Azotyn sodu E250 – czym jest, jakie ma zastosowanie, czy jest szkodliwy?

Azotyn sodu E250 to konserwant występujący w żywności. Znalazł zastosowanie głownie w produkcji wędlin i innych przetworów mięsnych oraz składnik soli peklowej. Za sprawą swoich właściwości chroni przed namnażaniem się bakterii, a także nadaje kiełbasom i wędlinom różową barwę. Azotyn sodu w nadmiarze jest szkodliwy dla człowieka, działa jak trucizna. Może się również przekształcać w rakotwórcze nitrozaminy.

Azotyn sodu – co to jest i jakie ma działanie?

Azotyn sodu (azotan (III) sodu) to sól kwasu azotowego (III) o wzorze NaNO2. W temperaturze pokojowej ma postać białego granulowanego proszku lub jasnożółtego krystalicznego proszku bez zapachu. Dobrze rozpuszcza się w wodzie. Jest higroskopijny, co oznacza, że ma zdolność pochłaniania wody z otoczenia. Azotyn sodu w postaci stałej lub jako stężony roztwór stanowi zagrożenie dla środowiska. Azotyn sodu jest szkodliwy dla organizmów wodnych.

Wpływ azotyny sodu na zdrowie człowieka także jest negatywny, gdyż substancja działa toksycznie po połknięciu, może wywołać podrażnienia oczu i skóry. Azotyn sodu jest utleniaczem, który sam nie jest palny, ale ułatwia rozprzestrzenianie się pożarów, gdyż podtrzymuje spalanie substancji palnych. Składniki jego rozkładu termicznego, czyli toksyczne tlenki azotu, działają jak trucizna, także są szkodliwe dla człowieka.

Zastosowanie azotynu sodu – E250 jako dodatek do żywności

Azotyn sodu jest wykorzystywany w syntezie chemicznej do produkcji organicznych pochodnych kwasu azotowego (III) oraz do wytwarzania barwników. Jego najbardziej powszechne zastosowanie to dodatki do żywności. Na liście składników produktów spożywczych można znaleźć go pod oznaczeniem E250. Azotyn sodu w żywności zapobiega jej psuciu i namnażaniu się bakterii, czyli działa jak konserwanty. Chroni przed rozwojem Clostridium botulinum, wytwarzającej jad kiełbasiany. Azotyn sodu w wędlinach i innych przetworach mięsnych odpowiada także za utrwalenie ich różowo-czerwonej barwy. W peklowanym mięsie tworzy się rodnik tlenku azotu (II) NO, który w reakcji z mioglobiną tworzy związki o czerwonej i różowej barwie.

Azotyn sodu jest składnikiem soli peklowej, która w 99 proc. składa się z soli kuchennej, a około 1 proc. stanowi dodatek E250. Sól peklowa używana np. w produkcji kiełbas chroni mięso przed zepsuciem, odprowadza nadmiar wody, nadaje smak i różową barwę. W związku z rosnącą świadomością konsumentów i ostrożnym podejściem do azotynów producenci czasem unikają nazwy „azotyn sodu”, zastępując je określeniem „E250-konserwant”.

Azotyn sodu w żywności – wędliny i kiełbasy

Azotyny występują głównie w przetworach mięsnych, gdyż używa się ich bardzo powszechnie jako konserwantów. Azotyn sodu w wędlinach i kiełbasach dostarcza 69 proc. tych związków w przeciętnej diecie. W surowym mięsie prawie wcale nie ma azotynów. Według Światowej Organizacji Zdrowia ich dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) wynosi 0,1 mg/kilogram masy ciała/dzień.

W Polsce spożycie azotynów wynosi przeciętnie 3–3,5 mg/osobę/dzień, co stanowi około 60 proc. ADI. Polskie Normy narzucają maksymalną dopuszczalną ilość azotynu sodu w przetworach mięsnych. W wędlinach może znajdować się maksymalnie 150 mg/kg azotynów, a w konserwach – 100 mg/kg.

Jakie produkty zawierają azotyn sodu E250?

Grupy spożywcze, które dostarczają azotynu sodu w diecie to: przetwory mięsne (69 proc.), produkty zbożowe (16,4 proc.), warzywa i przetwory warzywne (7,3 proc.), mleko i przetwory mleczne (3,2proc.), pozostałe produkty (4,1 proc.). Przykładowe przetwory mięsne zawierają azotyn sodu w ilości:

  • baleron gotowany – 84 mg/kg,
  • filet prasowany z indyka – 142,6 mg/kg,
  • kiełbasa – 121,5 mg/kg,
  • mielonka – 68,8 mg/kg,
  • mortadela – 74,3 mg/kg,
  • szynka – 82,1 mg/kg,
  • konserwa turystyczna – 22,3 mg/kg.

Czy azotyn sodu jest szkodliwy?

Azotyny spożywane w nadmiernej ilości są toksyczne dla człowieka. Ponadto mogą w organizmie przekształcić się w nitrozaminy o działaniu rakotwórczym. Proces ten zachodzi w kwaśnym środowisku i pod wpływem podwyższonej temperatury, np. podczas gotowania peklowanej kiełbasy. Azotyn sodu zalicza się do związków szkodliwych. W jaki sposób azotyny i nitrozaminy oddziałują na zdrowie?

Azotyny mogą wywołać sinicę i niedotlenienie tkanek, powodować niedokrwistość, obniżają wchłanianie witaminy A oraz witamin z grupy B. Zaburzają wchłanianie białka, tłuszczu i węglowodanów i przyczyniają się do uszkodzenia niektórych struktur mózgu.

Szkodliwość azotynu sodu polega także na tym, że:

  • zaburzają pracę tarczycy,
  • zaburzają funkcjonowanie błony śluzowej jelita cienkiego,
  • zmniejszają zdolności odpornościowe jelita cienkiego,
  • mogą wywołać nowotwór żołądka, jelita grubego i inne,
  • są podejrzewane o zwiększanie ryzyka nadciśnienia, insulinooporności, choroby Alzheimera i stłuszczenia wątroby.
Opublikowano: ; aktualizacja: 27.03.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Melisa w diecie – jakie działanie lecznicze wykazuje melisa?

Obecnie w głównej mierze surowce zielarskie wykorzystuje się przede wszystkim do produkcji leczniczych i spożywczych ...

Wideo – Konserwanty w żywności

Pierwsze metody konserwowania żywności były stosowane już kilkaset lat temu i polegały na soleniu oraz ...

Substancje niebezpieczne w kosmetykach

Argumenty obu stron: przeciwników stosowania substancji chemicznych oraz ich zwolenników, argumentujących ten fakt koniecznością mającą ...

Grypa żołądkowa – co jeść? Jaka dieta przy grypie żołądkowej?

Biegunka, nudności i wymioty to tylko niektóre objawy choroby, jaką jest grypa żołądkowa. Dieta w ...

Konserwanty

Konserwanty są to dodatki do żywności, które mają na celu hamowanie lub blokowanie biochemicznych procesów ...

Glutaminian sodu – dodatek do żywności szkodliwy dla zdrowia?

Glutaminian sodu (kwas glutaminowy) to związek chemiczny występujący w żywności naturalnie. Czasem jednak jest on ...

Dieta w SIBO – co jeść w zespole rozrostu flory bakteryjnej?

W zespole rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, czyli SIBO, dieta jest ważnym elementem terapii. Naturalne leczenie ...

Tran dla dzieci – jak wybrać najlepszy tran dla dziecka?

Osłabiona odporność u dzieci, częste zachorowania na infekcje wirusowe i bakteryjne to problem, z którym ...

Dieta MIND – zasady, efekty i jadłospis diety MIND

Dieta MIND to przykład modelu żywienia, którego głównym założeniem jest nie tyle utrata zbędnych kilogramów, ...

Fitoestrogeny w pożywieniu – w czym są fitohormony?

Występowanie fitoestrogenów w pożywieniu pozwala w naturalny sposób wyrównać poziom hormonów w organizmie. Fitohormony są ...

Wideo – Dieta bogata w żelazo

Niedobór żelaza jest najczęstszym niedoborem pokarmowym, szczególnie wśród kobiet w wieku rozrodczym, a jego efektem ...

Które ryby wybierać? Które są najzdrowsze?

Ryby powinny znaleźć się w diecie przynajmniej dwa razy w tygodniu. W wielu domach jednak ...

Komentarze (2)


Dlaczego to rakotwórcze jeszcze jest stosowane w żywności Zakazać stosowania!!!

Dlaczego państwo pozwala na takie szkodliwe związki konsumować. W ten sposób przyczyniają się się do wyludnienia kraju. Precz z E 250 i innymi cholerstwami używanymi przez koncerny zajmujące się produkcją żywności . Zabrać tytuły naukowcom tym, którzy kolaborują z producentami żywności piszą im pozytywne opinie o braku szkodliwości tej trucizny, wymyślają im inne nazwy to ta sama grupa osób co produkuje dopalacze.