Hiperwentylacja – objawy, leczenie, skutki, przyczyny

Do hiperwentylacji dochodzi wtedy, gdy częstotliwość lub głębokość oddechów jest zbyt duża. Pogłębione lub przyspieszone oddechy mogą być spowodowane świadomie, w reakcji na bodziec stresowy lub jako odruch na zbyt dużą ilość dwutlenku węgla we krwi.

Hiperwentylacja – co to jest?

Prawidłowy oddech zapewnia prawidłową równowagę pomiędzy ciśnieniem parcjalnym tlenu oraz dwutlenku węgla we krwi. Parametry te mierzy się przy pomocy gazometrii. Prawidłowe ilości tlenu i dwutlenku węgla we krwi tętniczej mieszczą się w przedziałach – odpowiednio 75–100 mm Hg oraz 32–45 mm Hg.

Hiperwentylacja to stan, w którym ze względu na zwiększoną częstość lub głębokość oddechów dochodzi do nadmiernej wentylacji płuc i organizm wydala więcej dwutlenku węgla niż jest w stanie wytworzyć. Osoba hiperwentylująca się wykonuje częste, szybkie i głębokie oddechy. Hiperwentylacji towarzyszy również uczucie duszności, uczucie niemożności złapania oddechu. Hiperwentylacja płuc nie jest terminem jednoznacznym z przyspieszoną częstością oddechów, czyli tachypnoe. Prawidłowa częstość oddechów u osób dorosłych wynosi od 16 do 20 razy na minutę. U dzieci może ona wynosić nawet 40 razy na minutę.

Zespół hiperwentylacji może mieć wiele przyczyn, jak również różnorodny przebieg. Epizod może mieć formę ostrą, a wiele powtarzających się w ciągu życia napadów hiperwentylacji to forma przewlekła. Zespół, często na tle psychogennym, może pojawić się już u dziecka. Wówczas częściej występuje także po osiągnięciu dorosłości.

Hiperwentylacja – przyczyny

Przyczyny hiperwentylacji mogą być różne. Mogą być za nią odpowiedzialne czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne organizmu.

Pobudzenie ośrodka w mózgu odpowiedzialnego za kontrolę oddechu jest najczęściej wywołane przez bodźce takie jak ból, zimno oraz czynniki psychogenne, np. stres czy podniecenie. Hiperwentylacja może wystąpić m.in. podczas zawału serca. Poza tym pobudzenie ośrodka oddechowego może być skutkiem działania leków i toksyn bakteryjnych.

Hiperwentylacja występuje również w wyniku zmniejszonej zawartości tlenu we krwi, co jest skutkiem niewydolności oddechowej, np. w przypadku napadu astmy lub zapalenia płuc. Odruch ten może nie występować u osób z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, np. POChP.

Również uszkodzenie mózgu, a dokładniej ośrodka kontrolującego oddychanie może powodować problemy z oddychaniem. Do takich uszkodzeń najczęściej dochodzi w wyniku udaru niedokrwiennego. Zespół hiperwentylacji może mieć podłoże neurogenne w przypadku zaburzeń lękowych, napadów agresji, depresji lub nerwicy. Wentylację w takich zespołach nasilają m.in. kofeina i składniki niektórych leków.

Do odruchowej hiperwentylacji dochodzi także w przypadku ostrej kwasicy. Jest to stan, w którym odczyn krwi staje się zbyt kwasowy. Kwasica może rozwinąć się jako powikłanie niewyrównanej cukrzycy, zatrucia alkoholem, ciężkiej biegunki lub niewydolności nerek. Organizm pozbywając się większej ilości dwutlenku węgla, stara się przywrócić prawidłowe pH krwi.

Może wystąpić także odruchowa hiperwentylacja podczas snu w nocy po epizodach bezdechu. Napady te objawiają się różnymi przerwami w oddychaniu i następującym po nich zaczerpnięciem oddechu. W diagnostyce bezdechu sennego wykorzystuje się badanie polisomnograficzne, w tym badanie EEG.

Istnieje również wiele innych przyczyn. Może pojawić się hiperwentylacja w ciąży lub podczas wysiłku fizycznego. U dzieci hiperwentylacja często jest związana z napadami paniki, które mogą pojawiać się szczególnie u dzieci z autyzmem lub zespołem Retta.

Zjawiskiem niepożądanym jest hiperwentylacja w trakcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Jest to efekt niezależny od pacjenta, który skutkuje pogorszeniem dopływu krwi do serca. Aby tego uniknąć, zaleca się wentylowanie pacjenta, w zależności od masy ciała, objętością gazów od 500 do 600 ml. Dodatkowo zaznacza się, że jeden wdech powinien trwać jedną sekundę.

Hiperwentylacja – objawy i skutki

Głównymi objawami hiperwentylacji są groźne symptomy związane z zasadowicą oddechową (zwaną również alkalozą oddechową), czyli zwiększeniem wskaźnika pH krwi wskutek zwiększonego wydalania dwutlenku węgla. Do typowych objawów należą:

  • zaburzenia świadomości, w tym omdlenia,
  • zaburzenia funkcji mózgu,
  • parestezje,
  • niewyraźna mowa,
  • objawy piramidowe, takie jak niedowłady, osłabienie siły mięśniowej, porażenia,
  • tężyczka hiperwentylacyjna.

Niektóre z wymienionych objawów wywołane są odruchowym skurczem naczyń w odpowiedzi na niską zawartość dwutlenku węgla we krwi. Obkurczone naczynia skutkują gorszym ukrwieniem ważnych narządów, m.in. mózgu.

Napad tężyczkowy polega na drętwieniu i skurczach obydwu rąk, przedramion i ramion. Następnie pojawiają się skurcze twarzy, mięśni klatki piersiowej i nóg. Wyróżnia się również objawy zwane równoważnikami tężyczki, do których należą skurcze powiek, zaburzenia widzenia, zwężenie dróg oddechowych z towarzyszącą dusznością. Może też wystąpić skurcz naczyń, a w jego efekcie ból w klatce piersiowej lub utrata przytomności.

Tężyczka hiperwentylacyjna zawsze powinna być różnicowana z tężyczką hipokalcemiczną. W tym celu można wykonać oznaczenie stężenia wapnia w surowicy i hormonu przytarczyc – parathormonu. Tężyczka hipokalcemiczna może wystąpić np. w wyniku usunięcia przytarczyc lub przedawkowania leków z grupy diuretyków pętlowych.

Hiperwentylacja – leczenie i postępowanie

Pacjenci z zespołem hiperwentylacji to często osoby wymagające pilnej interwencji lekarskiej z powodu choroby podstawowej (niewydolność oddechowa, niewyrównana cukrzyca itd.). Z tego powodu pierwotnie trafiają na izby przyjęć lub szpitalne oddziały ratunkowe. To, jaki lekarz powinien później podjąć leczenie, zależy od przyczyny zaburzenia. Może to być np. internista, kardiolog, psychiatra lub pediatra.

Jeśli istnieje przyczyna organiczna zaburzeń oddychania, stosuje się leczenie przyczynowe. Długotrwała hiperwentylacja jest niebezpieczna, dlatego powinno się poszukiwać i leczyć przyczynę niewydolności oddechowej, np. zapalenie dróg oddechowych czy napad astmy. Zaleca się również odstawienie leków mogących powodować takie napady.

Jeśli hiperwentylacja towarzyszy atakowi paniki, przede wszystkim powinno się uspokoić taką osobę. W ciężkich przypadkach stosuje się leki uspokajające, działające depresyjnie na ośrodek w mózgu kontrolujący oddech. Zastosowanie mają również leki przeciwdepresyjne i beta-blokery.

Niestety leczenie ostrych napadów hiperwentylacji jest trudne, a benzodiazepin nie powinno się w tym celu stosować przewlekle. W długofalowym leczeniu może okazać się skuteczna psychoterapia oraz ćwiczenia polegające na nabieraniu pełnego wdechu przy udziale przepony.

Bibliografia

  • Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2015. Medycyna Praktyczna, Kraków 2015, s. 592, 821, 825, 2443, 2448, 2450, 2452.
  • Anders J. (red.), Wytyczne resuscytacji 2015, Wydanie 4. Polska Rada Resuscytacji, Kraków 2016, s. 114–115.
  • https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1079,zespoly-hiperwentylacji
  • Kawalec W., Grenda R., Ziółkowska H. (red.), Pediatria. Tom I, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013, s. 799–800.
Opublikowano: ; aktualizacja: 13.03.2019

Oceń:
4.1


Może cię

Czynniki ryzyka raka płuc

Najważniejszym oraz najczęstszym czynnikiem ryzyka nowotworu płuc jest palenie tytoniu. Zarówno czynne, jak i bierne ...

Tężyczka utajona – przyczyny, objawy, badania, leczenie spazmofilii

Spazmofilia, czyli tężyczka utajona, to objaw związany z niedoborem wapnia we krwi. Jej najczęstszą przyczyną ...

Paniczny lęk – (paniczny strach) jak sobie radzić z atakami paniki?

Odczuwanie silnego strachu i lęku to naturalna reakcja organizmu, która pojawia się w przypadku bezpośredniego ...

Nowotwory płuc

Nowotwory płuc to różnorodna grupa chorób, stanowiąca obecnie przyczynę 1/3 wszystkich zgonów z powodu chorób ...

Tężyczka – przyczyny, objawy, leczenie

Tężyczka to różne objawy kliniczne, pojawiające się u pacjenta w sytuacji, gdy w jego organizmie ...

Triada Cushinga – czym jest, jakie są przyczyny i leczenie?

Triada Cushinga to zespół objawów świadczących o podwyższonym ciśnieniu wewnątrzczaszkowym. Schorzenia, w których występuje triada ...

Hemosyderoza płuc – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Hemosyderoza to termin używany jako określenie stanu nadmiaru żelaza w tkankach. Nadmiar żelaza jest związany ...

Jakie są przyczyny POChP?

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (łac. Morbus obturativus pulmonum chronicum) znana jest powszechnie pod skrótem POChP. ...

Ostra niewydolność oddechowa

Ostra niewydolność oddechowa (ang. Acute Respiratory Distress) to rozwijające się nagle zaburzenie czynności układu oddechowego, ...

Objaw Chvostka – co oznacza, przyczyny, objawy, leczenie

Objaw Chvostka obejmuje mięśnie twarzy, powodując ich gwałtowny skurcz. Jest to jeden z symptomów tężyczki ...

Zasadowica oddechowa – przyczyny, objawy, leczenie

Alkaloza, czyli zasadowica oddechowa, to stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i wzrostu pH krwi, który może ...

Wapń w pożywieniu

W organizmie dorosłego człowieka znajduje się około 1200 g wapnia, z czego 99 % występuje ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon