Hipersomnia (nadmierna senność) – które choroby ją powodują?

Hipersomnia – czyli nadmierna senność, jest odczuwana przez dużą część populacji. Zwykle uczucie nadmiernej senności jest wynikiem zbyt krótkiego czasu snu i nieregularnego trybu życia. Niezwykle rzadko występują hipersomnie, których podłożem jest nieprawidłowa praca ośrodkowego układu nerwowego, takie jak narkolepsja i hipersomnia idiopatyczna.

Hipersomnia – co to jest?

Hipersomnia to inaczej nadmierna senność, okresowo jest odczuwana przed większość ludzi. Ma to związek ze zbyt krótkim, nieefektywnym snem i nieregularnym trybem życia. Do zaburzeń snu przyczynia się też ciągle zwiększający się poziom stresu i niezdrowa dieta.

O patologicznej senności można mówić wtedy, gdy nie ustępuje ona po długim śnie i pojawia się podczas sytuacji wymagających zaangażowania i koncentracji takich jak: rozmowa, prowadzenie samochodu, egzamin. Wykluczenie nadmiernej senności wynikającej z nieprawidłowej higieny snu, jest pierwszym krokiem w diagnostyce hipersomnii ośrodkowych – narkolepsji i hipersomnii idiopatycznej.

Narkolepsja – pierwotna hipersomnia

Narkolepsja to choroba na której obraz składają się cztery główne objawy.

  • Nadmierna senność – ma zmienne nasilenie, zwiększa się podczas mało absorbujących zajęć i spoczynku. Występują także napady snu, po których chory budzi się wypoczęty. Po kilku godzinach znowu pojawia się nadmierna senność. Drzemki trwają od kilku do kilkunastu minut.
  • Nagła, krótkotrwała i obustronna utrata napięcia mięśni – wyzwalana przez silne emocje takie jak złość, strach, radość. W wyniku utraty panowania nad mięśniami często dochodzi do upadków i urazów. Świadomość podczas napadu jest w pełni zachowana, chory potrafi opisać co się działo dookoła niego podczas upadku. Czasami występuje ataki niepełne objawiające się na przykład opadnięciem głowy lub zaburzeniami mówieni.
  • Niemożność poruszenia się i mówienia podczas zapadania w sen lub podczas budzenia się (to tak zwany paraliż przysenny).
  • Omamy wzrokowe, słuchowe lub czuciowe pojawiające się podczas przechodzenia z czuwania w sen.

Choroba zwykle zaczyna się w okresie dojrzewania lub około 40 roku życia. Prawdopodobnie przyczyną narkolepsji są zaburzenia układu dopaminergicznego i noradrenergicznego. Stwierdza się niskie stężenie hipokretyny – peptydu stabilizującego stan czuwania i snu – w płynie mózgowo-rdzeniowym. Leczenie jest objawowe – stosuje się pochodne amfetaminy, selegiline i modafinil. Ważne jest także przestrzeganie zasad dobrego snu, regularny, odpowiednio długi sen nocny i zaplanowane drzemki
w ciągu dnia.

Hipersomnią pierwotną jest także hipersomnia idiopatyczna – czyli o nie do końca poznanej przyczynie. Jest to nadmierna senność, z którą nie występują inne charakterystyczne objawy dla narkolepsji. Sen nocny jest długi, a mimo to chory nie jest odpowiednio zregenerowany po przebudzeniu i z tego powodu pojawiają się drzemki w ciągu dnia. Choroba rozpoczyna się zwykle w młodym wieku i nie da się jej wyleczyć. Stosuje się tylko substancje działające objawowo, takie jak modafinil.

Hipersomnia wtórna – nadmierna senność a inne choroby

Hipersomnia wtórna to nadmierna senność, która występuje w przebiegu różnych chorób.

Może pojawić się:

  • po udarze mózgu,
  • w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i zapaleniu mózgu,
  • w stwardnieniu rozsianym,
  • w chorobach układu pozapiramidowego,
  • w padaczce,
  • po urazie głowy,
  • w niedokrwistości,
  • podczas przeziębienia lub grypy,
  • w obturacyjnym bezdechu sennym,
  • w zespole niespokojnych nóg,
  • w zaburzeniach psychicznych – takich jak depresja, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa,
  • po zastosowaniu leków nasennych – benzodiazepin, barbituranów,
  • po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych – które są używane między innymi w leczeniu schizofrenii,
  • w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego – często ospałość towarzyszy niedoczynności tarczycy,
  • w chorobach układu krążenia i układu oddechowego.

Jak diagnozuje się zaburzenia snu?

Pierwszym krokiem ułatwiającym odróżnienie nadmiernej senności związanej z nieprawidłową higieną snu od poważnych zaburzeń jest przeprowadzenia testu za pomocą skali Epworth. Pacjent wypełnia ankietę w której w skali od 0 do 3 określa prawdopodobieństwo zaśnięcia w ośmiu przedstawionych sytuacjach. Wynik powyżej 10 punktów oznacza nadmierną senność i jest wskazaniem do dalszej diagnostyki.

Kolejnymi testami wykonywanymi w ośrodkach zajmującymi się zaburzeniami snu jest polisomnografia i wielokrotny test latencji snu.

Polisomnografia polega na wykonaniu badanie EEG (elektroencefalografii), EMG (elektromiografii) i EOG (elektrookulogramu) podczas snu.

Wielokrotny test latencji snu ocenia skłonność do zasypiania w ciągu dnia. Pięć razy w ciągu dnia, co dwie godziny pacjent udaje się do zaciemnionego, cichego pomieszczenia na 20–30 minutowe drzemki. Średni czas zasypiania poniżej 5 minut wskazuje na patologiczną senność a wynik powyżej 10 minut świadczy o braku nadmiernej senności w ciągu dnia.

Na podstawie wyżej wymienionych badań można ocenić jak bardzo poważne są zaburzenia snu i w razie potrzeby wdrożyć odpowiednie leczenie.

Jakie są konsekwencje nadmiernej senności?

Osoby cierpiące na nadmierną senność mają problemy z funkcjonowaniem w społeczeństwie.

Pojawiają się:

  • zaburzenia koncentracji,
  • problemy w nauce,
  • trudności z wykonywaniem pracy zawodowej,
  • zwiększa się ryzyko wypadków komunikacyjnych z powodu zaśnięcia podczas prowadzenia pojazdu,
  • istnieje duże prawdopodobieństwo urazu w wyniku upadku,
  • osoby cierpiące na nadmierną senność częściej sięgają po używki, takie jak papierosy i kawa,
  • może pojawić się uzależnienie od substancji pobudzających, jak amfetamina.

Jak leczy się nadmierną senność?

W przypadku hipersomnii wtórnych, poprawę może przynieść odpowiednie leczenie choroby podstawowej.

W hipersomniach pierwotnych stosuje się leki stymulujące, takie jak pochodne amfetaminy, modafinil, selegilina. Można także podjąć próbę wydłużenia odpoczynku nocnego. Pacjent spędza w łóżku minimum 8 godzin, próbując jak najdłużej spać. W ciągu dnia planuje się drzemki które trwają ok. 30 minut. Dzięki temu istnieje szansa że uda się kontrolować napady senności w ciągu dnia i uchroni to chorego przed poważnymi następstwami, jak urazy w wyniku upadku.

Jak poprawić jakość snu?

W zaburzeniach snu ważne jest utrzymywanie odpowiedniej higieny snu, która sprawi że odpoczynek nocny będzie lepiej wykorzystany i poprawi się koncentracja w ciągu dnia. Należy:

  • codziennie kłaść się spać o podobnej porze,
  • zadbać o to, by w sypialni w czasie snu było ciemno i cicho,
  • spać w wygodnym łóżku,
  • unikać jedzenia tłustych potraw przed snem,
  • unikać wysiłku fizycznego przed snem, a regularnie ćwiczyć w ciągu dnia,
  • zadbać o to, by sypialnia kojarzyła się ze snem i relaksem.
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.11.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Zespół Lamberta-Eatona – jakie są przyczyny, objawy, leczenie?

Zespół Lamberta-Eatona zaliczany jest do zespołów paraneoplastycznych, które towarzyszą chorobom nowotworowym. Prowadzi on do stopniowego ...

Mrowienie w palcach – przyczyny mrowienia palców

Mrowienie w palcach (parestezja lub czucie opaczne) jest nieprzyjemną i uciążliwą dolegliwością. Mrowienie palców powoduje ...

Hipersomnia - ciągła senność

Hipersomnia jest to niezdolność do utrzymania odpowiedniego poziomu czuwania w ciągu dnia niezależnie od długości ...

Zaburzenia węchu

Neurologiczne przyczyny zaburzeń węchu wynikają z uszkodzenia lub podrażnienia neuronów drogi węchowej – może to ...

Tężyczka

Tężyczka to różne objawy kliniczne, pojawiające się u pacjenta w sytuacji, gdy w jego organizmie ...

Drętwienie stopy – przyczyny drętwienia i mrowienia w stopie

Drętwienie stopy i uczucie mrowienia w nogach określa się jako parestezje. Coraz bardziej powszechną przyczyną ...

Rodzaje migreny

Migrena stanowi schorzenie niejednorodne, cechujące się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym, dlatego w celu ułatwienia diagnostyki i ...

Przewlekły ból głowy – co oznacza gdy jest ciągły, codzienny i trwa od kilku dni i tygodni?

Codzienny ból głowy może znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie, zwłaszcza wtedy, gdy dokucza od kilku dni, ...

Jedzenie kompulsywne

Jedzenie kompulsywne oznacza niekontrolowane objadanie się. Przyjmowanie dużych porcji jedzenia ma tło emocjonalne, bywa reakcją ...

Nieśmiałość a relacje z ludźmi

Każdy spotkał się z sytuacją, w której zabrakło mu słów na widok osoby, do której ...

Osobowość dyssocjalna – cechy, przyczyny, postępowanie przy dyssocjalnych zaburzeniach osobowości

Psychopatia czy zaburzenia dyssocjalne to określenia stosowane w odniesieniu do osobowości dyssocjalnej. Cechy osobowości psychopatycznej ...

Depresja

Depresja stanowi w znacznym uproszczeniu zespół objawów, które są reakcją organizmu na czynniki stresowe. Duży ...

Komentarze (0)