Odwodnienie u dziecka

Odwodnienie u dzieci jest najczęściej efektem nasilonej biegunki, na przykład przebiegającej z wymiotami. Odwodnienie prowadzi do zaburzeń nie tylko gospodarki wodnej, ale również elektrolitowej oraz gazometrycznej (zmiana odczynu pH organizmu na bardziej kwaśny), co skutkować może bardzo poważnymi nieprawidłowościami. Dziecko należy nawadniać zwykłą wodą lub specjalnym doustnym płynem nawadniającym.

Jakie są najczęstsze przyczyny odwodnienia u dzieci?

Najczęstszą przyczyną odwodnienia u dzieci – zarówno u niemowląt, jak i starszych, są biegunki i wymioty. Biegunka u dzieci jest częstym problemem, z którym rodzice zgłaszają się do pediatry. Najpoważniejszym powikłaniem nieżytu jelitowego lub żołądkowo-jelitowego (z towarzyszącymi nudnościami oraz wymiotami) jest wspomniana utrata płynów.

Kolejną przyczyną odwodnienia u małych dzieci jest wysoka gorączka towarzysząca infekcjom, zwłaszcza bakteryjnym. Objawy świadczące o nadmiernej utracie wody z organizmu stwierdza się często w okresie silnych upałów i przegrzania organizmu, zwłaszcza wtedy, gdy dziecko nie przyjmuje odpowiednio dużej ilości płynów. Warto wspomnieć, że wzmożona utrata płynów występuje wraz potem, np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego.

Rzadziej stwierdzanymi przyczynami są:

Odwodnienie to nie tylko utrata wody z organizmu. W przebiegu długotrwałej biegunki czy uporczywych wymiotów dochodzi także do straty elektrolitów (nieprawidłowości dotyczą w głównej mierze sodu i potasu), a także zachwiania równowagi kwasowo-zasadowej organizmu w kierunku odczynu bardziej kwaśnego.

Jakie są objawy lekkiego odwodnienia u dziecka?

Stopień odwodnienia u dziecka bez trudu oceni lekarz. Objawy towarzyszące utracie wody u dzieci bywają na tyle charakterystyczne, że rodzice są w stanie samodzielnie ocenić, czy jest to odwodnienie.

W przypadku infekcji, wysokiej gorączki, wymiotów czy biegunki, w pierwszej kolejności pojawiają się objawy lekkiego odwodnienia:

  • brak jest zwiększonego pragnienia, a dziecko zachowuje się normalnie,
  • elastyczność skóry jest nieznacznie zmniejszona,
  • błony śluzowe są wilgotne,
  • gałki oczne nie są zapadnięte,
  • dziecko oddaje tyle moczu, co zwykle,
  • czynność serca nie jest przyspieszona,
  • jeśli dziecko płacze, to obecne są łzy.

Elastyczność skóry ocenia się za pomocą tzw. objawu fałdu skórnego. Polega to na uszczypnięciu fałdu skóry, np. w okolicy brzucha. Jeżeli skóra jest elastyczna, to fałd taki od razu się rozprostuje, natomiast w przypadku odwodnienia u dziecka elastyczność skóry zmniejsza się, dlatego uszczypnięty kawałek skóry rozprostowuje się znacznie wolniej.

Umiarkowane i ciężkie odwodnienie

Jeżeli dziecko nie przyjmuje wystarczającej ilości płynów, mogą pojawić się umiarkowane cechy odwodnienia:

  • dziecko jest wyraźnie pobudzone i niespokojne,
  • pije łapczywie,
  • elastyczność skóry jest zmniejszona,
  • błony śluzowe są suche,
  • gałki oczne są zapadnięte,
  • czynność serca jest przyspieszona,
  • łzy są nieobecne.

Objawy te powinny być dla rodziców alarmujące i skłonić opiekunów do jak najszybszej wizyty u lekarza. Z kolei odwodnienie ciężkie wymaga leczenia szpitalnego i zagraża zdrowiu oraz życiu dziecka. Maluch jest apatyczny, senny, nie ma siły pić, elastyczność skóry jest bardzo mała, śluzówki są bardzo suche, gałki oczne zapadnięte, dziecko oddaje bardzo mało moczu, czynność serca znacznie się zwiększa, łzy są nieobecne.

Specjalista może dokonać oceny stopnia odwodnienia na podstawie ubytku masy ciała, ale jest to mniej praktyczny sposób (ubytek < 3 proc. masy ciała to brak odwodnienia, 3–9 proc. odpowiada odwodnieniu lekkiemu, a spadek masy > 9 proc. to odwodnienie ciężkie). Najczęściej lekarz robi to na podstawie badania dziecka, jego obserwacji i ewentualnie zleconych badań laboratoryjnych.

Czym nawadniać dziecko? Jakie płyny stosować?

Pierwszym krokiem w leczeniu odwodnienia u dzieci powinno być nawadnianie doustne (o ile odwodnienie nie jest ciężkie). Najlepszym płynem nawadniającym w przypadku odwodnienia u dziecka są doustne płyny nawadniające. Dostępne są bez recepty w aptekach. Produkt dostępny jest w postaci proszku do samodzielnego przygotowania zawiesiny do picia. Płyny do nawadniania dziecka zawierają dostosowany do jego potrzeb skład elektrolitów.

Proszek należy rozpuścić w letniej wodzie, dokładnie mieszając. Płyny nawadniające mają odpowiednie stężenia sodu i glukozy – składniki te zapewniają organizmowi zachowanie mechanizmu, który zabezpiecza go przed dalszą utratą wody, a także utrzymuje odpowiednie jej wchłanianie.

Według zaleceń nawadnianie za pomocą doustnych płynów nawadniających powinno odbywać się za pomocą poniższego schematu:

  • faza intensywnego nawadniania trwająca 4 godziny – w ciągu 4 godzin dziecko powinno wypić porcję płynu nawadniającego wynoszącą 50–100 ml/kg masy ciała, dodatkowo powiększaną o 5–10 ml/kg masy ciała po każdym biegunkowym stolcu i 2–5 ml/kg masy ciała po każdym epizodzie wymiotów;
  • faza nawadniania podtrzymującego – 5–10 ml DPN/kg masy ciała po każdym biegunkowym stolcu i 2–5 ml/kg masy ciała po każdym epizodzie wymiotów.

Dlaczego płyny nawadniające?

Doustny płyn nawadniający ma tę przewagę nad wodą, że zawiera odpowiednio dobrane ilości elektrolitów (sodu, potasu) czy cukrów (glukozy, sacharozy, fruktozy – zależnie od producenta), jest więc po prostu optymalnie zbilansowany. Dostępne są także doustne płyny nawadniające z dodatkiem probiotyków, co ma na celu przywrócenie prawidłowej flory bakteryjnej jelit. Według różnych badań ma to znaczenie w skróceniu czasu trwania biegunki.

Płyn nawadniający ma przyjemny smak, co sprawia, że dzieci chętniej go piją. Odpowiedni smak i zapach jest o tyle ważny, że w czasie infekcji, zatrucia pokarmowego czy wysokiej gorączki, dziecko staje się płaczliwe, markotne, nie współpracuje z rodzicami. Dostępne są różne wersje smakowe płynów nawadniających, np. bananowy czy cytrynowy. Istnieje również połączenie płynu nawadniającego i tak zwanej marchwianki (kleik marchwiowo-ryżowy) stosowanej w przypadku biegunek (taki preparat dozwolony jest od 4. miesiąca życia).

Jeżeli mimo wszystko nie udaje nam się przekonać dziecka do wypicia doustnego płynu nawadniającego, możemy zostać przy zwykłej wodzie czy gorzkiej herbacie, ewentualnie mięcie, która ma właściwości przeciwwymiotne (podawać chłodną). W celu nawodnienia dziecka nie należy podawać mu soków owocowych czy napojów gazowanych – zawierają duży ładunek osmolarny, przebywając w jelitach ściągają do nich wodę, co nasila biegunkę.

Jak uzupełniać płyny u dziecka?

Często nieżytom jelitowym towarzyszyć może podwyższenie ciepłoty ciała, co również powoduje, że straty wody w organizmie są większe. Podawanie płynów dziecku wymiotującemu nie jest proste, należy podawać je bardzo małymi porcjami, po łyżeczce od herbaty, co kilka minut. Płyny powinny być chłodne, ponieważ ciepłe mogą stymulować wymioty. Jeżeli dziecko jest ciężko odwodnione lub po prostu w żaden sposób nie udaje mu się podać płynów doustnie (np. ze względu na silne wymioty), niezbędna będzie wizyta w szpitalu celem nawodnienia dożylnego.

Niemowlęta odwadniają się bardzo szybko i niezwykle trudno jest efektywnie uzupełniać doustnie straty płynów. Stąd najczęściej, z pozoru błahy nieżyt jelitowy, kończy się często pobytem w szpitalu. W tej grupie wiekowej bardzo ważne jest utrzymanie karmienia piersią co około 2–3 godziny.

Opublikowano: ; aktualizacja: 27.01.2016

Oceń:
4.5


Może cię

Dieta przy biegunce – co jeść przy biegunce?

Zachowanie odpowiedniej diety przy biegunce to jedna z najlepszych metod łagodzenia przykrych dolegliwości, które jej ...

Biegunka i wymioty u dzieci – leczenie i nawadnianie

Biegunka i wymioty u dzieci powodują utratę płynów z organizmu. Leczenie biegunki i wymiotów u ...

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest chorobą polegającą na nadmiernym wydzielaniu gastryny, czyli substancji odpowiadającej za wydzielanie kwasu ...

Grypa żołądkowa (jelitówka, grypa jelitowa) – objawy, leczenie, zarażanie, czas trwania, profilaktyka

Grypa żołądkowa, czyli jelitówka lub grypa jelitowa, to wirusowe zapalenie żołądka i jelit. Przyczyną jest ...

Leczenie zatrucia pokarmowego u dziecka

Leczenie zatruć pokarmowych u dzieci w znacznej większości przypadków odbywa się domowymi sposobami. Podstawą terapii ...

Biegunka

Biegunki ostre trwają zwykle do 2 tygodni i najczęściej są spowodowane przez czynniki zakaźne, bakterie ...

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych (łac. diarrhoea viatorum) jest to reakcja organizmu na zmianę wody oraz sposobu przygotowywania ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Nawadnianie dziecka – co robić przy odwodnieniu spowodowanym biegunką i wymiotami?

Codzienne nawadnianie dziecka powinno uwzględniać niesłodzone ziołowe herbatki oraz niegazowaną wodę. Należy pamiętać, że w ...

Jakie są objawy odwodnienia u dziecka? Jak poznać, że dziecko jest odwodnione?

Objawy odwodnienia u dziecka mogą pojawić się bardzo szybko. Dzieje się tak zwłaszcza w przebiegu ...

Przyczyny obrzęków

Dlaczego dochodzi do zachwiania bilansu wodnego w ustroju, zatrzymywania wody i powstawania obrzęków? Skąd bierze ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon