Chemioterapia

Chemioterapia jest metodą leczenia ogólnoustrojowego nowotworów. Może być wykorzystywana w terapii skojarzonej razem z radioterapią lub leczeniem operacyjnym. Obejmuje stosowanie leków przeciwnowotworowych według różnych schematów terapeutycznych dobranych do odpowiedniego typu nowotworu. Ograniczeniami skuteczności chemioterapii są jej toksyczność i rozwinięcie oporności na leki.

Czym jest chemioterapia i w jakich nowotworach się ją stosuje?

Chemioterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia nowotworów złośliwych. Polega na ogólnoustrojowym podawaniu leków działających toksycznie głównie w stosunku do komórek nowotworowych, które intensywnie się dzielą. Chemioterapia jest metodą o wiele bardziej skuteczną w zwalczaniu małych ognisk nowotworowych - wraz ze wzrostem masy guza, potrzeba dłuższego czasu leczenia do zniszczenia nowotworu.

W praktyce chemioterapia dostosowywana jest do konkretnej choroby nowotworowej i polega na prowadzeniu leczenia według ściśle określonych schematów. Zazwyczaj obejmuje podawanie 2-3 leków w cyklach, pomiędzy którymi stosowane są kilkutygodniowe przerwy. Nie wszystkie nowotwory są wrażliwe na chemioterapię. Oznacza to, że nie wszystkie nowotwory złośliwe mogą być leczone wyłącznie za pomocą chemioterapeutyków.

Szczególnie dobrze na leczenie cytostatykami reagują m.in. ostra białaczka szpikowa i limfoblastyczna, nowotwory zarodkowe jądra i jajnika, ziarnica złośliwa (chłoniak Hodgkina) czy ciążowa choroba trofoblastyczna.

Jako metodę uzupełniającą, chemioterapię można stosować w:

Chemioterapia znalazła swoje zastosowanie również w nowotworach charakterystycznych dla wieku dziecięcego, takich jak retinoblastoma (siatkówczak), neuroblastoma (nerwiak zarodkowy współczulny), rhabdomyosarcoma (mięsak prążkowanokomórkowy).

Kiedy stosuje się chemioterapię?

Leczenie nowotworów złośliwych jest zwykle procesem złożonym z wielu etapów. Obejmuje różne standardy postępowania uzależnione od typu nowotworu, jego zaawansowania klinicznego oraz zastosowanej w przeszłości terapii. W leczenie chorych na nowotwór zaangażowanych jest wielu specjalistów, w tym chirurdzy ogólni, chirurdzy onkologiczni, radioterapeuci i inni. Częścią pracy onkologa klinicznego jest dobór odpowiedniej dla pacjenta chemioterapii. Jest to metoda, która wchodzi często w skład leczenia skojarzonego. W zależności od zamierzonego celu, może mieć ona następujące zastosowania:

  • leczenie neoadiuwantowe, tzn. zastosowanie chemioterapii przed wykonaniem operacji w celu zmniejszenia masy guza i ochrony pacjenta przed postępem choroby nowotworowej;
  • leczenie adiuwantowe, polegające na zastosowaniu chemioterapii po wykonanej operacji usunięcia guza lub po przebytej radioterapii w celu zmniejszenia ryzyka nawrotu choroby, a zwłaszcza powstania przerzutów;
  • wyleczenie pacjenta z choroby nowotworowej przy zastosowaniu wyłącznie samej chemioterapii (leczenie radykalne);
  • prowadzenie leczenia chemioterapią przy jednoczesnym stosowaniu radioterapii w celu osiągnięcia radyklanego wyleczenia nowotworu (chemioradioterapia);
  • leczenie paliatywne nowotworu złośliwego zaawansowanego klinicznie, które po wyczerpaniu innych możliwości terapeutycznych, ma na celu, o ile to możliwe, zmniejszenie masy guzów nowotworowych (zarówno ogniska pierwotnego jak i przerzutów) oraz złagodzenie objawów choroby, a czasem przedłużenie życia chorego.

Jak wygląda leczenie chemioterpaią

Współczesny sposób leczenia nowotworów wrażliwych na chemioterapię obejmuje stosowanie chemioterapii wielolekowej według różnych schematów dobranych indywidualnie dla poszczególnych chorych. Korzysta się z kilku (najczęściej 2-3) leków przeciwnowotworowych o różnym mechanizmie działania. Podawane są one jednocześnie w maksymalnych skutecznych dawkach.

Stosowane chemioterapeutyki dobiera się tak, by nie znosiły lub osłabiały nawzajem swojego działania. Każdy z nich musi mieć udowodnioną skuteczność wobec określonego nowotworu – tak, by zastosowane razem, skutecznie uzupełniały swoje działanie w zwalczaniu komórek nowotworowych. Wszystkie chemioterapeutyki posiadają niestety określone działania niepożądane, dlatego wybiera się te, które nie wywołują tych samych skutków ubocznych.

Podstawową zasadą prowadzenia chemioterapii jest stosowanie określonego schematu leczenia aż do momentu, gdy działanie toksyczne leków może zagrażać bezpieczeństwu pacjenta. W momencie, kiedy dany zestaw chemioterapeutyków nie przynosi już spodziewanego rezultatu, w zależności od stanu klinicznego pacjenta, przechodzi się do kolejnych linii leczenia z wykorzystaniem alternatywnych schematów terapii.

Chemioterapia może być zastosowana tylko w odniesieniu do nowotworów o udokumentowanej chemiowrażliwości, dlatego niezbędne jest, by przed rozpoczęciem leczenia ustalić dokładne rozpoznanie histopatologiczne. Wybór odpowiedniego schematu leczenia powinien być dostosowany również do chorób towarzyszących chorego oraz możliwości wystąpienia działań niepożądanych. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest określenie wydolności ważnych dla życia narządów. W trakcie leczenia dokonuje się oceny skuteczności chemioterapii poprzez wykonanie określonych badań w celu oszacowania stopnia odpowiedzi na zastosowane chemioterapeutyki.

Kiedy nowotwór jest wrażliwy na chemioterapię?

Ocena odpowiedzi na zastosowaną chemioterapię jest jednym z elementów oceniających skuteczność leczenia. Ma ona szczególne znaczenie dla planowania dalszej terapii. Aby wyznaczyć ten wskaźnik, należy przeprowadzić kilka niezbędnych badań przed podjęciem leczenia, a następnie powtarzać je w trakcie trwania chemioterapii. Ocena odpowiedzi na leczenie może być dokonana na podstawie pomiarów wielkości wszystkich ognisk nowotworowych w badaniach obrazowych (np. tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny). Obserwuje się również stężenia markerów nowotworowych we krwi chorego. Na tej podstawie wyróżniamy:

  • odpowiedź całkowitą (CR) – jeśli w trakcie obserwacji trwającej co najmniej 4 tygodnie pod wpływem leczenia doszło do całkowitego ustąpienia wszystkich objawów choroby nowotworowej, co zostało potwierdzone w wykonanych badaniach;
  • odpowiedź częściową (PR) – jeśli doszło do zmniejszenia co najmniej o połowę wszystkich zmian nowotworowych w badaniach obrazowych, nie powstały nowe ogniska chorobowe, ani żadne z nich się nie powiększyło podczas obserwacji trwającej przynajmniej 4 tygodnie;
  • stabilizację (NC) – jeśli w trakcie przynajmniej 4-tygodniowej obserwacji zmiany nowotworowe zmniejszyły się mniej niż o połowę lub powiększyły o nie więcej niż 25%;
  • progresję (PD) – świadczy o postępie choroby nowotworowej, rozpoznaje się ją wtedy, gdy na podstawie co najmniej 4-tygodniowej obserwacji, doszło do powiększenia istniejących ognisk nowotworowych co najmniej o 25% lub pojawiły się nowe zmiany w badaniach obrazowych.

Do innych wskaźników skuteczności leczenia przeciwnowotworowego, oprócz oceny odpowiedzi na leczenie, należą m.in. czas utrzymywania się odpowiedzi, a także długość trwania choroby do chwili wystąpienia progresji.

Kiedy chemioterapia może być nieskuteczna?

Istotnymi ograniczeniami skuteczności chemioterapii są jej toksyczność oraz rozwijająca się oporność lekowa. Pierwszy problem wynika z tego, że leki cytotoksyczne stosowane w chemioterapii działają szkodliwie w stosunku do komórek intensywnie się dzielących, a więc nie tylko komórek nowotworowych, ale również tych występujących w skórze, przewodzie pokarmowym, szpiku kostnym, jądrach i jajnikach oraz w układzie moczowym. Do działań niepożądanych leków przeciwnowotworowych występujących w czasie przyjmowania chemioterapii należą:

  • nudności i wymioty,
  • biegunka,
  • odczyny uczuleniowe (pokrzywka).

Po upływie 4-6 tygodni od ostatniego cyklu chemioterapii mogą się rozwinąć:

  • zaburzenia odporności (zbyt mała ilość białych ciałek krwi),
  • skłonność do siniaczenia, utrudnione krzepnięcie krwi (ze względu na małą ilość płytek krwi),
  • łatwa męczliwość, bladość skóry, zawroty głowy, szybkie bicie serca (objawy niedokrwistości,
  • zapalenie błon śluzowych (np. w obrębie jamy ustnej),
  • wypadanie włosów.

Po upływie kilku miesięcy leczenia chemioterapeutykami istnieje ryzyko rozwoju toksyczności narządowej w postaci:

Odległymi następstwami stosowanej chemioterapii mogą być z kolei:

  • zaburzenia płodności;
  • rozwój wtórnych nowotworów.

Innym problemem chemioterapii jest oporność na stosowane leki. Mniejsza wrażliwość na leki może wynikać m.in. z konieczności stosowania mniejszych dawek, uwarunkowań genetycznych, odtwarzania się komórek nowotworowych po uszkodzeniu przez leki. Obecność barier anatomicznych również może negatywnie wpływać na gromadzenie się chemioterapeutyków w komórkach nowotworowych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Lipemia surowicy – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Lipemia to pojęcie oznaczające nadmiernie zwiększone stężenie lipidów we krwi. Takie zaburzenie może świadczyć o ...

Eozynofilia – przyczyny, objawy, norma

Eozynofilia to stan, w których dochodzi do wzrosty liczby granulocytów kwasochłonnych, czyli eozynofili. Obecność eozynofili ...

Niedobór witaminy D

Witamina D pełni kluczową rolę w procesie mineralizacji kości i utrzymaniu prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej. Niedobór ...

Ból śledziony – czy, gdzie i jak boli śledziona?

Ból śledziony najczęściej jest wynikiem jej powiększenia. Objawy, które pojawiają się dodatkowo to najczęściej ból ...

Skazy krwotoczne – naczyniowe, płytkowe, osoczowe

Skaza krwotoczna oznacza skłonność do krwawień. Krwawienia mogą występować na skórze, w obrębie narządów, a ...

Choroba von Willebranda – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, leczenie

Choroba von Willebranda jest najczęstszą wrodzoną skazą krwotoczną. Istotą choroby jest zaburzenie krzepnięcia krwi, co ...

Niedobory odporności

Odporność organizmu w dużej mierze zależy od jego zdolności obronnych. Jeżeli są one upośledzone, częściej ...

Leczenie nowotworów a seks

Do najczęściej występujących nowotworów złośliwych żeńskich narządów rodnych zaliczamy raka szyjki macicy oraz raka endometrium. ...

Leczenie raka jajnika

Rak jajnika jest poważnym zagadnieniem współczesnej ginekologii onkologicznej. Ze względu na późne i skąpe objawy ...

Rak sutka u mężczyzn

Rak sutka, inaczej rak gruczołu sutkowego, często niesłusznie traktowany jest jako schorzenie dotyczące wyłącznie kobiet. ...

Dieta w chorobie nowotworowej – przy chemioterapii i radioterapii

Dieta w chorobie nowotworowej jest elementem terapii. Leczenie onkologiczne wpływa na cały organizm, powodując osłabienie ...

Niedokrwistość mikrocytarna (anemia mikrocytarna)

Niedokrwistość mikrocytarna to rodzaj niedokrwistości, w której czerwone krwinki są bardzo małe, a przez to ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon