój może prowokować do wymiotów.

Bibliografia

Carol J. Baker, Choroby zakaźne u dzieci, Warszawa 2010, wyd.1

Dorota Mrożek-Budzyn, Wakcynologia praktyczna, Bielsko-Biała 2018, wyd.7.

Anatol Panasiuk, Choroby infekcyjne przewodu pokarmowego, Warszawa 2018, wyd.1.

Marek Jagielski, Etiologia, obraz kliniczny i diagnostyka ostrych zakażeń i zarażeń przewodu pokarmowego oraz zatruć pokarmowych, Warszawa 2010, wyd.1.

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.09.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Biegunka ostra

Biegunka jest częstym objawem, niepokojącym niejednego pacjenta. Może dotykać zarówno dzieci (co jest częstsze i ...

Częste biegunki

W większości przypadków biegunka jest uciążliwa, jednakże szybko mija i nie niesie za sobą poważnych ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych (łac. diarrhoea viatorum) jest to reakcja organizmu na zmianę wody oraz sposobu przygotowywania ...

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest chorobą polegającą na nadmiernym wydzielaniu gastryny, czyli substancji odpowiadającej za wydzielanie kwasu ...

Wideo – Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych jest to choroba dotykająca ok. 40% turystów wyjeżdżających głównie do Afryki Północnej, czyli ...

Wideo – Biegunka

Biegunka, według definicji, jest to oddawanie powyżej trzech luźnych stolców na dobę o zwiększonej objętości. ...

Biegunka przewlekła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie przewlekłej biegunki

Biegunka przewlekła jest często występującym objawem, a lista jej przyczyn jest również niezwykle długa. Wyróżnia ...

Biegunka

Biegunki ostre trwają zwykle do 2 tygodni i najczęściej są spowodowane przez czynniki zakaźne, bakterie ...

Ból brzucha u dziecka – co oznacza?

Ból brzucha u dziecka ma bardzo wiele przyczyn. Ból może obejmować cały brzuch, być ostry, ...

Zaburzenia perystaltyki jelit

Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego są bardzo powszechnym problemem, dotykającym pacjentów w różnym wieku. Zarówno przyśpieszona, ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon