Niedrożność przewodu pokarmowego

Niedrożność przewodu pokarmowego dzielimy na porażenną (wynikającą z innych chorób) i mechaniczną (zaburzony jest pasaż treści przez przewód pokarmowy). Objawy to głównie zatrzymanie gazów i stolca, ból brzucha, nudności i wymioty. W Polsce około 20% operacji jamy brzusznej w trybie nagłym jest spowodowana niedrożnością mechaniczną jelita.

Niedrożność porażenna przewodu pokarmowego

Niedrożność porażenna przewodu pokarmowego najczęściej jest spowodowana przyczynami innymi niż zapalenie otrzewnej. Tak zwana odruchowa niedrożność porażenna występuje jako reakcja układu nerwowego unerwiającego jelita i odpowiedzialnego za ruchy perystaltyczne na ból w jamie brzusznej. Trwa to tak długo, jak bodziec bólowy. Najczęstszymi przyczynami tego stanu są kolka wątrobowa i kolka nerkowa. Niedrożność mija samoistnie po zakończeniu ataku kolki lub po podaniu leków rozkurczowych. Neurogenna niedrożność przewodu pokarmowego stwierdza się również po urazach kręgosłupa, operacjach kręgosłupa oraz w przypadku niektórych schorzeń neurologicznych np. w stwardnieniu rozsianym.

Jeśli chodzi o niedrożność wywoływaną chorobami niechirurgicznymi, najczęściej przyczynami są: cukrzyca, mocznica spowodowana niewydolnością nerek czy bardzo rzadko występująca ostra porfiria. W takich przypadkach ważne jest prawidłowe postawienie diagnozy, by uniknąć operacji, ponieważ objawy są takie same jak przy ostrych schorzeniach jamy brzusznej, wymagających leczenia operacyjnego.

Niedrożność porażenna występuje również jako jeden z objawów w przypadkach zapalenia otrzewnej w przebiegu chorób chirurgicznych, takich jak ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, ostre zapalenie trzustki, perforacja przewodu pokarmowego.

Niedrożność mechaniczna – podział

Niedrożność mechaniczna występuje, gdy zahamowany jest pasaż na jakimś odcinku jelita cienkiego lub jelita grubego. Trzy mechanizmy powstania niedrożności mechanicznej to:

  • zadzierzgnięcie (strangulacja), czyli zamknięcie światła jelita na skutek jego skrętu i skrętu naczyń, co prowadzi do niedokrwienia ściany jelita lub uwięźnięcia jelita we wrotach przepukliny;
  • zatkanie światła jelita (obturacja) masami kałowymi, guzem, ciałem obcym;
  • wgłobienie, czyli wpuklenie się odcinka jelita w jego dalszą część (jak w teleskopie), co powoduje zatkanie światła i uciśnięcie naczyń krwionośnych, bardzo rzadkie u dorosłych, częstsze u dzieci.

Niedrożność mechaniczna jelita cienkiego

Przyczyną niedrożności mechanicznej jelita cienkiego jest zazwyczaj zadzierzgnięcie. Dzieje się tak z powodu jego dużej ruchomości i długości. Najczęściej następuje to, gdy pętla jelita cienkiego uwięźnie we wrotach przepukliny (zewnętrznej, np. pachwinowej, udowej, pępkowej lub pooperacyjnej albo wewnętrznej, np. zasłonowej, co jest dużo trudniejsze do zdiagnozowania), rzadziej, gdy pętla podwiesi się wokół zrostów w jamie otrzewnej, które mogą tworzyć się np. po przebytej operacji. Sporadycznie następuje samoistny skręt jelita. Niedrożność jelita cienkiego z zatkania występuje rzadko. Może być to spowodowane ciałem obcym, kamieniem żółciowym czy guzem. Objawy to zazwyczaj silny ból oraz wymioty.

Uwięźnięcie przepukliny jest często wskazaniem do operacji. Nawet gdy przepuklinę uda się odprowadzić, zaleca się hospitalizację, ponieważ mogło w czasie jej odprowadzania dojść do uszkodzenia jelita lub jelito było już niedokrwione przed odprowadzeniem go do jamy brzusznej, przez co mogą rozwinąć się objawy otrzewnowe. U chorych, u których przepukliny nie udało się odprowadzić, operację należy wykonać jak najwcześniej, by nie doszło do zmian niedokrwiennych w ścianie jelita. Niekiedy jelito jest tak niedokrwione, że konieczne staje się jego odcinkowe wycięcie. Zrosty w jamie otrzewnej są coraz częstszą przyczyną niedrożności przewodu pokarmowego, co stanowi duży problem. W takim przypadku bywa konieczne otwarcie jamy brzusznej i uwolnienie zrostów, co wiąże się z ryzykiem przedziurawienia jelita. Czasami niezbędna staje się resekcja niedokrwionego odcinka jelita. Podstawą leczenia niedrożności zrostowej jest odpowiednie nawodnienie i obserwacja. Choremu zakłada się przez nos sondę do żołądka, by odessać treść żołądkową.

Niedrożność mechaniczna jelita grubego

Jeśli chodzi o niedrożność jelita grubego, główną przyczyną jest guz zatykający jego światło. Bywa tak, że niedrożność jest pierwszym objawem raka jelita grubego. Niedrożność spowodowana striangulacją występuje znacznie rzadziej i może być spowodowana skrętem esicy lub kątnicy. W obrazie klinicznym niedrożności jelita grubego dominują zaparcia i / lub biegunki oraz wzdęcie brzucha.

Chorego leczy się, odpowiednio go nawadniając, wyrównując zaburzenia elektrolitowe oraz odsysając treść żołądkową przez zgłębnik. Większość chorych operuje się w trybie nagłym. Podstawą operacji jest usunięcie guza i odpowiedniego fragmentu jelita grubego. Jelito zazwyczaj się zespala, czasem istnieje konieczność wyłonienia stomii, czyli przetoki jelitowej (jak mówią pacjenci, sztucznego odbytu) w powłokach brzusznych, przez którą chory wypróżnia się do specjalnych worków naklejanych na skórę. W niektórych przypadkach możliwe jest endoskopowe założenie stentu udrażniającego jelito i przeprowadzenie operacji w późniejszym terminie, po przygotowaniu chorego. W przypadku skrętu esicy (lub rzadziej kątnicy) wykonuje się resekcję jelita i jego zespolenie, choć czasem również wskazane jest wyłonienie stomii. Niekiedy objawy niedrożności występują w przypadku guzów zapalnych, spowodowanych zapaleniem uchyłków. U chorych operowanych z powodu niedrożności jelita grubego bardzo ważna jest antybiotykoterapia dożylna.

Powikłaniami leczenia operacyjnego mogą być nieszczelność zespolenia, ropień, zakażenie. Gdy zespolenie jest nieszczelne, niezbędna jest kolejna operacja. Może się zdarzyć, że po pierwotnym leczeniu operacyjnym pozostawione jelito ulega martwicy. W takim wypadku również konieczna jest reoperacja.

Niedrożność przewodu pokarmowego może być wskazaniem do operacji w trybie nagłym, a na pewno w przypadku jej wystąpienia niezbędna jest odpowiednia diagnostyka i obserwacja chorego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Zespół Criglera-Najjara

Zespół Criglera-Najjara (ang. Crigler-Najjar syndrome; CNS) jest chorobą genetyczną, w przebiegu której dochodzi do zwiększenia ...

Rak jelita grubego – czynniki ryzyka

Jak w wielu innych nowotworach, w tym nowotworach przewodu pokarmowego, ryzyko zachorowania na raka jelita ...

Rak jelita grubego – przyczyny

Rak jelita grubego, to nowotwór złośliwy, rozwijający się w odbytnicy, okrężnicy lub wyrostku robaczkowym. Jest ...

Polipy jelita grubego

Polip jest to stwierdzenie opisowe. Opisuje się w ten sposób każde uwypuklenie błony śluzowej narządu ...

Brzuch jak balon i wzdęcia po jedzeniu – jakie mogą być przyczyny niestrawności i jak sobie radzić?

Brzuch jak balon, uczucie ciężkości oraz kłopotliwy dyskomfort po jedzeniu to typowe objawy niestrawności, określanej ...

Choroby chirurgiczne w ciąży – operacje i zabiegi w ciąży

Może zdarzyć się, że w czasie ciąży konieczne okaże się wykonanie operacji lub drobnego zabiegu ...

Atrezja przełyku i przetoka przełykowo-tchawicza

Atrezja przełyku i przetoka przełykowo-tchawicza to wady wrodzone, które powodują niedrożność przełyku lub zrośnięcia się ...

Napadowy ból odbytu i ból odbytu w nocy

Ból odbytu to stosunkowo częsta i wstydliwa dolegliwość. Najczęściej niegroźna, powoduje jednak znaczny dyskomfort dla ...

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy, diagnostyka, leczenie

Dokładna przyczyna wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (łac. colitis ulcerosa, CU; ang. ulcerative colitis) nie została ...

Uchyłkowatość jelita grubego – co to jest? Jak leczyć zapalenie?

Uchyłkowatość jelita grubego to występowanie w nim uchyłków, czyli uwypukleń jelita na zewnątrz. Najczęściej są ...

Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, w skrócie IBS) to schorzenie przewlekłe. Do jego ...

Dieta a rak jelita grubego

Rak jelita grubego jest drugim wśród najczęściej występujących w Polsce nowotworów – po raku piersi ...

Komentarze (0)