Padaczka – przyczyny, objawy, leczenie

Padaczka (epilepsja) stanowi jedno z najstarszych, znanych człowiekowi schorzeń. Nie jest ona sensu stricte jednostką chorobową, lecz zespołem objawów somatycznych, wegetatywnych (pochodzących z układu przywspółczulnego) oraz psychopatologicznych, które mogą pojawiać się na skutek różnych zmian zachodzących w mózgu.

Czym jest padaczka?

Padaczka (epilepsja) stanowi jedno z najstarszych, znanych człowiekowi schorzeń. Nie jest ona sensu stricte jednostką chorobową, lecz zespołem objawów somatycznych, wegetatywnych (pochodzących z układu przywspółczulnego) oraz psychopatologicznych, które mogą pojawiać się na skutek różnych zmian zachodzących w mózgu. Główną cechą tego schorzenia jest przewlekły charakter i nawracające spontanicznie napady padaczkowe. Rozpowszechnienie padaczki na świecie jest bardzo różnorodne. Współczynnik chorobowości waha się od 1.5 (Japonia) do 37 (Nigeria) na 1000 osób. W Polsce wynosi on około 7 osób na 1000 mieszkańców.

Szacuje się, że w Polsce choruje ok. 300–400 tys. Ludzi. Zachorowalność na padaczkę jest nieco wyższa u mężczyzn i wyraźnie zwiększona u dzieci oraz osób po 65 roku życia. Umieralność osób cierpiących na epilepsję statystycznie jest 2–3 krotnie większa niż w populacji ogólnej. Wskaźniki śmiertelności są zdecydowanie wyższe u dorosłych niż u dzieci, a za główne przyczyny śmierci związanej z padaczką uważa się zgon w przebiegu stanu padaczkowego i nagłą niespodziewaną śmierć u osoby chorej (SUDEP).

Objawy kliniczne padaczki

Szacuje się, że w Polsce choruje ok. 300-400 tys. Ludzi. Zachorowalność na padaczkę jest nieco wyższa u mężczyzn i wyraźnie zwiększona u dzieci oraz osób po 65 roku życia. Umieralność osób cierpiących na epilepsję statystycznie jest 2-3 krotnie większa niż w populacji ogólnej. Wskaźniki śmiertelności są zdecydowanie wyższe u dorosłych niż u dzieci, a za główne przyczyny śmierci związanej z padaczką uważa się zgon w przebiegu stanu padaczkowego i nagłą niespodziewaną śmierć u osoby chorej (SUDEP).

Obraz kliniczny epilepsji może przyjmować rozmaite formy u różnych chorych. Ze względu na charakter napadu drgawkowego podzielono ataki padaczkowe na 3 główne typy:

  • napady częściowe (proste, złożone, wtórnie uogólniające się),
  • napady uogólnione (drgawkowe i nie drgawkowe),
  • napady niesklasyfikowane.

Napady częściowe biorą swój początek ze ściśle określonych obszarów mózgu. Napady ograniczone do jednego rejonu nazywamy napadami częściowymi prostymi, a rozszerzające się na inne grupy neuronów częściowymi złożonymi. W ich przebiegu może dochodzić również do uogólnienia napadu padaczkowego.

Padaczka – napady częściowe

Napady częściowo proste przebiegają bez zaburzeń świadomości osoby chorej, a ich obraz zależy od obszaru mózgu, który został zajęty. Mogą one mieć charakter ruchowy (np. drgawki kloniczne ręki, drgawki samej kończyny dolnej). Często ruchowe ataki padaczkowe przyjmują formę tzw. marszu Jacksonowskiego np. początkowo obejmują kącik ust, następnie całą twarz i szerzą się do kończyny górnej. Trwają one zwykle od kilku sekund do kilku minut i ustępują bez śladu lub w postaci tzw. porażenia Todda (czyli niedowładu mięśni, objętych uprzednio drgawkami, który trwa od 2 godzin do maksymalnie 24 godzin). Odmienną manifestacją padaczki mogą być również tzw. napady adwersyjne (zwrotne), polegające na jednoczesnym zwrocie gałek, głowy i tułowia w jedną stronę.

Inną postacią napadów prostych są ataki przebiegające pod postacią:

  • zaburzeń czucia (np. chory odczuwa drętwienie, mrowienie, czasem ból jakiejś okolicy ciała),
  • wzrokowych (np. chory widzi błyski, iskry czy mroczki),
  • słuchowych (np. chory słyszy gwizdanie, ćwierkanie),
  • węchowych/smakowych (tzw. napady hakowe – chory odczuwa nieprzyjemne zapachy lub smaki),
  • autonomicznych (np. zaczerwienia twarzy, nagłe poty),
  • dysfotycznych (np. zahamowanie mowy, mowa bełktoliwa).

Rzadziej występują proste napady psychiczne (np. chory ma wrażenie „deja vu” czy stanu marzeniowego; chory ma omamy, myśli natrętne albo widzi przedmioty realne, ale zniekształcone – duże mrówki, małe krzesło).

Napady częściowe złożone różnią się przede wszystkim tym, że występują w ich obrazie zaburzenia świadomości i niepamięć wsteczna objawów (chory nie pamięta napadu padaczkowego). Najczęściej mają one postać znieruchomienia lub zahamowania w trakcie wykonywania jakiejś czynność, zamroczenia z automatyzmami (np. chory wykonuje tylko ruchy żucia, mlaskania lub skubania ręki czy składnia ramion). Czasem obserwuje się, że osoba chora rozbiera się w trakcie napadu, udaje, że się myje lub rozmawia sama ze sobą.

Padaczka – napady uogólnione

Napady uogólnione niedrgawkowe, czyli takie, w których nie obserwuje się drgawek, ale atak dotyczy „całego chorego”. Do tej grupy należą napady nieświadomości, napady atoniczne oraz miokloniczne. Napady nieświadomości charakteryzują się nagłą utratą świadomości pacjenta bez upadku, ale ze znieruchomieniem. Po napadzie chory od razu podejmuje przerwaną czynność (nie pamięta napadu).

Mogą one występować nawet do kilku dziennie i są one często obserwowane u dzieci. Z kolei napady atoniczne cechuje nagła utrata napięcia mięśniowego, która prowadzi najczęściej do upadku chorego (niebezpieczeństwo urazów głowy). Ostatnie, napady miokloniczne występują głównie u nastolatków między 15 a 16 rokiem życia i objawiają się nieregularnymi, nierytmicznymi i obustronnymi ruchami grup mięśni przy zachowanej świadomości. Przeważnie mają miejsce po przebudzeniu i często prowokowane są przez migoczące światła.

Napady uogólnione toniczno-kloniczne, tzw. napady typu grand mal zaczynają się nagłymi zaburzeniami świadomości bez jakichkolwiek objawów neurologicznych, trwają zazwyczaj 1-3 minut. W trakcie ataku źrenice chorego są rozszerzone, niereagujące na światło, ciśnienie i tętno zwykle są podwyższone. Przebieg tych napadów drgawkowych można podzielić na 4 zasadnicze fazy opisane poniżej.

Padaczka – fazy napadów drgawkowych

Faza toniczna napadu drgawkowego

Osoba chory traci przytomność i upada, niekiedy wydaje przeraźliwy krzyk, który zależy od nagłego skurczu głośni. Pojawia się silny toniczny skurcz mięśni całego ciała.

  • Zęby ulegają silnemu zaciśnięciu,
  • głowa przegięta ku tyłowi,
  • kręgosłup silnie naprężony,
  • kończyny w wyproście (górne zgięte w łokciach) i rotacji wewnętrznej,
  • ręce zaciśnięte w pięść,
  • gałki oczne nieruchome, skierowane ku górze,
  • szpary powiekowe zwykle pozostają otwarte.

Toniczny skurcz obejmuje także mięśnie oddechowe, dlatego też oddech osoby chorej może ulec zatrzymaniu i u chorego początkowo bladego pojawia się sinica.

Faza kloniczna napadu drgawkowego

Natychmiast po ustaniu skurczu tonicznego pojawia się faza kloniczna. Początkowo, skurcze mają charakter jakby lekkiego drżenia, które szybko się nasila i przechodzi w drgawki całego ciała.

  • Drgawki są bezładne i gwałtowne,
  • towarzyszą im nasilone ruchy oddechowe,
  • występuje ślinotok, na ustach chorego pojawia się piana,
  • gdy język ulegnie przygryzieniu (co może się zdarzyć w obu fazach) piana na ustach staje się krwawa,
  • może wystąpić bezwiedne oddanie moczu, rzadziej stolca, bardzo rzadko wytrysk (skurczom ulegają też mięśnie gładkie),
  • drgawki kloniczne trwają od 30 sekund do 3 minut,
  • pod koniec napadu słabną i w końcu zanikają zupełnie.

Faza głębokiego snu w napadzie drgawkowym

  • Trwa od kilku minut do kilku godzin,
  • źrenice są rozszerzone i nie reagują na światło,
  • odruchy rogówkowe są osłabione, lub zniesione,
  • odruchy okostnowo-ścięgnowe wygórowane (osłabione),
  • objaw Babińskiego obustronnie dodatni (patologiczny objaw),
  • często stwierdza się wybroczyny na spojówkach i skórze.

Faza odzyskiwania przytomności

W tym okresie mogą wystąpić stany zamroczenia z silnym niepokojem i agresywnością.

Najgroźniejszą postacią napadu padaczkowego, stanowiącą bezpośrednie zagrożenia życia osoby chorej jest stan padaczkowy. Definiuje się go, jako napad trwający dłużej niż 30 minut lub kilka napadów następujących po sobie, między którymi pacjent nie odzyskuje świadomości.

Przyczyny padaczki

Podłoże schorzenia jest niejednolite i wieloczynnikowe. Największy odsetek, aż 65-70%, stanowią padaczki, których etiologia (przyczyna) pozostaje nieznana (tzw. padaczka idiopatyczna). U 30% osób cierpiących z powodu epilepsji udaje się ustalić przyczynę schorzenia. Do najczęstszych z nich należą m.in. :

  • urazy głowy, łącznie z urazami okołoporodowymi (głównie wystąpienie padaczki u dzieci) – ok. 20%,
  • naczyniowe choroby mózgu (np. udary, krwawienia podpajęczynówkowe, anomalie naczyń) – ok. 5%,
  • nowotwory centralnego układu nerwowego (każdy napad padaczkowy po 30 roku życia powinien budzić czujność onkologiczną),
  • infekcyjne choroby mózgu np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu,
  • przyczyny toksyczno-metaboliczne (np. zatrucia, głęboka hipoglikemia, zaburzenia elektrolitowe),
  • choroby zwyrodnieniowe mózgu (np. choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane).

Istnieją doniesienia o podłożu genetycznym epilepsji. Należy pamiętać, iż nie jest ona schorzeniem dziedzicznym. Natomiast osoby chore mogą dziedziczyć predyspozycję do wystąpienia padaczki pod postacią obniżonego progu pobudliwości drgawkowej. Za udziałem czynników genetycznych przemawia również fakt, iż obserwuje się występowanie rzadkich postaci epilepsji z powodu defektów genów kodujących niektóre kanały jonowe ludzkiego organizmu. Częstość napadów pojedynczych i nawracających u krewnych I stopnia osób z padaczką wynosi 1,5% i zmniejsza się wraz ze spadkiem stopnia pokrewieństwa.

Napady padaczkowe są to epizody o nagłym początku, mogące objawiać się w postaci zaburzeń świadomości, zaburzeń zachowania, emocji lub funkcji ruchowych, czuciowych albo wegetatywnych. Istotę tych napadów stanowią samopodtrzymujące się zaburzenia czynności bioelektrycznej mózgu w postaci niekontrolowanych wyładowań elektrycznych szerzących się na kolejne komórki nerwowe.

Ponadto, U części chorych udaje się określić czynniki, które sprzyjają pojawianiu się napadów. Pośród nich można wyróżnić:

  • alkohol lub nagłe odstawienie alkoholu po dłuższym piciu,
  • brak snu,
  • sen (w niektórych przypadkach napady występują tylko podczas snu),
  • osobniczo specyficzne czynniki stymulujące: określone obrazy, wzory, dźwięki,
  • szybko zmieniające się światło (reklamy świetlne, telewizja itp.),
  • emocje,
  • gorączka, infekcja,
  • wysiłek fizyczny,
  • hiperwentylacja.

Diagnostyka padaczki

Rozpoznanie epilepsji opiera się głównie na wywiadzie zebranym od chorego lub od osób, które były świadkami napadu padaczkowego.

Najważniejszym badaniem dodatkowym jest elektroencefalografia (EEG), która stanowi obowiązkowe badanie we wszystkich przypadkach podejrzanych o padaczkę. Rutynowa rejestracja EEG powinna trwać 20 minut. Zmiany W EEG w okresie międzynapadowym występują tylko u 30-70 % chorych, u pozostałej części zapis jest prawidłowy. Dlatego też fizjologiczny zapis EEG nie wyklucza rozpoznania padaczki.

Ponadto przydatnym narzędziem diagnostycznym jest badanie rezonansu magnetycznego (MRI), które dostarcza cennych informacji o przyczynach wystąpienia epilepsji.

Innymi stosowanymi badaniami neuroobrazowymi są tomografia komputerowa, SPECT (tomografia komputerowa pojedynczego fotonu) oraz pozytonowa emisja tomograficzna (PET).

Leczenie padaczki

Najważniejszym celem terapii padaczki jest pomoc w przystosowaniu chorego do nowych wymogów życia. W postępowaniu niefarmakologicznym stosuje się głównie eliminacje czynników wyzwalających ataki epilepsji (jeżeli istnieją). Natomiast wskazaniami do wprowadzenia leczenia farmakologicznego są:

  • co najmniej dwa zdiagnozowane napady, w krótkim odstępie czasu,
  • jeden napad związany z postępującą chorobą.

Dąży się do zminimalizowania ilości napadów przy jednoczesnym nie wywoływaniu objawów toksycznych lekami – uzyskanie kontroli padaczki przy zastosowaniu jak najmniejszej dawki leków. Prowadzenie farmakoterapii uległo znacznej poprawie z powodu wprowadzenia kontroli stężenia leków przeciwpadaczkowych we krwi. Wskazaniami do monitorowania stężenia leku w surowicy krwi są:

  • rozpoczęcie terapii,
  • zmiana terapii (wprowadzenie, lub wycofanie leku),
  • zmiana dawki,
  • objawy toksyczne,
  • stan padaczkowy,
  • brak kontroli napadów,
  • czynniki zmieniające farmakokinetykę leków (np. ciążą).

Obecnie leki przeciwdepresyjne można podzielić na 2 grupy:

  • klasyczne:
    • fenytoina (PHT),
    • karbamazepina (CBZ),
    • walproiniany (VPA),
    • fenobarbital (PB),
    • prymidon (PRM)
  • nowej generacji:
    • wigabatryna (VGB),
    • lamotrygina (LTG),
    • gabapentyna (GBP),
    • oskarbazepina (OCBZ),
    • tiagabina (TGB),
    • topiramat (TPM),
    • felbamat (FBM).

Wybór preparatu leczniczego zależy od postaci klinicznej napadów padaczkowych. Idealny lek przeciwpadaczkowy powinien mieć szeroki zakres terapeutyczny, łatwy do monitorowania, niepowodujący działań ubocznych i teratogennych, niewchodzący w interakcje z innymi lekami.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Leki na padaczkę – lista – stosowanie, działanie, skutki uboczne

W Polsce na padaczkę choruje blisko 400 tysięcy osób. U 5% z nich stwierdza się ...

Wideo – Epilepsja (padaczka)

Epilepsja, inaczej padaczka, jest zespołem objawowym polegającym na powtarzaniu się napadów padaczkowych o pierwotnie mózgowym ...

Epilepsja a poród

Epilepsja, zwana również padaczką, jest najczęstszym schorzeniem neurologicznym, które występuje u ciężarnych. Jest to grupa ...

Elektroencefalografia (badanie EEG)

Elektoencefalografia, czyli badanie EEG jest użyteczne w diagnozowaniu wielu chorób ośrodkowego układu nerwowego. Na podstawie ...

Zespół Lennoxa-Gastauta – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Lennoxa-Gastauta jest zespołem nabytym (nie jest dziedziczony) i oznacza dziecięcą encefalopatię padaczkową. Przyczyną choroby ...

Padaczka u dziecka

Padaczka jest chorobą centralnego układu nerwowego. Przyczyną choroby są niekontrolowane i gwałtowne wyładowania pomiędzy komórkami ...

Stan padaczkowy (u dzieci i dorosłych) – objawy, powikłania, leczenie

Stan padaczkowy to napad padaczkowy, który trwa dłużej niż 30 minut. Są to napady następujące ...

Karbamazepina – badanie stężenia

Badanie karbamazepiny wykonujemy w celu monitorowania jej stężenia we krwi podczas leczenia, dzięki temu możemy ...

Benzodiazepiny – podział, działanie, wskazania, przeciwwskazania, skutki uboczne, uzależnienie, przedawkowanie

Na zaburzenia lękowe choruje kilka milionów osób. Wiąże się to na ogół z brakiem snu ...

Zaburzenia uwagi i koncentracji

Problemy z koncentracją, brak koncentracji czy niemożność „skupienia się” na wykonywanej czynności – to jedne ...

Zaburzenia pamięci – przyczyny, objawy, jakie choroby ją powodują?

Zaburzenia pamięci pojawiają się głównie wraz z wiekiem. Przyczyną problemów z pamięcią mogą być choroby ...

Wideo – Badanie EEG

Badanie EEG wykonuje się celem oceny czynności bioelektrycznej mózgu, która ulega zaburzeniu w różnych chorobach. ...

Komentarze i opinie (1)


No nie wierze!! A ja zawsze mialam takie dziwne odczucia Deja vu... lekarzowi nie chcialam wierzyc.. ale ze to Deja vu mam nie tylko ja i ze to rzeczywiacie jest przy epilepsji... wychodzi na to ze już od lat to mam!! I w dodatku mialam napady a nawet o tym nie wiedziałam 0.o
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon