Mdłości

Brak zdjęcia

7 października 2013

Mdłości, częsty objaw, na który skarżą się pacjenci, w języku medycznym określany jest jako nudności. Jest to niebolesne, lecz nieprzyjemne uczucie potrzeby zwymiotowania. Może, ale nie musi kończyć się ono wymiotami. Wymioty polegają na wyrzuceniu treści żołądka przez usta, czemu towarzyszą silne skurcze mięśni brzucha i klatki piersiowej. Uczucie mdłości ma miejsce w wielu różnych schorzeniach, nie tylko przewodu pokarmowego.

Mdłości i wymioty

Mdłości są zapowiedzią zbliżających się wymiotów. Najczęściej wynikają z niewielkiego podrażnienia nerwów czuciowych w różnych miejscach naszego organizmu. Odruch wymiotny jest wyzwalany po pobudzeniu ośrodka wymiotnego, który znajduje się w rdzeniu przedłużonym. Ośrodek wymiotny otrzymuje bodźce z:

  • narządów jamy brzusznej i klatki piersiowej,
  • narządu przedsionkowego w uchu wewnętrznym,
  • ośrodków w korze mózgu,
  • chemoreceptorów w dnie komory IV.

Ze względu na mechanizm wyróżniamy wymioty ośrodkowe i obwodowe (odruchowe).

  • Wymioty obwodowe wynikają z pobudzenia ośrodka wymiotnego poprzez impulsy płynące po podrażnieniu nerwów czuciowych z różnych narządów.
  • Wymioty ośrodkowe wynikają z bezpośredniego podrażnienia ośrodka wymiotnego w różnych schorzeniach (np. zatruciach i guzach mózgu).

Kiedy nastąpi pobudzenie ośrodka wymiotnego, wówczas w żołądku następuje skurcz odźwiernika i otwiera się wpust żołądka. Następnie wytwarza się fala antyperystaltyczna (która ma kierunek przeciwny do fizjologicznej fali) i w ten sposób treść z żołądka przesuwa się „do góry” w przełyku, a na samym końcu przez jamę ustną na zewnątrz.

Przyczyny mdłości i wymiotów

  1. Do najczęstszych przyczyn mdłości i następujących po nich często wymiotów należą leki i różnego rodzaje toksyny. Najczęstszymi lekami powodującymi wymioty są cytostatyki i niektóre leki immunosupresyjne, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), leki kardiologiczne oraz hormonalne (np. doustna antykoncepcja).
  2. Kolejną przyczyną mdłości i wymiotów są choroby ośrodkowego układu nerwowego. Jest to znacznie poważniejsza grupa przyczyn, ponieważ nie jest tak łatwa do zlikwidowana i niejednokrotnie zagraża życiu. Do tej grupy zaliczamy łagodne choroby ośrodkowego układu nerwowego, takie jak migrena oraz poważniejsze: nowotwory i inne guzy mózgu, zmiany związane z naczyniami mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
  3. Trzecia grupa to choroby przewodu pokarmowego i otrzewnej.
  4. Czwarta grupa to choroby gruczołów wewnątrzwydzielniczych i przemiany materii. Tę grupę tworzą takie jednostki, jak kwasica ketonowa w cukrzycy, przełom nadnerczowy, przełom tarczycowy.
  5. Kolejną przyczyną są choroby układu moczowego, głównie mocznica, kolka nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek.
  6. Wymioty i mdłości mogą pojawić się także jako reakcja psychogenna, efekt silnego stresu.
  7. Ostatnią przyczyną nudności i wymiotów jest ciąża, a w szczególności jej początkowy okres. Są to najczęściej poranne mdłości.

Wymioty i mdłości a choroby żołądka i jelit

Jeśli chodzi o choroby przewodu pokarmowego, które mogą powodować wymioty, to mamy tutaj szereg przyczyn. Do najczęstszych zaliczamy:

  • nieżyt żołądkowo-jelitowy o etiologii najczęściej wirusowej bądź bakteryjnej,
  • zatrucia pokarmowe,
  • nadwrażliwość pokarmową,
  • niedrożność jelita cienkiego (poza wymiotami występują zaparcia i problemy z wypróżnianiem się),
  • zespół tętnicy krezkowej górnej,
  • chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy,
  • ostre zapalenie trzustki,
  • zapalenie wyrostka robaczkowego,
  • chorobę Leśniowskiego-Crohna,
  • choroby czynnościowe przewodu pokarmowego,
  • zapalenie otrzewnej.

Jest to największa grupa przyczyn mdłości i wymiotów, od której lekarz najczęściej zaczyna diagnostykę w wywiadzie i badaniach. W znalezieniu konkretniej choroby przewodu pokarmowego pomaga wywiad. Jeżeli wymioty występują od niedawna, mówimy wówczas o wymiotach ostrych, których przyczyną są toksyny powodujące zatrucia pokarmowe i infekcje toksynami bakteryjnymi. Do zakażenia wyżej wymienionymi czynnikami dochodzi najczęściej drogą pokarmową (fekalno-oralną), przez skażone ręce, pokarm bądź wodę. W takich przypadkach często dołącza się gorączka, biegunki.

Powikłania wymiotów

Sama obecność mdłości i wymiotów to za mało, by postawić diagnozę wskazującą na ich przyczynę. W diagnostyce musimy uwzględnić ich czas trwania, czas pomiędzy posiłkami a wystąpieniem wymiotów, charakter wymiotów oraz szereg innych objawów towarzyszących wymiotom.

Wymioty możemy podzielić na:

  • ostre – trwające 1–2 dni i najczęściej spowodowane wspomnianymi wcześniej chorobami infekcyjnymi,
  • przewlekłe – trwające powyżej 7 dni, będące objawem chorób przewlekłych.

Najpoważniejszym powikłaniem jest odwodnienie i zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Objawami odwodnienia są m.in.:

  • uczucie silnego pragnienia,
  • utrata masy ciała,
  • suchość w jamie ustnej, zmniejszenie wydzielania śliny,
  • utrata elastyczności skóry,
  • zapadnięte, podkrążone oczy,
  • bladość spojówek, skóry,
  • suche, popękane usta,
  • silny ból głowy, zawroty głowy,
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu,
  • tachykardia,
  • omdlenia.

Silnego stopnia odwodnienie może doprowadzić do wstrząsu hipowolemicznego, dlatego tak ważne jest zapobieganie i leczenie odwodnienia. Wśród zaburzeń elektrolitowych najczęściej mamy do czynienia z hipokaliemią, która może objawiać się zaburzeniami rytmu serca (częstoskurczem komorowym), osłabieniem mięśni, zaparciami, zatrzymaniem moczu oraz zaburzeniami neurologicznymi w postaci m.in. parestezji, nadpobudliwości, apatii. Dlatego tak ważne jest, by nie lekceważyć tego objawu i jak najszybciej wdrożyć leczenie.

Leczenie mdłości i wymiotów

Diagnostyka przyczyn mdłości i wymiotów rozpoczyna się, jak wspomniano wyżej, od wywiadu, wykluczając po kolei kolejne grupy przyczyn, od najczęstszych do najrzadszych, a następnie rozpoczyna się diagnostykę bardziej szczegółową.

Najważniejsze w przypadku występowania wymiotów jest wyrównanie zaburzeń wodnych i elektrolitowych, leczenie konkretnej przyczyny oraz (w przypadku uciążliwych wymiotów) leczenie objawowe. Do podstawowych leków przeciwwymiotnych należy np. metoklopramid.

Opublikowano: ; aktualizacja: 03.05.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Choroba lokomocyjna

Choroba lokomocyjna znana jest pod nazwą kinetozy lub po prostu – choroby ruchu. Dolegliwość ta ...

Niedrożność dróg żółciowych – przyczyny, objawy, leczenie

Drogi żółciowe to niewielkie kanaliki, które odprowadzają żółć z wątroby do światła przewodu pokarmowego. Nieraz ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Mdłości po jedzeniu – jakie mogą być przyczyny nudności po jedzeniu?

Mdłości, inaczej nudności to subiektywne, nieprzyjemne uczucie potrzeby zwymiotowania. Nudności i wymioty mogą występować niezależnie ...

Co jeść przy wymiotach? Jaka dieta przy wymiotach jest najlepsza?

Dieta przy wymiotach jest bardzo ważnym elementem leczenia. Bez względu na ich przyczynę należy stosować ...

Choroba syropu klonowego

Choroba syropu klonowego to wrodzona choroba metaboliczna, w wyniku której organizm nie rozkłada prawidłowo aminokwasów, ...

Nudności – jakie są przyczyny nudności?

Nudnościami nazywamy nieprzyjemne, subiektywne odczucie zbliżających się wymiotów. Mogą mieć łagodny charakter, polegający na uczuciu ...

Grzybica układu pokarmowego (jelit, przełyku, ust, żołądka) – przyczyny, objawy, leczenie

Grzybica układu pokarmowego (jelit, przełyku, ust, żołądka) to efekt zakażenia grzybami Candida albicans, które rozwijają ...

Tęgoryjec dwunastnicy – co to jest, zakażenie, objawy, leczenie, profilaktyka

Tęgoryjec dwunastnicy (z łaciny Ancylostoma duodenale) to niewielki pasożyt człowieka z rodziny nicieni. Do zakażeń ...

Co zmniejsza skuteczność tabletek antykoncepcyjnych?

Istnieje wiele czynników, które zmniejszają skuteczność zapobiegania ciąży, w tym tabletek antykoncepcyjnych i innych metod ...

Nudności i wymioty

Nudności i wymioty to jedne z najczęstszych dolegliwości gastrycznych. Towarzyszą one wielu schorzeniom różnych części ...

Wymiotowanie żółcią (żółte wymioty) – co oznaczają i jak leczyć?

Wymioty to dolegliwość polegająca na gwałtownym wyrzuceniu treści z żołądka przez usta. W wymiocinach znajduje ...

Komentarze (0)