Antykoncepcja hormonalna

Antykoncepcja hormonalna to najskuteczniejsza metoda kontroli urodzeń. Najpopularniejszą metodą ochrony przed niechcianą ciążą są tabletki antykoncepcyjne. Istotą antykoncepcji hormonalnej jest blokowanie jajeczkowania oraz wywieranie zmian we właściwościach śluzu szyjkowego i gruczołów śluzowych szyjki macicy mających na celu utrudnienie przenikania plemników oraz implantacji zapłodnionej komórki jajowej.

Rodzaje tabletek antykoncepcyjnych

Ze względu na skład preparatów antykoncepcyjnych, dzielimy je na:

  • preparaty jednoskładnikowe (zawierające tylko gestageny),
  • preparaty dwuskładnikowe (estrogenowo-gestagenowe).

Preparaty jednoskładnikowe

Jednoskładnikowe środki antykoncepcyjne zawierają gestagen, tzn. syntetyczny odpowiednik progesteronu. Ich mechanizm działania polega na:

  • hamowaniu jajeczkowania,
  • zwiększeniu lepkości śluzu szyjki macicy, czyniąc go mniej przepuszczalnym dla plemników,
  • wywieraniu zmian w obrębie błony śluzowej macicy, czyniąc ją mniej podatną na implantację zapłodnionej komórki jajowej.

Wśród preparatów jednoskładnikowych wyróżniamy:

  1. jednoskładnikową tabletkę antykoncepcją,
  2. implanty podskórne uwalniające gestagen – metoda ta nie jest powszechna w Polsce,
  3. iniekcje (wstrzyknięcia domięśniowe) z gestagenu,
  4. wkładki wewnątrzmaciczne uwalniające gestagen,
  5. środki stosowane doraźnie (tzw. „antykoncepcję awaryjną”), po stosunku.

Preparaty dwuskładnikowe

Dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna zawiera gestagen wraz z syntetycznym estrogenem. Obydwa składniki wzajemnie wzmacniają swoje działanie hamujące owulację oraz zmieniające parametry śluzu oraz gruczołów śluzówki szyjki macicy. Ponadto, dzięki zawartości syntetycznego estrogenu parametry te dodatkowo hamują dojrzewanie komórek jajowych.

Wśród dwuskładnikowych preparatów antykoncepcyjnych wyróżniamy:

  1. tabletki antykoncepcyjne,
  2. plastry antykoncepcyjne,
  3. krążki dopochwowe.

Najchętniej wybieraną przez pacjentki formą antykoncepcji hormonalnej są tabletki dwuskładnikowe. W zależności od dawki hormonów w poszczególnych tabletkach jednego opakowania, możemy je podzielić na tabletki:

  1. monofazowe – stosowane najczęściej; w opakowaniu znajduje się 21 tabletek zawierających identyczne stężenia hormonów oraz 7 tabletek placebo, nie zawierających hormonów,
  2. dwufazowe – skład tabletek dostosowany jest do naturalnego rytmu wydzielania hormonów w zależności od fazy cyklu – tabletki przyjmowane w fazie I zawierają głównie estrogeny (dawka gestagenu jest niewielka lub zerowa), w II fazie dawka gestagenu jest wyższa, ostatnie 7 tabletek to placebo,
  3. trójfazowe – w każdej kolejnej fazie tabletki zawierają wyższe stężenie gestagenu, ostatnie 7 tabletek to placebo.

Rozpoczęcie opakowania tabletek powinno mieć miejsce w pierwszym dniu cyklu miesiączkowego, tzn. w pierwszym dniu menstruacji. Dopuszczalne opóźnienie wynosi 5 dni, jednak wówczas w pierwszych dniach stosowania tabletek należy liczyć się z tym, że ich skuteczność może być niższa, dlatego wskazane jest zastosowanie dodatkowej metody antykoncepcji.

Po ukończeniu opakowania tabletek występuje krwawienie z odstawienia. Zwykle jest ono mniej obfite i mniej bolesne w porównaniu do miesiączek sprzed stosowania antykoncepcji hormonalnej. Pominięcie tabletek placebo skutkuje brakiem menstruacji, dlatego część kobiet wykorzystuje to jako metodę na pominięcie krwawienia – jest to dopuszczalne jedynie w wyjątkowych przypadkach, po konsultacji z ginekologiem.

Działania niepożądane antykoncepcji hormonalnej

Wadą antykoncepcji hormonalnej jest ryzyko wystąpienia szeregu działań niepożądań, z czego niektóre to skutki uboczne występujące rzadko, ale stwarzające poważne zagrożenia dla życia pacjentki. Wśród powikłań antykoncepcji hormonalnej wymienia się:

  1. nieprawidłowe krwawienia i plamienia z dróg rodnych – najczęściej pojawiają się na początku stosowania antykoncepcji hormonalnej (w pierwszych 3 miesiącach). Występowanie krwawień i plamień dłużej niż 3 miesiące zwykle jest wskazaniem do zmiany preparatu na środek o wyższej dawce estrogenu.
  2. nudności i wymioty – skutek działania estrogenu, dotyczą pacjentek stosujących doustną antykoncepcję dwuskładnikową,
  3. obrzmienie i bolesność piersi,
  4. bóle głowy – występują zwykle na początku stosowania antykoncepcji, szczególnie dokuczliwe są u pacjentek uprzednio cierpiących na migrenę,
  5. zmiany skórne – trądzik, łojotok,
  6. przyrost masy ciała – wynika ze zwiększenia apetytu oraz obrzęków,
  7. spadek libido,
  8. obniżenie i wahania nastroju,
  9. niekorzystne zmiany metaboliczne – podwyższenie stężenia glukozy, cholesterolu LDL i cholesterolu całkowitego oraz trójglicerydów we krwi,
  10. wzrost ryzyka zawału mięśnia sercowego,
  11. wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  12. wzrost ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych,
  13. kamica żółciowa,
  14. wypadanie włosów,
  15. wzrost ryzyka zachorowania na niektóre nowotwory (rak szyjki macicy, gruczolak wątroby, ogniskowy rozrostu guzkowy wątroby, rak wątrobowokomórkowy),
  16. powiększenie się żylaków.

Przeciwwskazania do antykoncepcji hormonalnej

Ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych po antykoncepcji hormonalnej, rozpoczęcie jej stosowania wymaga dogłębnej analizy plusów i minusów tej metody kontroli urodzeń. Istotna jest ocena stanu zdrowia pacjentki oraz zebranie dokładnego wywiadu osobniczego i rodzinnego, co pozwoli na wykluczenie/ potwierdzenie przeciwwskazań do stosowania tego typu metody.

Przeciwwskazania bezwzględne

Wśród przeciwwskazań bezwzględnych do stosowania antykoncepcji hormonalnej dwuskładnikowej wymienia się:

  • ciążę,
  • nowotwory estrogenozależne (rak szyjki macicy, rak sutka, gruczolak lub rąk wątroby),
  • ciężkie choroby wątroby,
  • zakrzepicę (czynna lub przebyta),
  • choroby układu sercowo-naczyniowego,
  • nadciśnienie tętnicze > 160/100 mmHg,
  • palenie tytoniu u kobiet > 35 roku życia,
  • krwawienie z dróg rodnych o nieznanej przyczynie.

Przeciwwskazania względne

Przeciwwskazania względne do stosowania antykoncepcji estrogenowo-gestagenowej to:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • migrena,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej,
  • cukrzyca,
  • niewydolność nerek,
  • otyłość.

Przeciwwskazaniami do stosowania antykoncepcji gestagenowej są:

  • ciąża lub jej podejrzenie,
  • rak sutka,
  • nowotwory wątroby (rak wątrobowokomórkowy, gruczolak, ogniskowy rozrost wątroby),
  • żółtaczka cholestatyczna o ciężkim przebiegu,
  • ostra porfiria,
  • krwawienie z dróg rodnych o nieznanej przyczynie

Przeciwwskazaniami względnymi do stosowania antykoncepcji jednoskładnikowej są:

  • palenie papierosów,
  • cukrzyca,
  • podwyższone stężenie cholesterolu we krwi,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • choroby układu krążenia,
  • ciężka migrena,
  • ciężka depresja,
  • nasilony trądzik.

Badania kontrolne przy antykoncepcji

Badania kontrolne u pacjentek stosujących antykoncepcję hormonalną Pacjentki dobrze tolerujące antykoncepcję hormonalną, nie dostrzegające jej skutków ubocznych, powinny zgłosić się do ginekologa po 3 miesiącach od rozpoczęcia antykoncepcji. Następne wizyty kontrolne powinny odbywać się co 6 miesięcy. Raz w roku pacjentka powinna mieć zlecone USG piersi lub mammografię oraz badania krwi (morfologia, układ krzepnięcia, parametry funkcji wątroby, stężenie cholesterolu, glukoza). Cytologia powinna być wykonywana co najmniej raz na 3 lata, a najlepiej raz w roku.

Opublikowano: ; aktualizacja: 15.06.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Żylaki kończyn dolnych

Przyczyną powstawania żylaków kończyn dolnych są wady zastawek w żyłach. Częściej chorują kobiety, wpływ ma ...

Antykoncepcja a nowotwory – czy tabletki powodują raka, czy zmniejszają jego ryzyko?

Czy tabletki antykoncepcyjne mogą powodować raka? To pytanie zadają sobie kobiety przyjmujące regularnie antykoncepcję hormonalną. ...

Tabletka dwuskładnikowa

Doustną antykoncepcyjną tabletkę dwuskładnikową określa się najczęściej jako „tabletkę”. Zawiera ona syntetyczne (sztucznie wytworzone) żeńskie ...

Antykoncepcja a interakcje z innymi lekami

Hormonalna doustna antykoncepcja jest jedną z najbardziej popularnych metod zapobiegania niechcianej ciąży. Najczęściej oferowaną formą ...

Czy stosowanie antykoncepcji hormonalnej zwiększa ryzyko rozwoju infekcji intymnych?

Aktywność seksualna wiąże się z większym ryzykiem pojawienia się objawów infekcji intymnych. Okazuje się, że ...

Antykoncepcja a rak piersi – czy stosowanie tabletek może powodować raka piersi?

Czy stosowanie tabletek powoduje nowotwór piersi? Stwierdzono, że antykoncepcja stanowi czynnik ryzyka rozwoju raka piersi ...

Kto może stosować tabletkę dwuskładnikową?

Nie każda kobieta może stosować antykoncepcję hormonalną, w tym dwuskładnikową tabletkę antykoncepcyjną. Tabletki antykoncepcyjne pomimo ...

Czym różnią się tabletki antykoncepcyjne?

Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów tabletek antykoncepcyjnych pozwalających skutecznie zapobiegać ciąży. Jak wybrać tabletki ...

Tabletki antykoncepcyjne

Doustna antykoncepcja hormonalna to najczęściej stosowana metoda zapobiegania ciąży. Kobiety mają do dyspozycji tabletki jednoskładnikowe ...

Najlepsze tabletki antykoncepcyjne – które wybrać?

Jakie tabletki antykoncepcyjne wybrać, aby skutecznie zabezpieczały przed ciążą, były dobrze tolerowane, dostosowane do wieku ...

Osłona przy antykoncepcji

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej ma wiele skutków ubocznych, które mogą utrudniać prawidłowe funkcjonowanie organizmu i zaburzać ...

Antykoncepcja a żylaki

Antykoncepcja hormonalna to wysoce skuteczna metoda zapobiegania ciąży. Przyjmowanie syntetycznych hormonów niesie jednak wiele skutków ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon