Osteoporoza u kobiet i u mężczyzn

W przebiegu osteoporozy dochodzi do zmniejszenia ilości składników mineralnych w kościach. Tkanka kostna staje się mniej spoista i bardziej podatna na złamania. Spadek stężenia estrogenów u kobiet po menopauzie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia złamania kości, ale nie jest warunkiem jego powstania.

Osteoporoza a osłabienie kości

Osteoporoza, zwana po polsku zrzeszotnieniem kości, jest uogólnioną chorobą tkanki kostnej, polegającą na procentowym zmniejszeniu jej składników mineralnych. Uboższa w te składniki kość jest mniej spoista i bardziej podatna na złamania („mniej kości w kości”). Sama osteoporoza nie jest schorzeniem pogarszającym w jakikolwiek sposób jakość życia dotkniętych nią osób, ale prowadzi ona często do powikłań mogących w istotnym stopniu zagrażać zdrowiu, a nawet życiu chorego.

Powikłaniami choroby są najczęściej tak zwane złamania osteoporotyczne, tzn. przerwanie ciągłości tkanki kostnej nie w wyniku urazu, ale w wyniku obciążenia wywołanego zwykłymi, codziennymi czynnościami, które w przypadku osteoporozy przekraczają możliwości szkieletu. Miejsca, w których kość pęka, są dla tego schorzenia charakterystyczne i niestety w wyniku nie korzystania z diagnostyki przesiewowej złamania oportunistyczne są często pierwszym objawem sugerującym obecność osteoporozy. Wśród charakterystycznych okolic wymienia się złamanie szyjki kości udowej, złamanie kompresyjne kręgu (najczęściej piersiowego) lub złamanie kości przedramienia (często obu). Dalsze powikłania związane są już z obecnością samego złamania.

Osteoporoza w przebiegu chorób

Osteoporoza jest schorzeniem mogącym towarzyszyć innym chorobom. Pojawia się często w wyniku pierwotnej (częściej) lub wtórnej nadczynności przytarczyc, szpiczaka plazmocytowego lub po stosowaniu różnych leków. Najczęstszą jednak postacią jest forma samoistna i to właśnie w jej przebiegu obserwujemy najbardziej wyraźną różnicę w zapadalności kobiet i mężczyzn.

Osteoporoza a hormony

Zasadniczy wpływ na formowanie się tkanki kostnej mają hormony płciowe. Zaliczamy do nich głównie testosteron (hormon męski), estrogeny oraz progesteron (hormony żeńskie). Hormony płciowe mają na kość wpływ anaboliczny, tzn. warunkują powstawanie białek kości oraz hamują ich rozpad. Od okresu dojrzewania płciowego stężenia hormonów płciowych tak u kobiet, jak i u mężczyzn utrzymują się zasadniczo na stałym poziomie i oddziałują ochronnie na tkankę kostną. Różnica zaczyna pojawiać się około 50. roku życia, kiedy u kobiet następuje przekwitanie i dochodzi do menopauzy. Zjawisko to jest związane z wygaśnięciem funkcji jajników w zakresie produkcji estrogenów i od tego momentu kości są coraz bardziej narażone na działanie czynników szkodliwych. Należy zwrócić uwagę, iż spadek stężenia estrogenów u kobiet po menopauzie wiąże się jedynie ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia złamania, ale nie jest warunkiem jego powstania.

U mężczyzn różnica polega na tym, że testosteron jest produkowany przez jądra właściwie przez cały okres życia. Tak zwana andropauza, czyli wygaśnięcie funkcji jąder w zakresie ich produkcji, pojawia się dopiero po 90. roku życia. W tak zaawansowanym wieku w obliczu licznych schorzeń ze strony innych narządów zmiany osteoporotyczne nie stanowią istotnego problemu zdrowotnego i z tych samych powodów trudno ocenić zakres ich rozwoju.

Osteoporoza wtórna

Osobnego rozpatrzenia wymaga osteoporoza wtórna, pojawiająca się w przebiegu innych schorzeń.

Osteoporoza a nadczynność przytarczyc

Nadczynność przytarczyc – głównie pierwotna, powstająca w wyniku wydzielanego w nadmiarze parathormonu, doprowadza do wypłukiwania wapnia z kości i zmniejszania ich masy. Schorzenia tego narządu również częściej dotyczą kobiet.

Osteoporoza a szpiczak plazmocytowy

Szpiczak plazmocytowy – jest rzadkim schorzeniem nowotworowym krwi. Polega na nadmiernym wydzielaniu przeciwciał przez patologiczne komórki, które uszkadzają w pierwszej kolejności tkankę kostną. Choroba ta częściej występuje u mężczyzn, ale sama jest ogólnie bardzo rzadka i ma niewielki wpływ na zmianę ogólnej liczby osteoporozy rozpoznanej u tej płci.

Osteoporoza polekowa

Osteoporoza polekowa – dotyczy głównie zażywania glikokortykosteroidów jako formy leczenia wielu chorób dermatologicznych i reumatologicznych. Ilość, rodzaj przyjmowanych sterydów i odpowiedź tkanki kostnej jest sprawą indywidualną i nie da się w tym przypadku jednoznacznie określić, która płeć częściej jest narażona na ten rodzaj osteoporozy.

Osteoporoza a zespół Cushinga

Zespół Cushinga – ten sam mechanizm dotyczy osteoporozy powstającej w przebiegu zespołu Cushinga, co osteoporozy polekowej. Różnicą jest fakt, że dochodzi w nim do wzrostu produkcji endogennych glikokortykosterydów, które doprowadzają do degradacji wszystkich białek organizmu, w tym także i kostnych. Choroba jest rzadka i występuje z jednakową częstością u obu płci.

Osteoporoza a terapia hormonalna

Na przedstawionych wyżej przykładach widać, iż osteoporoza jest chorobą zdecydowanie częściej występującą w populacji żeńskiej. Program badań przesiewowych i zalecenia profilaktyczne w ogóle nie uwzględniają mężczyzn jako zagrożonych jej rozwojem. W celu zmniejszenia zachorowalności kobiet na osteoporozę proponuje się stosowanie po menopauzie tak zwanej hormonalnej terapii zastępczej, czyli suplementacji estrogenów, których niedobór najczęściej leży u podstaw rozwoju choroby. Należy jednak pamiętać, że przyjmowanie tej terapii jest z drugiej strony jednym z czynników ryzyka rozwoju raka sutka i wdrożenie takiej terapii powinno być zawsze rozpatrywane indywidualnie, a nie być formą ogólnego zalecenia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.8


Może cię

Wideo – Jak łagodzić objawy menopauzy?

Menopauza jest naturalnym okresem w życiu kobiety i należy wiedzieć, że jej negatywne skutki mogą ...

Uderzenia gorąca – przyczyny, objawy, leczenie

Uderzenia gorąca należą do jednych z najczęstszych objawów związanych z menopauzą. Z uwagi na towarzyszące ...

Menopauza a osteoporoza

Wiek okołomenopauzalny predysponuje do rozwoju wielu chorób wieku dojrzałego i starczego. Przyczyną tego zjawiska jest ...

Menopauza a bezsenność

Jednym z pierwszych objawów menopauzy mogą być problemy ze snem. Kobiety w tym okresie skarżą ...

Pierwsze objawy menopauzy – fizyczne i psychiczne

Uderzenia gorąca, to nie jedyny symptom, jaki daje menopauza. Wiek, w jakim się pojawia klimakterium ...

Wideo – Uderzenia gorąca a menopauza

Uderzenie gorąca (tzw. hot flash), będące najbardziej dokuczliwym objawem menopauzy, to gwałtowne uczucie ciepła przepływającego ...

Menopauza a suchość pochwy – po menopauzie – jak sobie radzić?

W okresie menopauzy w wyniku zaprzestania produkcji przez jajniki hormonów (estrogenów i progesteronu) dochodzi do ...

Menopauza a tycie

Problem przyrostu masy ciała w okresie menopauzy dotyczy zdecydowanej większości kobiet wchodzących w wiek przekwitania. ...

Izoflawony a menopauza

Izoflawony są szeroko stosowane w łagodzeniu objawów menopauzy. Izoflawony nazywane są fitoestrogenami. Są to związki ...

Fitoestrogeny a menopauza

Fitoestrogeny łagodzą objawy menopauzy. Powstaje coraz więcej prac naukowych dokumentujących ich korzystny wpływ na organizm ...

Jak łagodzić skutki menopauzy?

Łagodzenie skutków menopauzy pomaga ograniczyć jej niekorzystne objawy. Zachodzące zmiany hormonalne powodować mogą wzrost masy ...

Wideo – Objawy menopauzy

Stan menopauzy może dawać wiele różnych objawów, które to nie u wszystkich kobiet są objawami ...

Komentarze (0)