Gruczolakorak (adenocarcinoma) – co to jest, diagnostyka, dziedziczność, leczenie, rokowanie

Gruczolakorak (adenocarcinoma) to złośliwy nowotwór wywodzący się z tkanek gruczołowych. Może lokalizować się w wielu strukturach organizmu, stosunkowo często występuje gruczolakorak płuc, jelita grubego czy piersi. Rokowania raka gruczołowego zależą od tego, jak szybko badania potwierdzą, czy wykryty guz to nowotwór złośliwy. W leczeniu stosuje się m.in. chemioterapię i immunoterapię.

Gruczolakorak – co to jest?

Gruczolakorak (rak gruczołowy, adenocarcinoma) to nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego, który charakteryzuje się sposobem wzrostu naśladującym tworzenie prawidłowych struktur gruczołowych.

Adenocarcinoma zazwyczaj wywodzi się z błony śluzowej narządów, w których występuje nabłonek typu gruczołowego, takich jak niektóre odcinki przewodu pokarmowego i jego gruczoły dodatkowe (ślinianki, trzustka), piersi, oskrzela czy narządy rodne. Może również powstawać na podłożu metaplazji (zastąpienia dojrzałej tkanki inną, w pełni zróżnicowaną, najczęściej w odpowiedzi na przewlekłe drażnienie) do nabłonka gruczołowego. Niekiedy raki gruczołowe rozwijają się wskutek zezłośliwienia łagodnych, nienaciekjących nowotworów gruczołowych, czyli tzw. gruczolaków.

Jak często występują raki gruczołowe?

Wiele spośród najczęściej występujących nowotworów złośliwych, takich jak rak piersi, jelita grubego, płuc, prostaty, trzonu macicy, jajnika, tarczycy trzustki czy żołądka, to pod względem histologicznym właśnie gruczolakoraki. Choć brak statystyk opisujących zachorowalność na nowotwory według ich podtypu, a nie narządu, z którego się wywodzą, można śmiało stwierdzić, iż adenocarcinoma to najpowszechniejszy wariant nowotworu złośliwego wśród osób dorosłych. Odpowiada on łącznie za około połowę zachorowań u kobiet i nieco mniejszy odsetek u mężczyzn.

Do rzadziej diagnozowanych nowotworów tego typu należy:

  • gruczolakorak ślinianki,
  • gruczolakorak szyjki macicy,
  • gruczolakorak przewodów żółciowych,
  • gruczolakorak jelita cienkiego.

Do grupy tej należy także gruczolakorak przełyku, gdzie rak zwykle rozwija się na podłożu metaplazji jelitowej (tzw. przełyku Barretta). W niektórych przypadkach rozsianej choroby nowotworowej nie udaje się zlokalizować ogniska pierwotnego. Zmianę klasyfikuje się wówczas jako tzw. raka gruczołowego o nieznanym punkcie wyjścia.

Zachorowania na gruczolakoraki u dzieci stanowią rzadkość i zwykle wiążą się z nieprawidłowościami genetycznymi.

Czynniki ryzyka gruczolakoraka – czy jest dziedziczny?

Trudno określić czynniki ryzyka wspólne dla wszystkich raków gruczołowych, gdyż różnią się one w zależności od miejsca, z którego wywodzi się zmiana. Wiadomo, iż niekorzystny wpływ mogą wywierać m.in. hormony płciowe (w nowotworach prostaty, piersi, trzonu macicy czy jajnika), otyłość i nieprawidłowa dieta (w raku gruczołowym jelita grubego, endometrium, sutka i przełyku), palenie tytoniu (głównie w gruczolakoraku płuc) czy przewlekłe stany zapalne (adenocarcinoma trzustki i żołądka).

Dla wielu złośliwych nowotworów gruczołowych opisano również stany przedrakowe lub zmiany predysponujące do wystąpienia inwazyjnej choroby. Należą do nich m.in. gruczolaki jelita grubego (cewkowy, kosmkowy, ząbkowany i mieszane), zwłaszcza te z dysplazją dużego stopnia, rozrost endometrium z atypią, przełyk Barretta, szczególnie gdy występują w nim ogniska dysplazji, oraz zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka.

Możliwe jest także dziedziczenie gruczolakoraka. W niektórych przypadkach rolę odgrywa przekazywanie mutacji genetycznych (np. w genach BRCA w nowotworach piersi i jajnika).

Diagnostyka raka gruczołowego

Metody rozpoznawania gruczolakoraków nie różnią się zbytnio od stosowanych w innych typach nowotworów. Pierwszy krok stanowią badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa, ultrasonografia, mammografia, rezonans magnetyczny. Jeśli wykażą one obecność guza, należy pobrać z niego materiał do badania histopatologicznego lub cytologicznego, by określić rodzaj nowotworu.

Z początku zwykle wykorzystuje się w tym celu mniej inwazyjne metody, takie jak:

  • biopsja cienkoigłowa pod kontrolą USG (w guzach ślinianek i tarczycy) lub wykonywana w trakcie ultrasonografii endoskopowej (w zmianach dróg żółciowych i trzustki),
  • biopsja gruboigłowa (w podejrzeniu gruczolakoraka piersi i prostaty),
  • pobranie drobnych wycinków w trakcie gastroskopii (w zmianach żołądka lub podejrzeniu gruczolakoraka przełyku), kolonoskopii (w guzach jelita grubego) bądź bronchoskopii (w raku płuc),
  • wymaz szczoteczkowy (z oskrzela bądź dróg żółciowych),
  • łyżeczkowanie kanału szyjki lub jamy macicy (przy podejrzeniu raka gruczołowego endometrium lub szyjki macicy).

Wyjątkiem są zmiany trudno dostępne, np. guzy jajnika, w przypadku których do badania histopatologicznego pobiera się od razu cały zmieniony narząd.

Choć sugestie lekarza prowadzącego stanowią cenną wskazówkę, dopiero patomorfolog może w pełni potwierdzić rozpoznanie adenocarcinoma oraz na podstawie budowy tkankowej określić jego podtyp (np. brodawkowaty, cewkowy, śluzowy, śluzowokomórkowy itd.).

Adenocarcinoma – leczenie i rokowanie

W leczeniu gruczolakoraków stosuje się wszelkie dostępne metody, a więc zabiegi chirurgiczne, chemioterapię, naświetlania oraz hormonoterapię i immunoterapię. Intensywność leczenia zależy od lokalizacji guza, jego resekcyjności (możliwości całkowitego wycięcia zmiany), od tego, czy jest to gruczalakorak bez przerzutów czy z przerzutami, oraz stanu ogólnego pacjenta.

W gruczolakoraku rokowanie zależy od tego, z rakiem jakiego narządu mamy do czynienia. Gruczolakoraki endometrium zwykle wykrywane są na wczesnym etapie (zanim dojdzie do rozsiewu choroby) i niekiedy nie wymagają żadnego leczenia poza usunięciem macicy.

Wieloletnie przeżycia obserwuje się też w wielu przypadkach gruczolakoraka prostaty, choć znaczny odsetek pacjentów poddawany jest jedynie hormonoterapii. Zdecydowanie najgorzej rokują raki gruczołowe żołądka, trzustki i jajnika. W grupie pośredniego ryzyka plasują się nowotwory piersi i jelita grubego, których przebieg zależy w dużej mierze od stopnia zaawansowania w chwili diagnozy.

W niektórych przypadkach rozpoznanie adenocarcinoma oferuje pacjentom dodatkowe, poprawiające rokowanie możliwości terapeutyczne. Na przykład stwierdzenie raka gruczołowego płuc stanowi wskazanie do wykonania badań genetycznych, których pozytywny wynik uprawnia pacjenta do immunoterapii, czyli leczenia celowanego za pomocą stworzonych w tym celu przeciwciał.

Bibliografia

  • Krajowy Rejestr Nowotworów – onkologia.org.pl
  • Kumar V., Abbas A. K., Aster J. C., Patologia Robbinsa, Wydanie 2. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2014.
  • Gelband H., Jha P., Sankaranarayanan R. (red.), Cancer: disease control priorities, Third Edition. The International Bank for Reconstruction and Development, Washington 2015.
  • Cho J. C., Immunotherapy for non-small-cell lung cancer: current status and future obstacles. Immune Netw., 2017, 17, 6: 378–391.
Opublikowano: ; aktualizacja: 23.01.2019

Oceń:
4.7


Może cię

Nowotwory płuc

Nowotwory płuc to różnorodna grupa chorób, stanowiąca obecnie przyczynę 1/3 wszystkich zgonów z powodu chorób ...

POChP – leczenie i rokowanie

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (znana też pod skrótem POChP) jest to schorzenie charakteryzujące się trwałym, ...

Tlenoterapia – bierna i czynna – zasady, wskazania, skutki uboczne

Tlenoterapia to leczenie mieszaniną gazów, w której zawartość tlenu jest wyższa niż w powietrzu atmosferycznym. ...

Rak ślinianki – jakie daje objawy i jego go leczyć?

Nowotwory ślinianek są wyjątkowo zróżnicowaną grupą pod względem objawów, sposobu leczenia, zdolności do dawania przerzutów ...

Nowotwory żołądka

Rak żołądka jest w Polsce trzecią przyczyną zgonów z powodu chorób nowotworowych wśród mężczyzn, a ...

Alergiczne zapalenie gardła – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie gardła to stan zapalny błony śluzowej gardła, który objawia się zaczerwienieniem, silnym bólem i ...

Rak cewki moczowej

Rak cewki moczowej jest rzadkim nowotworem układu moczowo-płciowego, który znacznie częściej dotyczy kobiet (ze względu ...

Aspergiloza (grzybica kropidlakowa) – przyczyny, objawy i leczenie aspergilozy płuc

Aspergiloza to choroba zajmująca głównie płuca, ale może ona dotyczyć również i innych narządów ludzkiego ...

Chlamydia pneumoniae – objawy, leczenie, wyniki badania

Chlamydia pneumoniae (Chlamydophila pneumoniae) to typowo ludzki patogen, który przenoszony jest z człowieka na człowieka. ...

Rak dwunastnicy

Rak dwunastnicy jest podrodzajem raka jelita cienkiego, jednakże posiada kilka specyficznych cech, z powodu których ...

Zaostrzenie astmy oskrzelowej

Zaostrzenie astmy to epizod szybko narastającej duszności, kaszlu, świszczącego oddechu i uczucia ściskania w klatce ...

Rak przełyku

Rak przełyku (łac. carcinoma oesophagi) jest związany z nawykami zdrowotnymi ludzi, jak również z występowaniem ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon