Złamanie szyjki kości udowej - przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja

Złamanie szyjki kości udowej to uraz, który najczęściej występuje u osób w podeszłym wieku. Dochodzi do niego na skutek urazu mechanicznego, przy jednoczesnym osłabieniu kości poprzez osteoporozę, nowotwór, wrodzoną łamliwość kości czy też złe odżywianie. Złamanie szyjki kości udowej znacznie ogranicza sprawność chorego i jest przyczyną wielu powikłań.

Złamanie szyjki kości udowej a wiek

Wiek geriatryczny, czyli wiek osób powyżej 60 roku życia niesie ze sobą ryzyko wystąpienia wielu schorzeń oraz ograniczeń. Część z nich wiąże się z układem ruchu. Jednym z częściej występujących urazów u osób w podeszłym wieku są złamania, które wynikają ze zmian osteoporotyczych, zbyt dużego obciążania kości, nieprawidłowej postawy oraz zaburzeń równowagi. Najczęściej dochodzi do złamań kompresyjnych kręgów, nadgarstka oraz szyjki kości udowej.

Złamanie szyjki kości udowej lokalizuje się w górnej części kości i dotyczą 50% złamań występujących u osób po 80. roku życia. Sprawiają one wiele bólu, ograniczają samodzielność chorego, mają wiele powikłań w organizmie, więc stanowią nie tylko problem medyczny, ale i społeczny.

Złamanie szyjki kości udowej – przyczyny

Przyczyną złamania szyjki kości udowej u osób starszych może być wypadek komunikacyjny lub niewinnie wyglądający upadek, osunięcie z łóżka lub krzesła czy potknięcie się na chodniku. Może dojść również do złamań samoistnych, bez zauważalnego urazu, w przypadku istniejącej wcześniej, poważnej choroby stawu biodrowego lub kośćca. Określa się to powolnym złamaniem szyjki kości udowej. Są czynniki, które zwiększają ryzyko złamania szyjki:

  • osteoporoza,
  • nowotwory kości,
  • przyjmowanie leków obniżających odporność (np. leki sterydowe),
  • wrodzona kruchość i łamliwość kości,
  • zaburzenia gospodarki hormonalnej,
  • złe odżywianie (szczególnie niedobory wapnia i białka),
  • brak aktywności fizycznej.

Złamanie szyjki kości udowej – objawy

Objawami złamania szyjki kości udowej są:

  • silny ból w okolicy stawu biodrowego, w większości przypadków uniemożliwiający chodzenie,
  • bolesność okolicy stawu biodrowego przy dotykaniu,
  • zasinienie,
  • zniekształcenie okolicy chorego biodra,
  • charakterystyczne ustawienie chorej kończyny, która cała jest skręcona na zewnątrz,
  • skrócenie chorej kończyny.

Jeśli chodzi o proces powolnego łamania szyjki kości udowej to objawia się on bólami promieniującymi do pachwiny, uda oraz kolana, pojawiającymi się podczas obciążenia kończyny, przy skrajnych zakresach ruchów i ustępujących w spoczynku. Czasem dolegliwości bólowe mogą pojawiać się nocą. Bóle stopniowo ograniczają funkcjonalność chorego, prowadząc do utykania i unikania wykonywania ruchu kończyny dolnej do wewnątrz.

Złamanie szyjki kości udowej – leczenie

Postępowanie ze starszym pacjentem ze złamaną kością udową musi odbywać się w trybie pilnym i ważne, aby trafił jak najszybciej do szpitala. W szpitalu należy ocenić czy doszło do złamania na podstawie zdjęcia RTG. Leczenie uzależnione jest od umiejscowienia złamania na szyjce oraz od jego rozległości. Najlepszym rozwiązaniem, gwarantującym szybki powrót do zdrowia jest leczenie operacyjne.

Wykonuje się zespolenie złamanych elementów kostnych śrubami lub gwoździami lub zastępuje się uszkodzony fragment szyjki elementem sztucznym – endoprotezą stawu biodrowego, którą można wykonać częściowo lub całkowicie. Po zabiegu chory otrzymuje leki przeciwbólowe, przeciwzakrzepowe oraz antybiotyki zabezpieczające ranę pooperacyjną przed infekcją i jest unieruchomiony w łóżku. Długość okresu unieruchomienia uzależniona jest od sposobu przeprowadzenia operacji. Jednak personel dąży tego, aby stawiać pacjentów na nogi jak najszybciej, już 2–3 dnia po operacji. Oczywiście zabezpiecza się chorą kończynę przed obciążaniem. Pionizacja jest również konieczna ze względów higienicznych oraz w celu zapobiegania zakrzepicy żył głębokich i odleżynom, które pojawiają się u osób starszych znacznie szybciej niż u młodszych.

Chodzenie po złamaniu szyjki kości udowej rozpoczyna się początkowo z pomocą chodzika, najlepiej w asyście fizjoterapeuty, później z kulami. Powrót do normalnej aktywności odbywa się stopniowo, pod ścisłą kontrolą lekarza. Może to czasami trwać nawet kilka miesięcy. Leczenie chirurgiczne w przypadku starszych osób jest trudne i niestety obarczone powikłaniami. Po zoperowaniu, problemem staje się wyjmowanie metalowych stabilizatorów ze względu na kruchą tkankę kostną.

Operacja szyjki kości udowej – przeciwwskazania

Niestety, niewiele starszych osób kwalifikuje się do operacji, ze względu na przeciwwskazania internistyczne oraz kardiologiczne. Pacjenci, którzy nie mogą być operowani z powodu złego ogólnego stanu zdrowia, muszą być leczeni za pomocą gipsowego buta derotacyjnego (gipsowe korytko z poprzeczką, zabezpieczające kończynę przed skręceniem na zewnątrz). Takie leczenie wymaga zwykle ok. 6-8 tygodniowego leżenia w łóżku i jest obarczone wysokim ryzykiem powikłań.

Chorzy, zwłaszcza w podeszłym wieku źle znoszą długotrwałe unieruchomienie. W przypadku tych pacjentów konieczna jest ochrona okolic narażonych na ucisk i powstanie odleżyn; szczególnie okolicy kości krzyżowej, potylicy, pięt oraz kostek i zapewnienie ruchu pozostałym odcinkom narządu ruchu w celu zapobiegania przykurczom, utrzymaniu ruchomości i siły mięśniowej oraz pobudzenia krążenia.

Po wykonaniu kontrolnego zdjęcia RTG, rozpoczyna się stopniowe uruchomieniem pacjenta. Fizjoterapeuci mają pole do popisu; ich zadaniem jest pionizowanie chorych i zachęcanie do chodzenia w ich towarzystwie z asekuracją kul lub balkoników. Dzięki wzajemnej współpracy pacjenta z terapeutą, można uzyskać bardzo dobre efekty leczenia pomimo niedołężności, braku zrostu, czy zniekształcenia kończyny.

Rehabilitacja po złamaniu szyjki kości udowej

Aby pacjent szybko odzyskał sprawność fizyczną i wrócił do normalnego funkcjonowania konieczna jest rehabilitacja.

W przypadku osób starszych dobrze by było postarać się o rehabilitację w specjalnym ośrodku, aby pacjent miał na miejscu zapewnionych fizjoterapeutów i lekarza, bez konieczności transportu. W przypadku osób ze złamaniami kości rehabilitacja obejmuje:

  • fizykoterapię – stosowanie zabiegów przyspieszających proces gojenia (pole magnetyczne, laseroterapia), działających przeciwbólowo i przeciwobrzękowo (krioterapia) oraz usprawniających krążenie w operowanej kończynie (kąpiel wirowa, lampy nagrzewające). Należy również brać pod uwagę stosowanie tych zabiegów jeszcze przed usunięciem części zespalających odłamy kostne. Na zabiegi fizykoterapeutyczne kieruje lekarz, co wiąże się ze znajomością historii choroby pacjenta, jego schorzeń współistniejących oraz wskazań i przeciwwskazań do danego zabiegu,
  • delikatny masaż tkanek miękkich obniżający ich napięcie oraz poprawiający ich ukrwienie i odżywianie,
  • wykonywanie ćwiczeń leczniczych nakierowanych na wzmocnienie siły mięśniowej i uzyskanie ruchomości w każdym stawie operowanej kończyny dolnej. W początkowej etapie rehabilitacji najlepiej wykonywać z terapeutą delikatne ćwiczenia bez obciążania: w odciążeniu na podwieszkach, izometryczne, rozciągające, oraz pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową. Stopniowo wprowadza się ćwiczenia wzmacniające siłę, poprawiające stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz sprawność układu nerwowego. Na końcu stosujemy ćwiczenia całej kończyny dolnej, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę na nierównym podłożu,
  • naukę chodu – najpierw terapeuta uczy pacjenta chodzić ze sprzętem pomocniczym, potem dąży do uniezależnienia się pacjenta od nich, obejmuje ona naukę obciążania chorej kończyny, koordynacji ruchów oraz utrzymania równowagi. Wszystkie nowe elementy należy wprowadzać po uprzedniej konsultacji z lekarzem prowadzącym pacjenta.

W ramach rehabilitacji rodzina powinna zapewnić choremu warunki do rekonwalescencji w domu po jego powrocie ze szpitala. Należy przystosować warunki mieszkaniowe do nowych potrzeb chorego, poprzez zniwelowanie progów i śliskich powierzchni, zamontowanie dodatkowych poręczy i uchwytów, likwidacji mebli uniemożliwiających przemieszczanie się chorego i dostarczenie wysokiego krzesła (tak aby kąt zgiętych kolan miał 90°). Starsza osoba po takiej operacji powinna mieć również stałą opiekę.

Złamanie szyjki kości udowej – powikłania

Niestety złamania bliższego końca kości udowej zwłaszcza u osób starszych określane są „ostatnim złamaniem w życiu” ponieważ do 20 proc. pacjentów umiera z powodu ich powikłań. Jedynie połowa pacjentów może odzyskać zdolność samodzielnego chodzenia, reszta skazana jest na liczne powikłania. Wśród powikłań złamania kości udowej u osób starszych wymienić można: brak zrostu kości, uszkodzenie naczyń krwionośnych i wynikająca z tego martwica głowy kości udowej, powstanie stawu rzekomego, powikłania zakrzepowo-zatorowe, odleżyny oraz upośledzenie motoryki jelit.

Bibliografia

  1. Jerzy Stiasny, Zespolenie złamań szyjki kości udowej, wyd. Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2013.
  2. K. Egol, K. J. Koval, J. D. Zuckerman, red. wyd. pol. Sławomir Snela, Kompendium leczenia złamań tom 1-2, wyd. Medipage, Warszawa 2012.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Złamanie kości śródstopia

Do złamania kości śródstopia dochodzi najczęściej w czasie dużego wysiłku fizycznego, czyli podczas uprawiania sportu ...

Diagnostyka osteoporozy

Osteoporoza jest chorobą, w przypadku podejrzenia której diagnostyka przebiega w kilku etapach. Wykonuje się badania ...

Złamanie kręgosłupa

U każdego uczestnika wypadku komunikacyjnego, a także u poszkodowanych, którzy doznali upadku z wysokości, należy ...

Dieta w osteoporozie – co jeść, a jakie produkty są przeciwwskazane w jadłospisie?

W osteoporozie dieta optymalna powinna dostarczać składników wzmacniających kości. Zalecenia żywieniowe są podobne zarówno w ...

Złamania kości przedramienia

Do złamania kości przedramienia dochodzi najczęściej przy urazie bezpośrednim w przedramię – upadek na przedramię, ...

Co powoduje osteoporozę?

Zrzeszotnienie kości, zwane również osteoporozą, jest częstą chorobą układu kostnego, predysponującą do pojawiania się groźnych ...

Złamania kości śródręcza

Złamania kości ręki dotyczą głównie sportowców uprawiających boks. Innymi przyczynami takich urazów mogą być różnego ...

Wapń – sposób na zdrowe kości

Przez całe życie układ kostny ulega przemianom fizycznym i chemicznym. Pełni funkcję ochronną dla narządów, ...

Złamanie kości ramiennej

Złamania kości ramiennej stanowią niewielki odsetek wszystkich złamań. U osób młodszych dochodzi do nich najczęściej ...

Osteoporoza

Osteoporoza to przewlekła choroba metaboliczna tkanki kostnej. W jej przebiegu dochodzi do zmniejszenia gęstości mineralnej ...

Leki na osteoporozę – tabletki, zastrzyki i naturalne leczenie osteoporozy

Leczenie osteoporozy przebiega przy udziale naturalnych sposobów oraz farmakoterapii. Odpowiednie żywienie może wpłynąć na uciążliwe ...

Wideo – Osteoporoza w okresie menopauzy

Osteoporozę, ze względu na jej bezobjawowy, długi rozwój, często nazywa się cichym złodziejem kości. Choroba ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon