Zapalenie ucha środkowego – objawy i leczenie – ostre, przewlekłe – powikłania

Brak zdjęcia

20 marca 2018

Objawy zapalenia ucha to: ból ucha u dorosłych i u dziecka, pieczenie i kłucie w uchu oraz wyciek z ucha – pojawia się woda, ropa, żółty płyn. Przyczyną są głównie bakterie, choć może być też wirusowe zapalenie ucha środkowego. Objawy u dzieci i niemowląt mogą być nasilone poprzez niepokój i wysoką gorączkę. Wyróżniamy ostre i zwykle nawracające, przewlekłe zapalenie ucha. Ze względu na niebezpieczne powikłania stosuje się antybiotykoterapię.

Co to jest zapalenie ucha środkowego?

Ból ucha, pogorszone słyszenie, gorączka – to najbardziej typowe pierwsze objawy zapalenia ucha. Infekcja może objąć wszystkie podstawowe elementy, z jakich zbudowany jest narząd słuchu, tak więc wyróżniamy:

  • zapalenie ucha wewnętrznego – zapalenie błędnika; najczęściej stanowi powikłanie zapalenia ucha środkowego; charakterystyczne objawy to zawroty głowy i zaburzenia równowagi, oczopląs, a także szumy uszne odczuwane jako dzwonienie lub pisk w uszach;
  • zapalenie ucha zewnętrznego – stan zapalny dotyczy najczęściej przewodu słuchowego zewnętrznego i jest skutkiem produkcji niewystarczającej ilości woskowiny usznej pełniącej funkcje ochronne; typowe objawy to ból ucha (przy ruchach żuchwą ulegający nasileniu, swędzenie ucha, wyciek ropnej wydzieliny z ucha);
  • zapalenie ucha środkowego – zwykle jest efektem rozprzestrzeniania się infekcji nosogardła; najogólniej rzecz ujmując, wyróżniamy ostre zapalenie ucha środkowego oraz przewlekłe zapalenie ucha środkowego.

Zapalenie ucha środkowego to najczęstsza choroba ucha, mająca zwykle podłoże bakteryjne, przy czym w diagnostyce ważne jest rozpoznanie rodzaju patogenu odpowiedzialnego za infekcję, gdyż warunkuje to dobór odpowiedniego leku. Pacjenci na różne rodzaje zapalenia stosują często bardzo potoczne określenia – przewiane ucho, zapalenie uszu.

Zapalenie ucha środkowego u dziecka to trzecie co do częstości występowania schorzenie u najmłodszych pacjentów. Ze względu na położenie ucha w sąsiedztwie wielu ważnych struktur naszego ciała i możliwość wystąpienia wielu powikłań, zapalenie ucha nie powinno być przez nas ignorowane ani lekceważone.

Zapalenie ucha środkowego – przyczyny

Przyczyną infekcji i zakażenia ucha środkowego mogą być bakterie, ale także wirusy. Ostre ropne zapalenie ucha środkowego przechodzi większość dzieci w wieku przedszkolnym. Polega ono na wytwarzaniu i gromadzeniu ropnego płynu w uchu wewnętrznym i spowodowane jest głównie przez bakterie.

Patogeny z nosa oraz części nosowej gardła przedostają się przez trąbkę słuchową do błony bębenkowej i w ten sposób trafiają do wnętrza ucha.

Ze względu na poziome ułożenie trąbki słuchowej u dzieci oraz fakt, iż jest ona jeszcze krótka, najczęściej obserwujemy ostrebakteryjne zapalenie ucha środkowego u niemowląt i małych dzieci. Zakażenie może przejść do wnętrza ucha także przez uszkodzoną błonę bębenkową, jednakże ta droga występuje zdecydowanie rzadziej.

Szczyt zapadalności na zapalenie ucha przypada zwykle w okresie jesienno-zimowym oraz wiosennym, czyli w okresach obniżonej odporności organizmu. Do wystąpienia choroby predysponuje nawracające zapalenie zatok przynosowych, wycięcie migdałków podniebiennych, a także ospa wietrzna, odra i płonica.

Często ostre zapalenie ucha środkowego ma tło wirusowe, dlatego, poza szczególnymi przypadkami, przy rozpoznaniu choroby o łagodnym przebiegu odracza się wdrażanie antybiotykoterapii, stosując przez 1–2 doby postępowanie wyczekujące (podawanie leków przeciwzapalnych – lekiem z wyboru jest ibuprofen).

Wirusy odpowiadające za infekcje to: wirus grypy, rynowirusy, adenowirusy, wirus paragrypy. Samo zapalenie nie jest zaraźliwe, natomiast zakażenie wirusem – tak. Wirusowe to inaczej kataralne zapalenie ucha.

Jeżeli zachodzi potrzeba zastosowania antybiotyku na zapalenie ucha środkowego, lekiem z wyboru jest amoksycylina (w przypadku powikłania pod postacią nadkażenia bakteryjnego). Winne są bakterie H. influenzae, M. catarrhalis oraz S. pneumoniae (paciorkowiec).

To stosunkowo częsta choroba, zwłaszcza u małych dzieci. Objawami są przede wszystkim: ból ucha, gorączka, towarzyszące objawy infekcji górnych dróg oddechowych. Pod uwagę należy wziąć także grzybicze zapalenie ucha.

Zapalenie ucha środkowego – objawy, ile trwa?

Szczególnie jaskrawe są objawy zapalenia ucha środkowego u dziecka. Jako pierwsze pojawiają się:

  • ból ucha (zwykle silny, ciągły) oraz ból z tyłu – za uchem, promieniujący do głowy, policzka, twarzy; ból ucha środkowego to pojęcie umowne stosowane przez pacjentów, zwykle piecze lewe ucho lub prawe, choć zapalenie może być obustronne;
  • pulsowanie w uchu, które nasila się w pozycji leżącej, zatkanie ucha, uczucie pełności w uchu;
  • gorączka sięgającą nawet 39–40 stopni Celsjusza, przy bakteryjnym zakażeniu może być bardzo wysoka, może też być stan podgorączkowy, dreszcze;
  • uczucie osłabienia, ogólne rozbicie, brak ochoty do zabawy, pokładanie się;
  • czasem towarzyszące wymioty, ból brzucha;
  • wyciek ropnej treści z ucha (samoistne pęknięcie błony bębenkowej w ropnym zapaleniu ucha środkowego) – pojawia się wydzielina, czasami wodna lub wodnista, żółta, zielona lub żółto-zielona; kolor wycieku z ucha zazwyczaj wskazuje na przyczynę infekcji; dzieci twierdzą, że mają mokro w uchu;
  • osłabienie, pogorszenie słuchu, niedosłuch.

Objawy u dorosłych niewiele się różnią. Zapalenie trwa najczęściej kilka dni. U małych dzieci i niemowląt, które nie potrafią opisać swoich objawów, na ostre zapalenie ucha środkowego wskazuje chwytanie się za ucho, niemowlę ciągnie za ucho, przechyla główkę i jest rozdrażnione.

Jak rozpoznać zapalenie ucha środkowego?

O rozpoznaniu stanu zapalnego we wnętrzu ucha decydują: badanie podmiotowe, fizykalne oraz badanie otoskopowe, czyli wziernikowanie ucha wykonywane w ramach badania przedmiotowego.

Na ostre zapalenie ucha środkowego wskazują: zaczerwieniona błona bębenkowa, uwypuklenie błony bębenkowej, obecność ropnego płynu za błoną (dwa ostatnie objawy świadczą o tle bakteryjnym ostrego zapalenia ucha środkowego).

Czasem badanie podmiotowe i przedmiotowe uzupełnia się o badania dodatkowe: ocenę wykładników stanu zapalnego, posiew z gardła, posiew treści z ucha uzyskanej w trakcie paracentezy (przebicia błony bębenkowej), jeżeli jest ona wykonywana.

Zapalenie ucha środkowego – powikłania i skutki

W przypadku, gdy ostre zapalenie ucha środkowego jest niedoleczone, istnieje szansa, że przekształci się w postać przewlekłą. Jej przyczyną mogą być również nawracające i niedoleczone infekcje bakteryjne górnych dróg oddechowych. Do wystąpienia tej choroby predysponują także zaburzenia czynności trąbki słuchowej (np. ostra niedrożność trąbki Eustachiusza) oraz uwarunkowania anatomiczne.

Przewlekłe i częste zapalenie ucha środkowego może przebiegać na dwa sposoby, co pozwala na wyróżnienie dwóch postaci infekcji: zapalenie ucha proste, zapalenie ucha perlakowe.W prostym przewlekłym zapaleniu ucha środkowego proces chorobowy obejmuje tylko błonę śluzową wyścielającą jamę bębenkową. Objawia się ono okresowym lub stałym śluzowo-ropnym wyciekiem z chorego ucha, a także niedosłuchem. Nie występuje ból ani gorączka.

Opisywane struktury sąsiadują z czaszką, dlatego powikłania po zapaleniu ucha mogą być bardzo poważne. Ostre, ropne zapalenie ucha środkowego to choroba wymagająca szczególnej uwagi ze względu na możliwość wystąpienia powikłań, w tym powikłań mózgowych. Wśród nich wyróżniamy:

  • ostre zapalenie wyrostka sutkowatego, czyli części czaszki leżącej bezpośrednio za małżowiną uszną,
  • zapalenie opon mózgowych,
  • zapalenie błędnika,
  • porażenie nerwu twarzowego,
  • zakrzepowe zapalenie zatoki esowatej
  • ropnie mózgu.

Jak leczyć ostre zapalenie ucha środkowego?

Ostre zapalenie ucha środkowego o łagodnym przebiegu wskazuje na to, że najprawdopodobniej wywołane jest ono wirusami i nie musi dojść do nadkażenia bakteryjnego. W tym przypadku przyjmuje się postawę 24–48-godzinnej obserwacji bez wprowadzania antybiotykoterapii (z wyjątkiem przypadków wymienionych poniżej).

Zaleca się wówczas stosowanie leku przeciwzapalnego (ibuprofenu) i kontrolę. Wyjątkami wymagającymi natychmiastowego włączenia antybiotyku są:

  • obustronne ostre zapalenie ucha środkowego,
  • ostre zapalenie ucha środkowego u niemowląt < 6 miesiąca życia,
  • częste nawroty ostrego zapalenia ucha środkowego (min. 3 zachorowania w ciągu 6 miesięcy),
  • gorączka i wymioty.

Antybiotyk na zapalenia ucha z wyboru to amoksycylina. U osób uczulonych na amoksycylinę antybiotykami pierwszego rzutu są cefalosporyny lub makrolidy. W ciężkich, nawracających ostrych zapaleniach ucha środkowego stosuje się ceftriakson (antybiotyk z grupy cefalosporyn o szerokim spektrum i silnym działaniu).

Antybiotykoterapii powinno towarzyszyć leczenie objawowe – podawanie leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych. Lekiem z wyboru jest ibuprofen, który wykazuje również działanie przeciwzapalne.

W chorobach ucha środkowego ze znacznym uwypukleniem błony bębenkowej może dojść do konieczności przebicia błony i ewakuacji płynu – zabieg ten nazywany jest paracentezą i wykonywany jest przez laryngologów.

Treść uzyskana z ucha w trakcie paracentezy pobierana jest do badań laboratoryjnych – na podstawie badań bakteriologicznych ustala się tło zakażenia i wrażliwość drobnoustrojów na antybiotyki. Po uzyskaniu wyników badań przeprowadza się ewentualną modyfikację antybiotykoterapii.

Inaczej przebiega zapalenie perlakowe, prowadzące do przewlekłego stanu zapalnego, który skutkuje uszkodzeniem kosteczek słuchowych oraz kości skroniowej. W przeciwieństwie do poprzedniej postaci, tutaj występuje ból ucha oraz uczucie rozpierania, szumy i zawroty głowy.

Towarzyszy im cuchnący wyciek śluzowo-ropny oraz niedosłuch. Leczenie jest chirurgiczne, polega na wycięciu torbieli – perlaka, zmienionej zapalnie wyściółki ucha oraz uszkodzonych kosteczek słuchowych i kości.

Jak zapobiegać zapaleniu ucha środkowego?

Ze względu na dokuczliwość objawów, a także możliwe groźne powikłania, należy dążyć do tego, aby zapalenie ucha nigdy nie wystąpiło. Nie ma co prawda sposobu o stuprocentowej skuteczności, jednak warto zwrócić uwagę na kilka czynników, które zmniejszą prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby ucha.

Przede wszystkim nie wolno nam lekceważyć infekcji gardła i górnych dróg oddechowych, zwłaszcza u dzieci, które są szczególnie predysponowane do przejścia zakażenia w obręb ucha środkowego. W chłodne dni należy pamiętać o noszeniu nakrycia głowy osłaniającego uszy przed zawianiem.

Uszy są jednym z głównych narządów umożliwiających nam kontakt ze światem. Gdy odczuwamy ból ucha lub obserwujemy inne niepokojące objawy, nie bagatelizujmy tego i udajmy się do lekarza.

Bibliografia:

  • Leach A. J. i wsp., Antibiotics for the prevention of acute and chronic suppurative otitis media in children. Cochrane Database Syst. Rev., 2006, 18, 4.
  • Lieberthal A. S. i wsp., The diagnosis and management of acute otitis media. Pediatrics, 2013, 131, 3: e964–999
Opublikowano: ; aktualizacja: 21.03.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Otoskopia – na czym polega wziernikowanie ucha?

Otoskopia należy do podstawowych badań laryngologicznych. Służy przede wszystkim do diagnostyki chorób ucha środkowego. Wziernikowanie ...

Ból ucha

Ból ucha jest objawem występującym przede wszystkim u dzieci. Zdarza się jednak, że dotyka również ...

Wideo – Niedosłuch (głuchota)

Głuchota towarzyszyć może wielu jednostkom chorobowym, a czynnikami ją wywołującymi mogą być: przebyte przez matkę ...

Wideo – Przyczyny niedosłuchu

W praktyce klinicznej mówi się o niedosłuchu i wyróżnia się niedosłuch lekki, średni i głęboki, ...

Przyczyny bólu ucha

Ból ucha może pojawić się, jako skutek zmian umiejscowionych w samym uchu i zwana jest ...

Wideo – Objawy zapalenia ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego jest częstą chorobą wieku dziecięcego. Jego objawy są następujące: silny, bardzo nieprzyjemny ...

Wideo – Ból ucha

Ból ucha jest objawem, który występuje przede wszystkim u dzieci, ale i u dorosłych może ...

Wideo – Głuchota a niedosłuch

Formalnie próg słuchu nie przekracza 20 dB, natomiast głuchoty (uszkodzenia słuchu) mogą być: lekkie, średnie ...

Wideo – Zapalenie ucha środkowego

Na zapalenie ucha środkowego możemy zachorować w każdym wieku, jednak najczęściej dotyczy ono dzieci - ...

Zapalenie ucha – objawy i leczenie zapalenia ucha u dziecka i u dorosłych

Zapalenie ucha to uciążliwa dolegliwość rozwijająca się zwykle na podłożu bakteryjnym. Najczęściej mamy do czynienia ...

Wideo – Zapalenie ucha u dziecka

Zapalenie ucha może być ostre, podostre i przewlekłe. Ze względu na odcinek, którego dotyczy zapalenie ...

Nagłe pogorszenie słuchu – zapalenie trąbki słuchowej

Częste infekcje zatok oraz gardła mogą sprzyjać powstawaniu stanów zapalnych w obrębie ucha środkowego. Część ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon