Antykoncepcja hormonalna a choroby wątroby

Antykoncepcja hormonalna, w szczególności oparta na przyjmowaniu tabletek dwuskładnikowych, wiąże się z ryzykiem uszkodzenia wątroby. Stosowanie pigułek antykoncepcyjnych łączy się z częstszym występowaniem takich schorzeń jak m.in. wirusowe zapalenie wątroby czy marskość wątroby. Aby nie dopuścić do zaburzenia pracy wątroby, należy przed rozpoczęciem antykoncepcji hormonalnej, wykonać badania oceniające wydolność wątroby.

Wątroba a antykoncepcja hormonalna

Wątroba to wielofunkcyjny nieparzysty gruczoł, zlokalizowany w okolicy prawego podżebrza. Bierze udział w syntezie czynników krzepnięcia krwi, produkcji i wydzielaniu żółci. Wpływa na metabolizm organizmu, głównie na gospodarkę węglowodanową, przekształcając węglowodany na glukozę, która jest stosunkowo łatwo przyswajalnym cukrem. Ponadto odpowiada za magazynowanie żelaza i witamin tj. A, D czy K, ale przede wszystkim neutralizuje toksyny. Prawidłowe funkcjonowanie wątroby może zostać zaburzone przez stosowanie doustnej antykoncepcji, zwłaszcza tabletek dwuskładnikowych (DTA).

Antykoncepcja hormonalna, w szczególności oparta na przyjmowaniu tabletek dwuskładnikowych, wiąże się z ryzykiem uszkodzenia wątroby. DTA to tabletka, w której skład wchodzą dwa rodzaje hormonów estrogeny i gestageny. Ich działanie, mające na celu prewencję ciąży, polega na hamowaniu wydzielania hormonu folikulotropowego (FSH), tym samym nie dochodzi do wzrostu i dojrzewania pęcherzyków Graffa i rekrutacji komórek jajowych. Za sam proces uwolnienia komórki jajowej odpowiadają gestageny, które ponadto zmieniają śluz szyjki macicy na nieprzenikalny dla plemników.

Diagnostyka laboratoryjna przed rozpoczęciem antykoncepcji hormonalnej

Każda kobieta przed rozpoczęciem antykoncepcji hormonalnej powinna wykonać badania laboratoryjne, mające na celu ocenę wydolności wątroby. Podobną diagnostykę należy powtórzyć po kilkumiesięcznym stosowaniu tej formy prewencji ciąży. Standardowy panel badań zakłada oznaczenie poziomu:

  • bilirubiny;
  • ASPAT (aminotransferaza asparaginianowa – obecna we krwi w śladowych ilościach, granice normy to 5-40 U/l, o znamiennym wzroście mówimy, gdy poziom aminotransferazy wzrasta do ponad 400 U/l i w pierwszej kolejności należy wykluczyć choroby wątroby, tj. wirusowe zapalenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby czy zapalenie dróg żółciowych. Nie należy jednak zapominać o innych sytuacjach klinicznych, które korelują ze wzrostem ASPAT, tj. zawał mięśnia sercowego czy reumatoidalne zapalenie stawów);
  • ALAT (aminotransferaza alaninowa – wartości uznane za prawidłowe oscylują na poziomie 5-40 U/l, podwyższenie wartości ALAT rzędu 400 – 4000 U/l występuje przede wszystkim w przypadku wirusowego zapalenia wątroby, toksycznego uszkodzenia wątroby, ale także wiąże się z niewydolnością krążenia. Mniejsze stężenie ALAT (200-400 U/l) może sugerować marskość wątroby, mononukleozę zakaźną. Na poziom ALAT ma wpływ także farmakoterapia, zwłaszcza wysokie dawki salicylanów czy długotrwałe stosowanie fibratów);
  • GGTP (parametr istotny w przypadku diagnostyki ostrych i przewlekłych chorób wątroby, dróg żółciowych czy trzustki. Podwyższenie stężenia tego parametru ma miejsce także w dynamicznie rosnących zmianach nowotworowych, przerzutach. Najczęściej GGTP wykorzystywany jest w diagnostyce choroby alkoholowej, a w trakcie terapii pozwala na kontrolę abstynencji pacjenta).

Przeciwwskazania do antykoncepcji hormonalnej

Antykoncepcja hormonalna jest przeciwwskazana w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wątroby, o czym w pierwszej kolejności będą świadczyć odchylenia w badaniach laboratoryjnych. Nie wszystkie choroby wątroby są procesami nieodwracalnymi.

Kobiety, u których wywiad jest dodatni w kierunku takich patologii jak wirusowe zapalenie wątroby, mononukleoza zakaźna czy zatrucia, a kontrolne badania diagnostyczne są w granicach normy, mogą kontynuować taką formę antykoncepcji.

Należy pamiętać o chorobach uwarunkowanych genetycznie, które stanowią bezwzględne przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji hormonalnej. Mowa tu głównie o patologiach, które wiążą się z zastojem żółci w wątrobie (zespół Dubina-Johnsona, Rotora czy Criglera-Najjara typu II). Ponadto nie powinno się stosować preparatów hormonalnych w przypadku stłuszczenia wątroby, procesów nowotworowych, tj. gruczolak wątroby czy rak wątrobowokomórkowy.

Choroby wątroby i dróg żółciowych a stosowanie antykoncepcji hormonalnej

Do najważniejszych chorób wątroby i dróg żółciowych, które obserwuje się zdecydowanie częściej u pacjentek stosujących tabletki antykoncepcyjne, zaliczamy:

  • zapalenie pęcherzyka żółciowego,
  • wirusowe zapalenie wątroby,
  • marskość wątroby,
  • łagodne/złośliwe zmiany nowotworowe.

Większość najczęstszych patologii stwierdzanych u pacjentek stosujących antykoncepcję hormonalną wynika z zastoju żółci, tzw. cholestazy. Estrogeny mają zdolność do gromadzenia się w hepatocytach, czyli komórkach wątroby, powodując znaczne zmniejszenie przepuszczalności błony komórkowej. Konsekwencją tego jest nieadekwatna hydratacja, czyli nawodnienie komórek, żółć staje się nadmiernie zagęszczona.

Jeżeli w składzie tabletek jest także progesteron, to zastój żółci wynika z upośledzonej kurczliwości dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego. Świąd skóry i żółtaczka to typowa manifestacja kliniczna cholestazy, nie należy ich bagatelizować. Długotrwałe problemy w opływie żółci prowadzą do rozwoju kamicy żółciowej.

Zwiększone ryzyko zmian nowotworowych pojawia się zwykle po 5 latach regularnego stosowania tabletek antykoncepcyjnych. Do najczęściej występujących zaliczamy: gruczolak wątroby, ogniskowy rozrost guzkowy wątroby czy rak wątrobowokomórkowy.

Badaniem pierwszego rzutu przy podejrzeniu guza wątroby jest USG jamy brzusznej. Objawy alarmujące to silne dolegliwości prawego nadbrzusza, powiększenie wątroby czy krwotok do jamy brzusznej. Zdecydowana większość zmian to rozrosty o łagodnym charakterze. Nie mniej jednak nie należy zapominać o nowotworach złośliwych, których dalsze leczenie jest uwarunkowane stopniem zaawansowania, ale głównie sprowadza się do resekcji fragmentu wątroby. Czasami konieczne jest przeszczepienie narządu.

Oprócz wyżej wymienionych patologii, należy pamiętać o chorobie zakrzepowo-zatorowej. Upośledzone funkcjonowanie wątroby przekłada się także na zmniejszoną produkcję substancji przeciwdziałającą tworzeniu zakrzepów. Jeżeli materiał zakrzepowy znajduje się w żyłach odprowadzających krew z wątroby, dochodzi do zastoju krwi w narządzie. W konsekwencji obserwuje się obrzęk wątroby i wodobrzusze, co określamy mianem zespołu Budda-Chiariego. Taka sytuacja kliniczna implikuje długotrwałą farmakoterapię lekami przeciwkrzepliwymi (pochodne kumaryny).

Profilaktyka chorób wątroby przy stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych

Wyżej wymienione choroby wątroby występują stosunkowo rzadko u pacjentek stosujących antykoncepcję hormonalną, aczkolwiek znamiennie częściej niż w populacji ogólnej. Istotne jest, aby być świadomym istniejącego ryzyka i przeprowadzać badania kontrolne w trakcie terapii hormonalnej. Kontrola parametrów laboratoryjnych pozwoli odpowiednio wcześnie odstawić przyjmowany preparat i zastosować środki prewencyjne, aby nie dopuścić do poważnych uszkodzeń.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Encefalopatia wątrobowa – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Encefalopatia wątrobowa to zaburzenie neurologiczne, które powstaje na skutek chorób wątroby. Przyczyną jest najczęściej niewydolność ...

Hemochromatoza – objawy, badania, leczenie

Hemochromatozę określa się czasami jako przeciążenie żelazem lub cukrzycę brunatną. Objawy hemochromatozy wynikają z nadmiaru ...

Jak zapobiegać WZW?

Wirusowe zapalenie wątroby, potocznie określane jako żółtaczka, to choroba o ciężkim przebiegu. Schorzenie w wielu ...

Choroby wątroby – jakie badania wykonać?

Przewlekłe choroby wątroby wymagają okresowej kontroli parametrów wątrobowych oraz badań obrazowych oceniających strukturę narządu. Dzięki ...

Zakrzepica żył wątrobowych (zespół Budda-Chiariego) – przyczyny, objawy, leczenie

Do zakrzepicy żył wątrobowych dochodzi wskutek wzrostu krzepliwości krwi w wyniku nowotworów, ciąży czy nadpłytkowości. ...

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) – jak można się zarazić, jakie są objawy i jak leczyć?

Wirusowe zapalenia wątroby (A, B, C, D, E, F, G) wywoływane są częściowo przez wirusy ...

Antykoncepcja hormonalna a wątroba

Antykoncepcja hormonalna nie jest obojętna dla wątroby. Do przeciwwskazań do stosowania antykoncepcji hormonalnej należą takie ...

Choroby wątroby

Wśród chorób wątroby dominują ostre zapalenia wątroby typu B i C. Wiele uszkodzeń wątroby jest ...

Nadciśnienie wrotne – co to jest, jakie są objawy, powikłania i jak leczyć?

Jedną z najczęstszych przewlekłych chorób wątroby jest marskość wątroby, która w przeważającej większości przypadków wywoływana ...

Dieta na stłuszczenie wątroby

Stłuszczenie wątroby może wystąpić w każdym wieku. Związane jest z otyłością, choć dotyka także osoby ...

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Marskość wątroby, inaczej zwłóknienie wątroby, to choroba, w której uszkodzeniu ulega miąższ tego narządu. W ...

Jakie objawy wskazują, że wątroba jest chora? Jak rozpoznać problemy z wątrobą?

Wątroba to jeden z najważniejszych narządów w organizmie człowieka. Odgrywa ona istotną rolę między innymi ...

Komentarze i opinie (2)


Tak akurat miałam 18 lat wtedy lekarz przepisał mi tabletki antykoncepcyjne, nigdy podkreślam NIGDY nie robił żadnych badań po 17 latach okazuje się, że nie mam praktycznie już wątroby tylko guz na guzie i guzem pogania rak wątroby . ODRADZAM tabletki

#NIKA Nika, Trzymaj się! Dziękuję Ci za komentarz. Twoje ostrzeżenie, być może, uratuje jakąś naiwną nastolatkę przed zatruwaniem swojego organizmu antykoncepcją np moja córkę Z całego serca życzę Ci udanej walki z chorobą!
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon