Wskazania do gastroskopii – jak wygląda, ile trwa, czy boli, jak się przygotować?

Wskazania do gastroskopii są bardzo szerokie. Badanie to powinni mieć wykonane chorzy, u których istnieje potrzeba postawienia rozpoznania lub różnicowania pomiędzy kilkoma chorobami dającymi podobne objawy. Z kolei przeciwwskazaniami do gastroskopii są między innymi świeży zawał serca, ostra niewydolność wieńcowa czy niewydolność oddechowa i krążeniowa.

Co to jest gastroskopia?

Gastroskopia to badanie endoskopowe pozwalające na dokładną ocenę górnego odcinka przewodu pokarmowego. Inne nazwy tego badania górnego odcinka przewodu pokarmowego to gastrofiberoskopia i panendoskopia, w skrócie GFS od angielskiego słowa esophagogastroduodenoscopy.

Badanie polega na oglądaniu błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy. Oceniana jest także zawarta w nich treść płynna oraz ruchomość ścian, czyli motoryka górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ważne jest, by wiedzieć, jakie są wskazania do gastroskopii, ponieważ może być ona zarówno badaniem diagnostycznym, jak i terapeutycznym. Podczas gastroskopii wprowadza się giętki aparat (gastroskop) ze źródłem światła przez jamę ustną.

Ważne dla pacjenta

  • Co wykrywa gastroskopia i co może wskazać w wynikach?
  • Co ile lat trzeba ją wykonywać?
  • Jak się przygotować?
  • Jak wygląda badanie?

Gastroskop – co to jest i jak działa?

Fiberoskop światłowodowy (endoskop, gastroskop) jest rodzajem wziernika z własnym źródłem światła. Służy on do wykonywania badań endoskopowych (m.in. gastroskopii i kolonoskopii).

Fiberoskop składa się ze:

  • sztywnej lub elastycznej rurki (6 do 12 mm),
  • źródła światła,
  • soczewki tworzącej obiektyw,
  • wiązki światłowodów przewodzących obraz z soczewki,
  • soczewki okularu.

Ponadto zaopatrzony jest w urządzenie umożliwiające pobieranie wycinków, może również posiadać kanał służący do płukania badanego obszaru.

Obraz z soczewki obiektywu zostaje rozbity na przesyłane przez światłowód wiązki światła, które następnie zostają przetworzone ponownie na obraz przez soczewkę okularu. Gastroskop nie jest urządzeniem jednorazowym. Po każdym badaniu następuje jego dezynfekcja (sterylizacja).

Jakie są wskazania do gastroskopii?

Wskazania do badania górnego odcinka przewodu pokarmowego są bardzo szerokie. Badanie to powinni mieć wykonane chorzy, gdy powstaje potrzeba postawienia, rozpoznania bądź różnicowania między chorobami dającymi podobne objawy.

Wskazaniami do gastroskopii diagnostycznej są między innymi:

  • przewlekłe bóle brzucha, pojawiające się na czczo i po posiłku,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • podejrzenie choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy,
  • wystąpienie lub nasilenie się uporczywych objawów, takich jak odbijania, zgaga, pieczenie w przełyku i żołądku,
  • podejrzenie choroby nowotworowej na podstawie występujących objawów ogólnych (wykrywa raka żołądka),
  • trudności w połykaniu (dysfagia),
  • podejrzenie lub obecność krwawienia z przewodu pokarmowego,
  • usuwanie polipów lub ciała obcego z przewodu pokarmowego,
  • zwiększone ryzyko rozwoju nowotworu – badanie przesiewowe,
  • kontrola po przebytym wycięciu żołądka lub innej operacji onkologicznej górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Gastroskopię terapeutyczną wykonujemy, gdy:

  • usuwamy ciało obce z przewodu pokarmowego,
  • tamujemy krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • poszerzamy zwężenie (pozapalne, nowotworowe).

Jakie jest znieczulenie, czy gastroskopia boli?

Przed wprowadzeniem endoskopu gardło znieczula się 10 proc. roztworem lidokainy, leku powszechnie stosowanego do znieczuleń miejscowych w stomatologii czy chirurgii. Następnie endoskop jest wprowadzany do przewodu pokarmowego. Pacjent powinien równomiernie oddychać i przełykać ślinę, zachować spokój w czasie badania. W trakcie badania pacjenci mają odruchy wymiotne i odczuwają dyskomfort. By im zapobiec, operator prosi o spokojne, rytmiczne oddychanie. Bez znieczulenia zabieg nie byłby możliwy do wykonania.

Zabieg nie jest bolesny. Lęk przed nim wynika głownie z nieprzyjemnych odczuć i wspomnianego ruchu wymiotnego, którego część pacjentów nie potrafi kontrolować.

W niektórych przypadkach, gdy pacjent nie współpracuje lub nie jest w stanie tolerować gastroskopu, lekarze mogą zdecydować się na znieczulenie ogólne. To jednak samo w sobie może powodować powikłania, zwłaszcza u tzw. pacjentów kardiologicznych. Gastroskopia pod narkozą wykonywana jest tylko u małych dzieci.

Jak przebiega gastroskopia? Co ile lat robić?

Gastroskopia diagnostyczna jest zabiegiem krótkotrwałym, trwającym około 5–10 minut i mimo że należy do procedur inwazyjnych, ingerujących w jamy ciała, jest badaniem stosunkowo bezpiecznym. Ze względu na to może być wykonywana zarówno ambulatoryjnie, jak również w warunkach szpitalnych.

Gastroskopia terapeutyczna najczęściej jest wykonywana w szpitalach. Niekiedy istniejąca choroba lub wykonywane wieloetapowo procedury terapeutyczne mogą wymagać powtórzenia badania nawet w ciągu tej samej doby. Podczas gastroskopii chory nie jest poddawany działaniu czynników szkodliwych, dlatego, jeśli istnieją wskazania do gastroskopii, może być ona wielokrotnie powtarzana w krótkich odstępach czasowych.

Gastroskopia zdjęcie przedstawia owrzodzenie żołądka, źródło: wikimedia commons

Podczas gastroskopii diagnostycznej można dokładnie ocenić błony śluzowe górnego odcinka przewodu pokarmowego, pobrać materiał do badania na obecność bakterii Helicobacter pylori za pomocą bezpośredniego badania (tzw. testu urazowego), a także pobrać wycinki do badania histopatologicznego, cytologicznego (badania te pozwalają wykluczyć lub potwierdzić obecność komórek nowotworowych). Na wyniki trzeba poczekać od kilku do kilkunastu dni.

Moment pobierania materiału (np. wycinka) nie jest odczuwany przez chorego, jest dla niego bezpieczny i tylko nieznacznie wydłuża badanie.

Pacjenci pytają lekarzy jak często wykonywać gastroskopię. Kontrolną warto robić w odstępach co dwa lata. O częstotliwości z innych wskazań, np. by monitorować proces leczenia, decyduje lekarz prowadzący.

Jak się przygotować?

Osoba poddawana temu badaniu musi być na czczo od co najmniej 6–8 godzin i nie może przyjmować leków bezpośrednio przed badaniem, gdyż rozpuszczone tabletki mogą utrudniać precyzyjną ocenę błony śluzowej. Na 4 godziny przed gastroskopią nie wolno palić papierów ani żuć gumy do żucia, jeść cukierków, etc.

Przed wykonaniem gastroskopii należy dokładnie wypytać pacjenta o przyjmowane leki, głównie z grupy doustnych preparatów obniżających krzepniecie krwi oraz występowania skłonności do przedłużonego krwawienia po zabiegach dentystycznych lub po zranieniu. Ma to znaczenie w kontekście ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego w przypadku pobierania wielu wycinków lub wykonywania zabiegów endoskopowych.

Tuż przed badaniem należy wyjąć protezę lub wszelkie inne uzupełniania protetyczne, które są ruchome.

Wąskie grono pacjentów, głównie kardiologicznych, otrzymuje przed badaniem antybiotyk. W grupie tej znajdują się między innymi pacjenci po zapaleniu wsierdzia, ze sztucznymi zastawkami serca.

Warunkiem wykonania diagnostyki jest uzyskanie pisemnej zgody pacjenta.

Przeciwwskazania do gastroskopii

Obok wskazań istnieją przeciwwskazania do gastrofiberoskopii. Bezwzględne przeciwwskazania to:

  • świeży zawał serca,
  • ostra niewydolność wieńcowa,
  • niewydolność oddechowa i krążeniowa,
  • pacjent, który nie współpracuje, jest pobudzony,
  • pęknięty wrzód żołądka,
  • ciężkie zaburzenia rytmu oraz obraz kliniczny „ostrego brzucha”.

Względnymi przeciwwskazaniami są:

  • duży lub objawowy tętniak aorty,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi,
  • wczesny okres po operacji jamy brzusznej.
Gastrofiberoskopia jak wygląda i co się bada, żródło: wikimedia commons

Jakie mogą być powikłania po gastroskopii?

Poważne skutki zdrowotne zdarzają się rzadko. Najczęstszymi jest uczucie podrażnienia przełyku, przemijająca chrypka. Pacjenci bardzo często skarżą się na ból gardła po gastroskopii. Zaleca się, aby 2 godziny po badaniu zrezygnować z picia, jedzenia i palenia tytoniu.

Jeżeli niekorzystne objawy utrzymują się dłużej niż klika godzin po badaniu, należy je pilnie skonsultować, zwłaszcza wtedy, gdy nasilają się kłopoty z połykaniem, pojawia się męczący kaszel. Gorączka i nudności po gastroskopii powinny być bezwzględnie zgłoszone lekarzowi.

Rzadkimi powikłaniami są krwawienia po pobraniu wycinków. Bardzo rzadko stwierdza się perforację ściany przełyku lub żołądka (przedziurawienie). To ostatnie powikłanie wymaga najczęściej pilnej interwencji chirurgicznej.

Gastroskopia diagnostyczna obarczona jest mniejszą ilością efektów ubocznych. Te częściej zdarzają się, jeżeli w trakcie badania endoskopowego wykonywane sad podatkowe procedury medyczne, np. wspomniane już pogranie fragmentów tkanek, wycinanie polipów, a czasami także poszerzanie przełyku.

Gastroskopia w ciąży może być wykonywana. Ciąża może przyczyniać się do powstawania różnego rodzaju problemów gastrycznych, takich jak zgaga, odbijanie, nudności czy wymioty. W takcie ciąży jest bezpieczna, najczęściej nie ma przeciwwskazań do jej wykonania.

Gastroskopia przez nos (bezstresowa)

Istnieje możliwość wykonania zabiegu przeznosowo. Dla części pacjentów może być on mniej stresujący i traumatyczny. Endoskop wprowadzany jest przez nos. Sama rurka jest cieńsza niż przy tradycyjnym badaniu i bardziej giętka.

Gastroskopia przez nos to badanie dla tych, którzy posiadają tak silny odruch wymiotny, że uniemożliwia on obejrzenie struktur górnego odcinka przewodu pokarmowego. Wskazaniem jest też silny strach przed badaniem. Wskazania, przeciwwskazania są identyczne co przy standardowej procedurze (przez usta). Po zakończeniu diagnostyki nie występują bóle gardła.

Jaka jest cena, gdzie wykonać na NFZ?

Podstawowe badania (bez pobrania i analizy laboratoryjnej pobranych wycinków) to koszt około 180–200 złotych. Diagnostykę można wykonać w ramach NFZ, zabieg jest refundowany. W zależności od miejsca terminy i czas oczekiwania może być różny i trwać nawet od kilku do kilkunastu tygodni.

W przypadkach, gdy wskazaniem jest krwawienie z przewodu pokarmowego, silne bóle czy podejrzenie procesu nowotworowego, warto wykonać badanie prywatnie.

Bibliografia

  • Endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego; Berthold Block, Guido Schachschal, Hartmut Schmidt; Wydawnictwo Medipage; Warszawa 2007, wyd.1; 83-89769-29-9; 
  • Gastroenterologia i hepatologia kliniczna Stanisław Konturek, Wydawnictwo PZWL;
    Warszawa 2000, wyd.4; 83-200-2439-0
Opublikowano: ; aktualizacja: 19.04.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Panendoskopia – wskazania i przeciwwskazania do badania

Panendoskopia jest prawidłową nazwą dla badania endoskopowego obejmującego cały górny odcinek przewodu pokarmowego, czyli przełyk, ...

Badanie endoskopowe przewodu pokarmowego – wskazania, przeciwwskazania i powikłania

Endoskopia to szerokie pojęcie, które określa badanie przewodu pokarmowego na rożnych jego odcinkach. W zależności ...

Endoskopia (badanie endoskopowe) – co to jest, rodzaje, wskazania, przebieg, przeciwwskazania, powikłania

Endoskopia to wszystkie procedury diagnostyczno-terapeutyczne pozwalające oglądać i wykonywać pewne zabiegi w przestrzeniach zlokalizowanych we ...

Endosonografia – badanie EUS – na czym polega, kiedy wykonać, przygotowanie i powikłania

Endosonogriafia, czyli ultrasonografia endoskopowa to badanie diagnostyczne wykorzystywane diagnostyce i leczeniu chorób przewodu pokarmowego. Badanie ...

Wideo – Punkcja lędźwiowa

Nakłucie, czyli inaczej punkcja lędźwiowa, polega na wkłuciu igły punkcyjnej (która najczęściej jest z zatyczką, ...

Bronchoskopia płuc – na czym polega, wyniki, powikłania, cena

Bronchoskopia należy do grupy badań endoskopowych i podczas niej możliwe jest dokładne przyjrzenie się strukturom ...

Wideo – Wskazania do gastroskopii

Gastroskopia jest badaniem polegającym na wziernikowaniu przy pomocy giętkiego aparatu, zakończonego źródłem światła, górnego odcinka ...

Biopsja cienkoigłowa – wskazania, jak się przygotować, jak wygląda, ile czeka się na wynik, powikłania

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) to badanie inwazyjne, którego polega na pobraniu tkanek do badania histopatologicznego ...

Wziernikowanie pochwy i szyjki macicy – co to jest, przygotowanie, przebieg, wyniki badania

Kolposkopia, czyli wziernikowanie pochwy i szyjki macicy, należy do standardowych badań w diagnostyce schorzeń ginekologicznych. ...

Trepanobiopsja – co to jest, wskazania, jak wygląda?

Trepanobiopsja jest zabiegiem polegającym na wycięciu fragmentu kości wraz ze szpikiem kostnym w celu przeprowadzenia ...

Biopsja endometrium (błony śluzowej macicy)

Biopsja endometrium (biopsja błony śluzowej macicy) to zabieg pozwalający diagnozować zmiany chorobowe zachodzące w drogach ...

Biopsja serca – na czym polega i jak wygląda biopsja mięśnia sercowego?

Biopsja serca (biopsja mięśnia sercowego) to inwazyjne badanie, które może być wykonane przezskórnie lub podczas ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon