AspAT – badanie, normy, wyniki aminotransferazy asparaginianowej

AspAT (aminotransferaza asparaginianowa) jest jednym ze związków, których aktywność we krwi odzwierciedla pracę wielu narządów, zwłaszcza wątroby Stąd określenie enzym wątrobowy). Razem z AlAT (aminotransferazą alaninową) wchodzi w skład tzw. prób wątrobowych. Szczególne znaczenie diagnostyczne ma porównanie stosunku aktywności AspAT i AlAT.

Co to jest AspAT – aminotransferaza asparaginianowa?

AspAT, czyli aminotransferaza asparaginianowa, jest enzymem biorącym udział w metabolizmie białek. W największej ilości znajduje się w komórkach wątroby (zaliczana jest do grupy enzymów wątrobowych) i mięśnia sercowego, jednak jej obecność wykazana została również w innych narządach – np. w nerkach, trzustce, mózgu, mięśniach szkieletowych i w czerwonych krwinkach. Ilość AspAT we krwi oceniana jest przez pomiar jej aktywności.

U osób zdrowych stwierdza się niewielką aktywność AspAT. W wyniku uszkodzenia komórek zawierających aminotransferazę asparaginianową, przedostaje się ona do krwi, czego odzwierciedlenie stanowi wzrost jej aktywności – tym większy, im większe jest uszkodzenie. Ma to więc miejsce między innymi przy problemach z wątrobą (np. wirusowych zapaleniach wątroby), zawale serca czy uszkodzeniach mięśni. Ze względu na szybkość i prostotę badania, należy ono do podstawowych w diagnostyce chorób wątroby.

Kiedy oznaczamy aktywność AspAT?

Badanie AspAT i AlAT wykonywane jest zazwyczaj jednocześnie. Ze względu na przydatność obu parametrów w ocenie pracy wątroby, wchodzą one w skład panelu badań nazywanego próbami wątrobowymi. Wśród wskazań do ich wykonania najczęściej stosowanym jest więc monitorowanie pracy wątroby. Wątroba pełni funkcję „laboratorium” metabolicznego i „oczyszczalni”. Zaburzenie jej pracy powoduje więc gromadzenie się w organizmie niepożądanych substancji oraz poważnie zakłóca funkcjonowanie innych narządów. Dlatego też w wyniku pogorszenia się pracy wątroby pojawiają się objawy ogólne, takie jak osłabienie, nudności, wymioty i utrata apetytu. Na skutek gromadzenia się bilirubiny (sprzężonej lub niesprzężonej) pojawić się może żółtaczka (w pierwszej kolejności widoczna na twardówce oka) i swędzenie skóry, mocz może przyjąć ciemne zabarwienie, a stolec ulec odbarwieniu.

Ponadto pojawić się mogą obrzęki, ból brzucha i zmiany zachowania. Objawy te zależą od przyczyny, ciężkości i czasu trwania uszkodzenia wątroby. Ponieważ są one skutkiem niszczenia komórek wątroby, oznaczenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej pomaga w ich diagnozowaniu.

W związku z tym, że niewielkiego stopnia uszkodzenie wątroby może nie dawać zauważalnych objawów, badanie krwi AspAT służy również do monitorowania stanu pacjenta podczas leczenia tzw. lekami hepatotoksycznymi (uszkadzającymi wątrobę), w przypadku alkoholizmu oraz w innych stanach predysponujących do choroby wątroby (np. narażenie na kontakt z wirusem zapalenia wątroby lub znacznego stopnia otyłość).

W końcu oznaczenie AspAT może być użyte w celu oceny skuteczności leczenia choroby wątroby – w tym przypadku pożądane jest obniżenie aktywności AspAT i wyrównanie stosunku AspAT do AlAT.

Jak przeprowadza się badanie aktywności AspAT?

Badanie aktywności AspAT przeprowadzane jest na próbce krwi pobranej zazwyczaj z żyły w okolicy dołu łokciowego – podobnie jak w przypadku standardowego badania krwi. Nie jest wymagane specjalne przygotowanie przed pobraniem próbki, jednak zaleca się, aby było ono wykonane na czczo. Należy ponadto unikać dużego wysiłku fizycznego w okresie przed badaniem.

Przed pobraniem próbki należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych na stałe i doraźnie lekach i suplementach diety oraz o aktualnych chorobach – zwłaszcza w przypadku zaburzeń krzepnięcia i nosicielstwa patogenów przenoszonych przez krew (np. HIV, HBV, HCV). Pozwoli to zachować właściwe środki bezpieczeństwa i zminimalizuje ryzyko uzyskania fałszywych wyników badania aminotransferazy asparaginianowej.

Pobranie próbki polega na nakłuciu żyły z użyciem jednorazowej sterylnej igły i zebranie krwi do probówki. Po wyjęciu igły zalecane jest uciskanie miejsca wkłucia przez kilka minut – pozwoli to zapobiec krwawieniu. Próbka trafia następnie do laboratorium, gdzie poddawana jest analizie automatycznej.

Wartości referencyjne AspAT – norma

Na wynikach badań laboratoryjnych aminotransferaza asparaginianowa oznaczana jest jako AspAT lub AST (znacznie rzadziej jako GOT lub SGOT). Przyjmuje się, że w warunkach prawidłowych norma AspAT powinna mieścić się w zakresie 5-40 IU/L. W interpretacji wyniku duże znaczenie ma stopień przekroczenia górnej granicy normy.

Interpretacja wyniku – co oznacza podwyższony AspAT?

Prawidłowy poziom AspAT pozwala przypuszczać, że nie nastąpiło znaczące uszkodzenie narządów, zwłaszcza wątroby i serca. Należy jednak pamiętać, że niektóre choroby wątroby – jak np. marskość – mogą przebiegać bez podwyższenia aktywności aminotransferaz ponad normę. Zwykle więc diagnostyka nie może zakończyć się na wykonaniu omawianego badania.

W interpretacji wyniku AspATpowyżej normy bierzemy pod uwagę stopień przekroczenia normy oraz porównujemy wynik do aktywności AlAT (dzieląc aktywność AspAT przez AlAT uzyskujemy tzw. wskaźnik de Ritisa).

Za znaczne podwyższenie prawidłowego poziomu AspAT – norma przekroczona co najmniej dziesięciokrotne – odpowiadać może:

  • ciężkiemu uszkodzeniu wątroby (np. wskutek ostrej fazy wirusowego zapalenia wątroby różnych typów, przez toksyczne działanie leków – np. paracetamolu i innych substancji, w wyniku autoimmunologicznego zapalenia wątroby, poważnych zaburzeń jej unaczynienia, jak zakrzepica żył wątrobowych, czy w chorobie Wilsona);
  • rozpadowi niektórych guzów nowotworowych.

Mniej nasilone podwyższenie aktywności AspAT interpretuje się wykorzystując wspomniany już wskaźnik de Ritisa. Jeśli jest on mniejszy niż 1 (AlAT wyższy od AspAT), wskazywać to może na przewlekłe WZW lub zajęcie wątroby przez wirusy inne niż wirusy zapalenia wątroby, zapalenie wątroby o innej przyczynie (stłuszczeniowe – np. w otyłości i niestłuszczeniowe – wywołane np. przez mniej nasilone niż wspomniane wcześniej działanie toksyczne leków), a także na schorzenia takie jak celiakia, niedobór α1-antytrypsyny, choroba Wilsona i hemochromatoza. Wskaźnik de Ritisa przekraczający 1 (aktywność AspAT podwyższona bardziej niż AlAT) towarzyszy marskości wątroby i uszkodzeniu alkoholowemu wątroby (w tym przypadku może on sięgać wartości nawet powyżej 2), może również pojawić się w chorobie stłuszczeniowej wątroby. Warto pamiętać, że w tych przypadkach poziomy aktywności aminotransferaz mogą być tylko nieznacznie podwyższone.

Przyczyną zbyt wysokiego AspAT może obejmować czynniki pozawątrobowe. Kiedy u pacjenta obserwuje się AspAT podwyższony w stopniu niewielkim lub średnim, podejrzewa się przede wszystkim:

  • choroby serca (zawał, niewydolność),
  • choroby nerek,
  • uszkodzenie mięśni (np. po urazach, w wyniku dużego wysiłku fizycznego, w przebiegu dystrofii mięśniowej),
  • nasilony rozpad krwinek czerwonych (np. w anemiach hemolitycznych),
  • oparzenia,
  • niektóre choroby tarczycy
  • mononukleozę zakaźną.

Do leków, których jednym z działań ubocznych jest podwyższenie aktywności AspAT, należą między innymi statyny, aspiryna, barbiturany i niektóre zioła.

Ze względu na niełatwą interpretację wyniku badania, powinien on zawsze być skonsultowany z lekarzem. W ocenie nieprawidłowego wyniku (ale również w niektórych przypadkach – prawidłowego) należy brać pod uwagę całokształt stanu pacjenta oraz wyniki innych badań pomocniczych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 10.01.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Kariotyp – przebieg badania, wskazania, jak wygląda, wyniki, cena

Kariotyp to zestaw chromosomów charakterystyczny dla wszystkich komórek ciała, za wyjątkiem komórek płciowych. Badanie kariotypu ...

Amanityna – badania przy zatruciu muchomorem sromotnikowym

Amanityna to związek wytwarzany przez muchomora sromotnikowego. W przypadku podejrzenia zatrucia tym grzybem wykonuje się ...

Podwyższona i wysoka prolaktyna – co oznacza taki wynik badania hormonu PRL?

Podwyższony i wysoki poziom prolaktyny (PRL) określany jest jako hiperprolaktynemia. Przyczyną tego stanu jest najczęściej ...

Interferon gamma – badanie, wyniki, leczenie

Interferon gamma (IFN-γ) to cytokina o działaniu prozapalnym. Interferon gamma wykazuje działanie immunomodulujące. Oznaczanie poziomu ...

Aminotransferaza asparaginianowa – badanie AST

Badanie AST to badanie aminotransferazy asparaginianowej, wykorzystywane jest w diagnostyce chorób wątroby. Badanie AspAT wykonuje ...

Wskaźnik de Ritisa

Wskaźnik de Ritisa pozwala ocenić stosunek dwóch transaminaz – aminotransferazy asparaginianowej i alaninowej. Wskaźnik de ...

Podwyższony ALAT – co oznacza? Jak interpretować wyniki badania ALAT?

Podwyższony ALAT (aminotransferaza alaninowa, ALT) najczęściej stanowi sygnał choroby wątroby. Podwyższone ALT jest odpowiedzią na ...

AlAT

AlAT (aminotransferaza alaninowa) stanowi jeden z parametrów rutynowo oznaczanych w diagnostyce laboratoryjnej niektórych schorzeń, zwłaszcza ...

Wymaz z nosa – wskazania, wyniki posiewu, cena badania

Wymaz z nosa to badanie, które ma na celu określenie jaki rodzaj patogenów odpowiada za ...

Enzymy wątrobowe

Enzymy wątrobowe to AspAT, AlAT oraz GGTP. Badanie ich stężenia pozwala przede wszystkim diagnozować choroby ...

Cholesterol HDL – badanie

Standardowo badanie cholesterolu HDL jest wykonywane łącznie z oznaczeniem poziomu całkowitego cholesterolu, LDL, a także ...

Podwyższony i obniżony fibrynogen

Fibrynogen jest białkiem, jednym z czynników krzepnięcia. Bierze udział w procesie krzepnięcia krwi. Badanie fibrynogenu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon