Zakrzepica żył głębokich – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania trombozy

Zakrzepica żył głębokich (tromboza) obejmuje wszystkie przypadki manifestujące się klinicznie pod postacią zatorowości płucnej. Przyczyn i czynników jest wiele: operacje i zabiegi, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, złamania miednicy, długotrwałe unieruchomienie czy żylaki kończyn dolnych. Objawy zakrzepicy zależą od postaci choroby (proksymalna, dystalna, bolesny obrzęk siniczy). Jak wygląda leczenie i jakie są powikłania trombozy?

Tromboza – zakrzepica żył głębokich

Liczba zachorowań na trombozę, czyli żylną chorobę zakrzepowo-zatorową (Thrombophlebitis profunda, deep vein thrombosis, DVT, VTE – od ang. venous thromboembolism), wzrasta wraz z wiekiem. Blisko 70 proc. przypadków VTE dotyczy osób po 60. roku życia, a około 5 proc. pacjentów powyżej 80. roku życia.

Zapadalność na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową wynosi 1–2 przypadki/1000 osób rocznie i jest trzy razy wyższa wśród osób w wieku powyżej 65 lat, w porównaniu z osobami w wieku 45–55 lat.

Opublikowane 5 lat temu badanie ENDORSE wykazało, że w Polsce właściwą profilaktykę przeciwzakrzepową prowadzi się u 66 proc. pacjentów na oddziałach zabiegowych i u 35 proc. pacjentów leczonych zachowawczo, jeśli za 100 proc. przyjmiemy wszystkie osoby, które taką profilaktyką powinny być objęte.

Zakrzepica żył głębokich polega na powstawaniu zakrzepu w nodze (ściślej w układzie żył głębokich, podpowięziowych). Do powstania zakrzepu prowadzą czynniki wchodzące w skład tzw. triady Virchowa, takie jak: uszkodzenie ściany naczyniowej, przewaga czynników prozakrzepowych, zwolnienie przepływu krwi.

Zakrzepica żył głębokich – przyczyny

Istnieje wiele czynników ryzyka, których obecność wiąże się z większą częstością występowania zakrzepicy żył głębokich.

Należą do nich: wiek powyżej 40 lat, otyłość, przebyta VTE (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa), urazy wielonarządowe, złamania miednicy lub bliższego odcinka kości udowej, niedowład kończyn dolnych, długotrwałe unieruchomienie, udar mózgu, nowotwory złośliwe, VTE w wywiadzie rodzinnym, trombofilia wrodzona lub nabyta, sepsa, ciężka niewydolność serca, niewydolność oddechowa, choroby autoimmunologiczne, nowotwory mieloproliferacyjne, nocna napadowa hemoglobinuria, ucisk na naczynia żylne, żylaki kończyn dolnych, ostre zakażenia.

Z pozostałych czynników ryzyka istotne znaczenie mają: duże zabiegi operacyjne (zakrzepica po operacji), obecność cewnika w dużych żyłach, leczenie przeciwnowotworowe, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych lub hormonalnej terapii zastępczej czy leków stymulujących erytropoezę (produkcję krwinek czerwonych).

Część z wyżej wymienionych czynników ryzyka ma charakter przemijający, niektóre jednak występują trwale.

Wśród specyficznych przyczyn predysponujących do wystąpienia zakrzepicy żył głębokich kończyn górnych należy wymienić:

  • cewnik wprowadzony do żył centralnych,
  • uciśnięcie żyły podobojczykowej lub pachowej przez powiększone węzły chłonne,
  • miejscowy naciek nowotworowy,
  • złamany obojczyk,
  • ucisk żyły przez mięśnie pochyłe między obojczykiem i ścięgnem mięśnia podobojczykowego spowodowany dużym wysiłkiem fizycznym,
  • tzw. zespół Pageta (ucisk żyły przez szczątkowe pasmo ścięgniste w dole pachowym).

Zakrzepica żył głębokich w nogach może być spowodowana ponadto przez długie loty samolotem czy ciężkie urazy (np. w wyniku wypadku samochodowego).

Zakrzepica żył głębokich – objawy

Objawy zakrzepicy żył różnią się w zależności od dominującej postaci choroby.

Dystalna zakrzepica żył głębokich

Dystalna zakrzepica żył głębokich występuje najczęściej, obejmując żyły piszczelowe przednie i tylne oraz żyły strzałkowe. Zwykle jest bezobjawowa i ustępuje samoistnie oraz wiąże się z niewielkim ryzykiem klinicznie istotnej zatorowości płucnej (ang. pulmonary embolism, PE). Niemniej jednak może ulec rozprzestrzenieniu do zakrzepicy proksymalnej.

Postać proksymalna zakrzepicy żył

Postać proksymalna obejmuje żyłę podkolanową, żyłę udową oraz żyły biodrowe i żyłę główną dolną. Zwykle daje objawy kliniczne oraz wiąże się z dużym zagrożeniem masywną zatorowością płucną.

Bolesny obrzęk biały i siniczy

Bolesny obrzęk siniczy (łac. Phlegmasia dolens) jest niebezpieczną i ostrą postacią zakrzepicy żylnej w obrębie większości żył odprowadzających krew z kończyny. Jak nazwa wskazuje, postaci tej towarzyszy ból i bardzo duży obrzęk zajętej kończyny.

Może występować jako tzw. bolesny obrzęk biały (duży obrzęk, skurcz tętniczek w skórze i zahamowanie przepływu włośniczkowego) oraz bolesny obrzęk siniczy (najcięższa postać, w której występuje ryzyko utraty kończyny lub zgonu z zamknięciem niemal wszystkich żył w kończynie, ze wzrostem ciśnienia żylnego, utrudnieniem napływu krwi do przepełnionego łożyska i – w konsekwencji – niedotlenieniem tkanek).

Zator w nodze – objawy pozostałe

Inne objawy zakrzepicy żył głębokich to:

  • ucieplenie kończyny,
  • rozszerzenie żył powierzchownych (dostrzegalne pod skórą),
  • stan zapalny żył głębokich, przejawiający się m.in. gorączką czy przyspieszeniem tętna.

Inny objaw zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych to ból podczas chodzenia i opuchlizna w obrębie łydki. Występować może obrzęk w obrębie podudzia lub całej kończyny w postaci pogrubienia kończyny lub zwiększenia jej obwodu. Prawie 3/4 przypadków obrzęku jednej kończyny dolnej wynika z zakrzepicy żył głębokich. Poza tym może pojawić się bolesność uciskowa lub tkliwość.

Jeżeli chodzi o zator w nodze, objawem jest również ból łydki podczas biernego zginania grzbietowego stopy (tzw. objaw Homansa). Ponadto może wystąpić ocieplenie kończyny oraz poszerzenie żył powierzchownych. Chorzy często mają stan podgorączkowy lub gorączkę.

Zakrzepica żył głębokich nóg obejmuje zwykle żyłę podobojczykową i pachową, a w obrazie klinicznym dominuje ból i obrzęk zajętej kończyny.

Zakrzepica żył głębokich – leczenie

Leczenie zakrzepicy żył głębokich (postaci objawowej i bezobjawowej) jest takie samo. Chory ze świeżą chorobą nie wymaga hospitalizacji, należy natomiast włączyć leczenie uciskowe i heparyną drobnocząsteczkową. Należy bezwzględnie dążyć do wczesnego i pełnego uruchomienia chorego już w drugiej dobie po zastosowaniu heparyny drobnocząsteczkowej.

Leczenie trombozy stopniowanym uciskiem polega na noszeniu pończochy elastycznej (II klasy ucisku) przez cały dzień, a zdejmowaniu jej na noc. Postępowanie takie należy włączyć jak najszybciej po ustąpieniu obrzęku. Przerywany ucisk pneumatyczny za pomocą specjalnego urządzenia wskazany jest w początkowej fazie leczenia, ponieważ przyspiesza ustępowanie bólu i obrzęku.

Leczenie trombolityczne zakrzepów w nogach może przynieść korzyści, jeżeli się zastosuje je miejscowo w przypadku rozległej, wczesnej zakrzepicy proksymalnych żył głębokich kończyn dolnych ze współistniejącym obrzękiem i bolesnością oraz we wczesnej zakrzepicy żył głębokich kończyny górnej zagrażającej utratą kończyny.

Podstawą leczenia pozostaje leczenie przeciwkrzepliwe. Stosuje się heparynę drobnocząsteczkową oraz niefrakcjonowaną, fondaparynuks, rywaroksaban.

Te leki na zakrzepicę żył głębokich należy zastąpić później antagonistami witaminy K (warfaryną lub acenokumarolem), kontynuując stosowanie heparyny lub fondaparynuksu przez pierwszych kilka dni od rozpoczęcia leczenia acenokumarolem lub warfaryną.

Zabieg polegający na umieszczeniu filtru w żyle głównej dolnej czy usunięciu skrzepu przez skórę (trombektomia żylna) należy rozważyć u chorych ze świeżą proksymalną zakrzepicą żył głębokich kończyn dolnych, u których istnieją przeciwwskazania do stosowania leków przeciwkrzepliwych w dawkach leczniczych, a także w przypadku bolesnego obrzęku siniczego.

Powikłania zakrzepicy żył głębokich

Jeżeli chodzi o zakrzepicę żylną, objawy nie ustąpią samoistnie, a rozpuszczenie zakrzepu ma miejsce rzadko. W większości przypadków dochodzi do tzw. organizacji skrzepliny (nawet u leczonych heparyną). Niewielkie, bezobjawowe zakrzepy w żyłach goleni zazwyczaj ulegają całkowitemu rozpuszczeniu.

Następstwem zakrzepicy żył głębokich może być przewlekła niewydolność żylna i zespół pozakrzepowy.

Zakrzepy w obrębie żył głębokich mogą ulegać fragmentacji i być materiałem zatorowym płynącym do krążenia płucnego. Zatorowość płucna może stanowić pierwszy i jedyny objaw zakrzepicy żył głębokich. Z czasem w części przypadków zatorowość płucna może prowadzić do przewlekłego nadciśnienia płucnego.

Rzadko występuje udar mózgu lub zator obwodowy wskutek zatorowości skrzyżowanej, przy współistnieniu funkcjonalnego połączenia między prawym i lewem sercem (np. przetrwały otwór owalny).

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.01.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Hormonalna terapia zastępcza

Hormonalna terapia zastępcza to metoda leczenia objawów towarzyszących zmianom w okresie menopauzy. Klimakterium – inaczej ...

Zakrzepica żylna – przyczyny, objawy, badania, dieta, zapobieganie

Przyczyny zakrzepicy (trombozy) obejmują niezdrowy styl życia i patologie w obrębie układu krążenia. Przy zakrzepicy ...

Zakrzepowe zapalenie żył głębokich – przyczyny, objawy, leczenie

Zakrzepowe zapalenie żył pojawia się najczęściej w powiązaniu z innymi schorzeniami, jak zakrzepowe zapalenie żył ...

Zakrzepica żył a ciąża

Podczas ciąży w organizmie kobiety zachodzi szereg zmian predysponujących do rozwoju zakrzepicy żylnej. Następstwa zakrzepicy ...

Uczucie ciężkości w klatce piersiowej – co to znaczy?

Uczucie ciężkości w klatce piersiowej to objaw, który często niepokoi pacjentów. Dolegliwości opisywane są m.in. ...

Trombofilia wrodzona i nabyta – przyczyny, objawy, leczenie, badania

Trombofilia (nadkrzepliwość) to choroba krwi – nabyta lub wrodzona genetycznie uwarunkowana skłonność do tworzenia się ...

Skutki uboczne antykoncepcji hormonalnej

Skutki antykoncepcji hormonalnej, w tym po najpopularniejszej formie antykoncepcji – po tabletkach antykoncepcyjnych obejmuje szereg ...

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa to zbiorcze pojęcie odnoszące się do zakrzepicy żył głębokich, przebiegającej klinicznie pod ...

Wideo – Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa

Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa jest zespołem objawów klinicznych związanych z obecnością skrzeplin w naczyniach żylnych. Krew ...

D-dimery – badanie stężenia

Dimer D czy inaczej D-dimer jest produktem rozpadu sieci włóknika. Oznaczanie poziomu D-dimerów jest ważnym ...

Cukrzyca a choroby serca i układu krążenia

Zaburzenia poziomu cukru we krwi są związane z chorobami serca oraz naczyń krwionośnych. Ocenia się, ...

USG dopplerowskie

Badanie dopplerowskie jest to rodzaj badania ultrasonograficznego naczyń. USG doppler to proste i nieinwazyjne badanie, ...

Komentarze (0)