Ostra niewydolność oddechowa

Brak zdjęcia

10 października 2013

Ostra niewydolność oddechowa (ang. Acute Respiratory Distress) to rozwijające się nagle zaburzenie czynności układu oddechowego, które prowadzi do upośledzenia wymiany gazowej w płucach. Przyczynia się to do obniżenia we krwi tętniczej ciśnienia parcjalnego tlenu lub wzrostu dwutlenku węgla. Jest to stan potencjalnie odwracalny po wdrożeniu odpowiednich zabiegów medycznych.

Postaci ostrej niewydolności oddechowej

ARDS (Acute Respiratory Distress Syndrome) to najczęstsza postać ostrej niewydolności oddechowej. Jest poważnym stanem chorobowym płuc, spowodowanym różnorodnymi czynnikami uszkadzającymi ten narząd. Charakteryzuje się zapaleniem miąższu płucnego, prowadzącym do upośledzenia wymiany gazowej. W poważnych przypadkach może doprowadzać do zespołu niewydolności wielonarządowej (MOF). Jest to stan zagrażający życiu, często kończący się śmiercią.

Rozpoznanie zespołu wymaga obecności trzech podstawowych kryteriów:

  • wskaźnik oksygenacji < 200 mm Hg (wskaźnik oksygenacji to iloraz ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi tętniczej i zawartości tlenu w mieszaninie oddechowej – u osób zdrowych wynosi około 470 mm Hg),
  • rozległe obustronne zmiany miąższowe w RTG płuc (pojawiające się równocześnie z objawami klinicznymi lub nieznacznie później),
  • brak objawów podwyższonego ciśnienia w lewym przedsionku serca (na podstawie oceny klinicznej i echokardiograficznej lub pomiaru ciśnienia zaklinowania w naczyniach włosowatych płuc).

Mniej groźną postacią jest ostre uszkodzenie płuc (ALI). Rozpoznawane w momencie, gdy wskaźnik oksygenacji waha się w przedziale 200–300 mm Hg i dodatkowo spełnione są dwa pozostałe wyżej wymienione kryteria.

Przyczyny ostrej niewydolności oddechowej

Przyczyny ostrej niewydolności oddechowej dzieli się na:

  • płucne, wynikające z bezpośredniego uszkodzenia tego narządu,
  • pozapłucne, spowodowane chorobami, które pośrednio wpływają na rozwój niewydolności oddechowej.

Najważniejszym czynnikiem ryzyka pierwszej grupy jest aspiracja treści żołądkowej do dróg oddechowych, która zdarza się bardzo często, zwłaszcza u pacjentów obłożnie chorych, długotrwale przebywających w pozycji leżącej. Enzymy żołądkowe niszczą miąższ płuc i rozwija się tzw. zachłystowe zapalenie płuc, zwane zespołem Mendelsona. Urazy klatki piersiowej i stłuczenie płuca należy przyporządkować do kolejnych czołowych przyczyn, wynikających ze zmian w płucach. Inne to inhalacja dymu lub toksyn, napromienienie klatki piersiowej i przytopienie.

Zdecydowanie częściej, bo aż w 75% przypadków, ostra niewydolność oddechowa powstaje wskutek pośrednio działających na płuca schorzeń. Sepsa, wstrząs, ostre zapalenie trzustki lub uraz wielonarządowy zazwyczaj prowadzą do nagłego upośledzenia wymiany gazowej. Z rzadszych przyczyn wymienia się oparzenia, urazy głowy, powikłania ciąży (rzucawka), masywne przetoczenia krwi czy zatrucia lekami.

Mechanizm powstawania ostrej niewydolności oddechowej

Wymienione wyżej stany powodują niekontrolowany proces zapalny, który uszkadza barierę pęcherzykowo-włośniczkową, zbudowaną ze śródbłonka naczyń i komórek nabłonka pęcherzyków płucnych. Prowadzi to do przesiąkania bogatobiałkowego płynu i krwinek z naczyń do pęcherzyków płucnych i powstawania błon hialinowych. Są one zbudowane z białek pozbawionych wody, które tworzą masy o szklistym wyglądzie.

Zaburzenia te wspólnie powodują zniszczenie i spadek produkcji surfaktantu – substancji, która pokrywa pęcherzyki płucne, chroniąc je przed zapadnięciem. Jej brak uniemożliwia utrzymanie prawidłowego kształtu pęcherzyków, pojawia się ich obrzęk. Wymiana gazowa zostaje zaburzona, podatność płuc (rozciągliwość podczas czynności oddechowej) zmniejsza się. Rozwija się ostra niewydolność oddechowa i podwyższa się ciśnienie w krążeniu płucnym.

W drugim tygodniu od uszkodzenia rozpoczyna się proces gojenia zniszczonych komórek poprzez tworzenie tkanki ziarninowej, a w dalszych etapach może rozpocząć się wzmożona produkcja kolagenu – faza włóknienia.

Objawy i leczenie ostrej niewydolności oddechowej

Objawy zazwyczaj pojawiają się po około 72 godzinach od zadziałania czynnika wywołującego. Pierwszymi symptomami są płytki oddech i wynikające z niego zwiększenie częstości oddechów, które prowadzi do hipoksemii – niedoboru tlenu w różnych tkankach. Pacjent odczuwa duszność. W zależności od przyczyny może wystąpić kaszel, gorączka, ból w klatce piersiowej i krwioplucie. Stan pacjenta jest zazwyczaj ciężki. Nieleczona ostra niewydolność oddechowa prowadzi do zgonu.

U osób nieprzytomnych koniecznie należy udrożnić drogi oddechowe. Wdrożenie tlenoterapii pomaga zwalczyć hipoksemię. Zazwyczaj stosuje się mieszaniny z dużą zawartością tlenu, a w razie potrzeby wprowadza się leczenie 100% tlenem.

Konieczne jest także zastosowanie wentylacji mechanicznej płuc, a gdy nie przynosi ona skutków, rozważa się pozaustrojowe wspomaganie czynności płuc. Techniką wówczas stosowaną jest ECMO (Extracorporeal Membrane Oxygenation), która polega na utlenowaniu krwi i eliminacji z niej dwutlenku węgla w specjalnym urządzeniu – oksygenatorze. ECMO nie leczy płuc, lecz daje choremu szansę przeżycia okresu, gdy ich funkcja jest zaburzona na tyle głęboko, że uniemożliwia wystarczającą oksygenację krwi tętniczej lub eliminację dwutlenku węgla przy mechanicznej wentylacji płuc.

Bardzo ważnym aspektem jest leczenie choroby podstawowej, będącej przyczyną ostrej niewydolności oddechowej.

Nie należy także zapominać o odpowiedniej diecie, zapobiegającej niedożywieniu. Ważne, by była ona uboga w węglowodany, gdyż te zwiększają wytwarzanie dwutlenku węgla.

Skutki ostrej niewydolności oddechowej

Skutki ostrej niewydolności oddechowej dzieli się na dwie grupy: związane z obniżonym stężeniem tlenu we krwi (hipoksemia) oraz podwyższonym stężeniem dwutlenku węgla (hiperkapnia).

Do podstawowych następstw hipoksemii należy niedotlenienie tkanek, w tym niedotlenienie mózgu. Komórki budujące owe tkanki, aby móc pełnić swoje funkcje, zmieniają metabolizm na beztlenowy, którego produktem końcowym są mleczany. Duże ich nagromadzenie powoduje kwasicę mleczanową, śmierć komórek i niewydolność wielu narządów.

Obniżone stężenie tlenu sprawia, że organizm uruchamia reakcje wyrównawcze, aby pokonać ten deficyt. Akcja serca jest przyspieszona, wzrasta ciśnienie tętnicze, zwiększa się objętość wyrzutowa serca, wentylacja jest nadmierna (hiperwentylacja). Tętniczki płucne odruchowo kurczą się, gdy we krwi brakuje tlenu, co powoduje stopniowo wzrost ciśnienia w krążeniu płucnym. Nadciśnienie płucne z kolei wpływa na przeciążenie prawej komory serca, a ostatecznie do jej przerostu i niewydolności.

Hipoksemia nie jest także obojętna dla nerek. Ten narząd reaguje na spadek stężenia tlenu wytwarzaniem erytropoetyny, czyli hormonu, który stymuluje wytwarzanie czerwonych krwinek przez szpik kostny. Nadmiar erytrocytów skutkuje powstawaniem choroby zwanej czerwienicą wtórną.

Charakterystyczny wygląd przybierają palce chorego z hipoksemią, które zwyczajowo nazywa się palcami pałeczkowatymi, gdyż przypominają pałeczki dobosza.

Hiperkapnia z kolei powoduje rozszerzenie naczyń mózgowych i wzrost ciśnienia śródczaszkowego, co objawia się bólami głowy oraz zaburzeniami świadomości. Co więcej, przewlekle zwiększone stężenie dwutlenku węgla prowadzi do zmniejszenia wrażliwości ośrodka oddechowego w rdzeniu przedłużonym. Nasila to niewydolność oddechową i często kończy się śpiączką.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Gorączka u dorosłych

Gorączka jest objawem chorobowym polegającym na zwiększeniu temperatury ciała do wartości przekraczającej 38 stopni Celsjusza. ...

Zespół aspiracji smółki

Gdy dziecko przebywające w brzuchu mamy wyczuwa strach, a sam poród jest zagrożony, wówczas może ...

Ropniak opłucnej (ropa w płucach) – przyczyny, objawy, leczenie

Ropniak opłucnej jest związany z występowaniem treści ropnej między blaszkami opłucnej. Przyczyną gromadzenia się ropy ...

Wstrząs septyczny

Wstrząs septyczny to ostra, zagrażająca życiu reakcja organizmu. Wstrząs rozwija się w następstwie posocznicy – ...

Zapalenie opłucnej – przyczyny, objawy leczenie

Zapalenie opłucnej (łac. pleuritis) rzadko występuje jako odosobniony stan zapalny, jest najczęściej procesem chorobowym wtórnym ...

Zapalenie tchawicy u dzieci

Zapalenie tchawicy pozostaje istotną przyczyną odwracalnej obturacji dróg oddechowych u dzieci, mimo znacznego postępu, jaki ...

Hiperkapnia – przyczyny, objawy, leczenie

Hiperkapnia to stan zwiększonej ilości dwutlenku węgla we krwi. Zbyt wysoki poziom CO2 w organizmie ...

Ból opłucnowy – co oznacza ból opłucnej?

Ból opłucnej często jest mylnie odbierany przez pacjentów jako ból płuc. Przyczyną mogą być tu ...

POChP a zapalenie oskrzeli

POChP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc, polega przede wszystkim na ograniczeniu przepływu powietrza przez drogi ...

Odkrztuszanie wydzieliny z krwią – jakie mogą być przyczyny?

Krwioplucie to wykrztuszanie krwi lub plwociny zawierającej krew pochodzącą z dróg oddechowych. Istnieje wiele możliwych ...

Hipoksemia – przyczyny, objawy, leczenie niedotlenienia krwi

Hipoksemia to niedobór tlenu we krwi, czyli spadek ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi tętniczej poniżej ...

Kaszel palacza

Kaszel jest odruchem obronnym. Jego zadaniem jest ochrona dróg oddechowych przed czynnikami szkodliwymi i drażniącymi. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon