Objaw Babińskiego – ujemny i dodatni – o jakich chorobach świadczy u dorosłych?

Obustronnie nieobecny (ujemny) odruch Babińskiego uważany jest za normę. Dodatni objaw Babińskiego to odruch patologiczny, który wskazuje na uszkodzenie w obrębie układu piramidowego. Wyjątkiem są noworodki i dzieci do 3. roku życia, u których objaw fizjologicznie zanika. Dodatni odruch podeszwowy u dorosłych świadczy o chorobie neurologicznej, takiej jak np. zapalenie opon czy stwardnienie rozsiane. W diagnostyce konieczne są badania dodatkowe.

Objaw Babińskiego – co to za odruch neurologiczny?

Ocena objawu Babińskiego (inaczej odruchu podeszwowego, w zagranicznej literaturze określanego jako Babinski phenomenon, Babinski reflex lub Babinski sign) stanowi jeden z podstawowych etapów badania neurologicznego – jest to jeden z badanych podczas niego odruchów neurologicznych. Po raz pierwszy objaw Babińskiego opisano w 1896 r. – autorem tego opisu był pochodzenia polskiego francuski neurolog Józef Babiński.

Objaw Babińskiego to odruchowe wyprostowanie i grzbietowe zgięcie palucha w odpowiedzi na drażnienie stopy w jej boczno-dolnej części. Może towarzyszyć mu tzw. odruch wachlarza, czyli podeszwowe, wachlarzowe zgięcie pozostałych palców bądź potrójne zgięcie kończyny dolnej w trzech stawach, co określane jest także mianem odruchu ucieczki lub odruchu obronnego.

Odruch Babińskiego u noworodka i niemowlaka uważany jest za normę. Zanika po 3. roku życia, u dzieci starszych i osób dorosłych stanowi już oznakę patologii – uszkodzenia drogi korowo-rdzeniowej, czyli fragmentu układu piramidowego, który unerwia mięśnie ciała poza nerwami szyi, twarzoczaszki oraz części mięśnia czworobocznego.

Działanie układu piramidowego pozwala sprawdzić odruch Babińskiego i Rossolimo – ten ostatni polega na podeszwowym zgięciu palców stopy na skutek szybkiego uderzenia w ich opuszki. Nie ma jednak znaczenia rozstrzygającego w diagnostyce.

Jak sprawdzić odruch Babińskiego?

Odruch Babińskiego ocenić jest dość łatwo – badanie tego objawu wykonują w związku z tym nie tylko neurolodzy, ale i specjaliści wielu różnych innych dziedzin medycyny. Do dokonania takiej oceny konieczne jest posiadanie jakiegoś narzędzia – może być nim klucz, ale i długopis czy odpowiednio zakończona końcówka młotka neurologicznego. Istotne jest, aby przyrząd nie był w stanie doprowadzić do uszkodzenia ciała pacjenta.

Obecność lub brak objawu Babińskiego sprawdza się w obrębie stóp. Przed badaniem pacjent proszony jest o zdjęcie skarpet czy rajstop. Następnie – z wykorzystaniem któregoś z wymienionych wyżej lub innego przedmiotu – należy drażnić skórę dolno-bocznej powierzchni stopy – ujmując to obrazowo, należy „przejechać” przyrządem od końca pięty aż ku ostatnim palcom stopy. Odruch Babińskiego badany jest na obu stopach.

Odruch Babińskiego ujemny i dodatni – co to znaczy?

W trakcie oceniania testu Babińskiego możliwe jest zetknięcie się z trzema różnymi odpowiedziami na drażnienie skóry stopy. Najczęściej spotykany jest odruch Babińskiego ujemny – w tym przypadku wszystkie pięć palców stopy ulega zgięciu podeszwowemu. Nieobecny objaw Babińskiego oznacza, że palce zginają się ku dołowi. Odruch Babińskiego obustronnie nieobecny sugeruje brak nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu nerwowego.

Odruch Babińskiego dodatni jest z kolei wtedy, kiedy paluch stopy ulega zgięciu grzbietowemu (czyli zgina się on ku górze). Może temu towarzyszyć zgięcie podeszwowe palców stopy, ale i to, że dojdzie do ich wachlarzowatego rozłożenia (mawia się, że palce te ulegają wtedy rozczapierzeniu). Objaw Babińskiego może być dodatni zarówno w obrębie obu, jak i tylko w obrębie jednej stopy. Jednostronny objaw Babińskiego ułatwia zlokalizowanie zmian w obrębie układu nerwowego.

Istnieje jeszcze trzeci rodzaj reakcji na drażnienie stopy – jej całkowity brak (palce nie zginają się ani w jedną, ani w drugą stronę). Z taką odpowiedzią można mieć do czynienia u tych osób, u których wystąpiły jakieś zaburzenia lub całkowite zniesienie czucia w obrębie stopy (przyczyną takowych może być m.in. polineuropatia).

Dodatni objaw Babińskiego u dorosłych zasadniczo zawsze informuje o istnieniu u nich jakiejś jednostki chorobowej. Inaczej już jednak bywa u małych pacjentów – dodatni odruch Babińskiego u dziecka nie musi wskazywać na problem zdrowotny.

Objaw Babińskiego u dzieci – kiedy zanika?

W trakcie pierwszych kilkunastu nawet miesięcy od przyjścia małego człowieka na świat jego układ nerwowy nie jest jeszcze w pełni dojrzały. Osłonki mielinowe uzyskują pełną mielinizację stopniowo, wraz z mijającymi miesiącami życia dziecka. To właśnie dlatego dodatni odruch Babińskiego u noworodka wcale nie wzbudza niepokoju u lekarzy – taki stan jest w pełni fizjologiczny.

Stwierdzenie dodatniego odruchu Babińskiego u dzieci również nie zawsze stanowi powód do obaw – jak wspomniano, ogólnie uważa się bowiem, że dodatni objaw może występować do ukończenia przez dziecko drugiego, a nawet trzeciego roku życia.

W jakich chorobach występuje dodatni odruch Babińskiego?

Kiedy objaw Babińskiego jest dodatni, u osoby dorosłej należy podejrzewać rozwój choroby układu nerwowego. Ściślej mówiąc, przekonuje to o wystąpieniu uszkodzenia w obrębie układu piramidowego układu nerwowego (np. w należącej do niego drodze korowo-jądrowej – ogólnie mówiąc struktury te są odpowiedzialne za kontrolowanie postawy ciała oraz za wykonywanie ruchów dowolnych).

O czym świadczy dodatni objaw Babińskiego? Przykładami jednostek, w których przebiegu może pojawiać się dodatni odruch podeszwowy, są:

  • udar mózgu (uznawany za jedną z najczęstszych przyczyn dodatniego objawu Babińskiego u dorosłych),
  • stwardnienie rozsiane,
  • padaczka (w jej jednak przebiegu objaw Babińskiego – jeżeli w ogóle się pojawia – to raczej przejściowo),
  • urazy głowy,
  • nowotwory ośrodkowego układu nerwowego,
  • stwardnienie boczne zanikowe,
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Objaw Babińskiego przy krwiaku wewnątrzczaszkowym jest dodatni w kończynie po stronie przeciwnej.

Jakie badania, kiedy objaw Babińskiego jest dodatni?

Samo stwierdzenie dodatniego objawu Babińskiego nie umożliwia postawienia rozpoznania określonej choroby u pacjenta – potrzebne do tego jest wykonywanie dodatkowych badań. Przykładów analiz, które zlecane są pacjentom z dodatnim odruchem Babińskiego, wymienić można dość dużo. Wykonywane są bowiem m.in. badania obrazowe (takie jak np. tomografia komputerowa głowy czy rezonans magnetyczny głowy), znaczenie mają też badania laboratoryjne (zarówno podstawowe z nich, jak i bardziej specjalistyczne – np. analiza płynu mózgowo-rdzeniowego po wcześniejszym uzyskaniu go drogą punkcji lędźwiowej).

Dokładne ocenienie odruchu podeszwowego jest wręcz kluczowe z tego powodu, iż niejako umożliwia to chociażby wstępne oszacowanie tego, w której części układu nerwowego doszło do wystąpienia jakiejś patologii. Wspomniane wcześniej drogi korowo-jądrowe ulegają skrzyżowaniu – z tego właśnie powodu dodatni objaw Babińskiego po stronie prawej może sugerować o tym, że jakiś proces patologiczny umiejscowiony jest w strukturach układu nerwowego leżących po lewej stronie.

Dodatni odruch podeszwowy – leczenie

Sam dodatni odruch paluchowy Babińskiego nie podlega leczeniu – nie jest on przecież chorobą, a jedynie objawem schorzenia. Po stwierdzeniu, że u pacjenta odruch podeszwowy Babińskiego jest dodatni, przeprowadzenie dokładnej diagnostyki jest wręcz niezbędne – w tym przypadku leczenie skierowane jest bezpośrednio ku przyczynie występujących nieprawidłowości, dlatego też najpierw konieczne jest jej wykrycie.

Przykładowo w przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych stosowane mogą być odpowiednie leki przeciwdrobnoustrojowe (jak antybiotyki przy infekcji bakteryjnej), z kolei w razie rozpoznania u pacjenta nowotworu ośrodkowego układu nerwowego – w zależności od jego rodzaju – wykorzystane może być leczenie chirurgiczne czy też radioterapia lub chemioterapia.

Bibliografia:

  1. Neurologia, red. naukowa W. Kozubski, Paweł P. Liberski, wyd. PZWL, Warszawa 2014
  2. Geeta A Khwaja, Plantar reflex, JIACM 2005; 6(3): 193-7
  3. https://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=7186
Opublikowano: ; aktualizacja: 03.07.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Stwardnienie rozsiane – diagnostyka i leczenie

Stwardnienie rozsiane jest schorzeniem, przebiegającym skrycie, które przez wiele miesięcy (nawet lat) często nie daje ...

Wideo – Apraksja

Apraksja to niezdolność do wykonywania wyuczonych, celowych czynności ruchowych przy braku współistniejących zaburzeń uwagi, rozumienia, ...

Wideo – Drętwienie kończyn

Drętwienia mogą mieć tło neurogenne lub krążeniowe. Drętwienia neurogenne są rodzajem parestezji i występują w: ...

Choroba Picka (demencja skroniowo-czołowa) – jakie są objawy i leczenie?

Demencje starcze, inaczej otępienia starcze, stanowią dużą grupę chorób, w których dochodzi do pogorszenia działania ...

Wideo – Leczenie uzależnień

O uzależnieniach można powiedzieć, że są to choroby przewlekłe, postępujące oraz śmiertelne. Brzmi to bardzo ...

Nadopiekuńczy rodzice

Nadopiekuńczy rodzice hamują rozwój fizyczny i społeczny dziecka. Nie radzi sobie ono z wymaganiami otoczenia, ...

Narcyzm

Narcyzm jest właściwością każdego człowieka. Czasami jest wadą, kiedy indziej jest potrzebny, a nawet niezbędny ...

Wideo – Zespół niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg (RLS) charakteryzuje się występowaniem przed snem nieprzyjemnych odczuć w nogach, które zmuszają ...

Mioklonie – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Mioklonie (fizjologiczne i patologiczne) to napadowe zaburzenia ruchowe, które polegają na krótkotrwałych skurczach mięśni. Przyczyną ...

Zaburzenia lękowe

Częste odczuwanie silnego lęku prowadzi do licznych zaburzeń, zarówno psychicznych (nerwowość, trudności w koncentracji, bezsenność) ...

Noworodek – rozwój

Noworodek, inaczej dziecko od momentu przyjścia na świat do 28 dnia życia, rozwija się bardzo ...

Czy bezsenność może być przyczyną depresji?

Bezsenność, rozumiana jako niewystarczająca ilość bądź zła jakość odpoczynku nocnego, znacząco zwiększa ryzyko zaburzeń depresyjnych. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon