Cholesterol a miażdżyca tętnic – jaki jest związek?

Wysoki poziom cholesterolu powszechnie uznawany jest za przyczynę miażdżycy i chorób układu krążenia. Wielu pacjentów skarży się na „wysoki cholesterol". Warto wiedzieć czym jest cholesterol i jaki jest jego wpływ na na układ krążenia. Najczęściej wykonuje się badanie cholesterolu całkowitego. Pełen lipidogram obejmuje badanie frakcji dobrego i złego cholesterolu – odpowiednio – HDL I LDL.

Czym jest cholesterol?

Cholesterol to substancja, która w organizmie pełni cały wachlarz ważnych funkcji. To z niego powstaje wiele ważnych hormonów, kwasy żółciowe niezbędne do dobrego trawienia, witamina D3 niezbędna do prawidłowego stanu kości, jest jednym z budulców błony otaczającej komórki. Cholesterol pochodzi ze spożywanych pokarmów, ale też jest wytwarzany samodzielnie przez organizm. Pokarmy zawierające duże ilości cholesterolu i nasyconych kwasów tłuszczowych to przede wszystkim produkty pochodzenia zwierzęcego (czerwone mięso, żółtka jaj, masło). We krwi transportowany jest w postaci lipoprotein o małej lub dużej gęstości, odpowiednio nazywanych cholesterolem LDL (z ang. low density lipoproteins)i cholesterolem HDL (z ang. high density lipoproteins).

Frakcja LDL zawiera dużo więcej cholesterolu niż frakcja HDL i to ona jest jednym z czynników zwiększających ryzyko miażdżycy, często potocznie mówi się wręcz, że frakcja LDL to „zły” cholesterol. Transportuje ona cholesterol z wątroby do reszty komórek w organizmie, odkłada się również w drobnych uszkodzeniach naczyń tętniczych, stanowiąc istotny składnik blaszek miażdżycowych. Mówi się, że frakcja HDL zabiera cholesterol z powstających bądź już wykształconych blaszek miażdżycowych i transportuje go do wątroby.

Badanie cholesterolu

Pełne badanie profilu lipidowego we krwi nazywa się lipidogramem. Określa się w nim stężenie cholesterolu całkowitego oraz stężenie jego poszczególnych frakcji, a także stężenie triglicerydów. Dzięki niemu można dowiedzieć się, czy pacjent ma podwyższone ryzyko zachorowania na choroby układu sercowo-naczyniowego, gdyż zaburzenia w postaci dyslipidemii (czyli nieprawidłowości w lipidogramie) są jednym z czynników prowadzących do rozwoju miażdżycy.

Prawidłowa wartość cholesterolu całkowitego we krwi nie powinna przekraczać 190 mg/dl, zaś frakcja LDL powinna mieścić się w granicach wartości 115 mg/dl. Norma dla frakcji HDL jest różna dla płci: u kobiet powinna być wyższa niż 50 mg/dl, u mężczyzn zaś wyższa niż 40 mg/dl. Triglicerydy powinny być w stężeniu niższym niż 150 mg/dl. U osób cierpiących na choroby towarzyszące, takie jak cukrzyca, choroby nerek czy u których występują inne czynniki obciążające układ sercowo-naczyniowy, wartości docelowe są nieco inne. Do oceny 10-letniego ryzyka zgonu z powodu choroby sercowo-naczyniowej wykorzystuje się tablice SCORE, które uwzględniają wiek, płeć, palenie tytoniu, skurczowe ciśnienie tętnicze oraz całkowite stężenie cholesterolu.

Pełne badanie profilu lipidowego zaleca się u mężczyzn ≥40. roku życia i kobiet ≥50. roku życia (lub w okresie okołomenopauzalnym) a także u osób (bez względu na wiek):

  • palących papierosy,
  • z cukrzycą typu 2,
  • z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową (osoby po zawale serca, udarze mózgu),
  • z nadciśnieniem tętniczym,
  • z otyłością, zwłaszcza brzuszną (obwód talii u mężczyzn > 94 cm, u kobiet > 80 cm),
  • z wywiadem rodzinnym wczesnej choroby sercowo-naczyniowej,
  • z przewlekłą chorobą zapalną (na przykład osoby cierpiące na reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy lub łuszczycę),
  • z przewlekłą chorobą nerek,
  • z zaburzeniami lipidowymi w wywiadzie rodzinnym.

Na badanie lcholesterolu należy zgłosić się na czczo, zaś przez około tydzień przed badaniem należy jeść głównie warzywa i owoce. Wynik lipidogramu jest bardzo wrażliwy na zmiany w diecie, więc nawet jednorazowe zjedzenie tłustych pokarmów dzień przed badaniem może zafałszować obraz stanu profilu lipidowego pacjenta.

Cholesterol a miażdżyca

Miażdżyca jest chorobą dotyczącą tętnic, polegajacą na sukcesywnym zwężaniu ich średnicy poprzez tworzenie się blaszek miażdżycowych na ściankach, a także poprzez ich przerost. Obecnie mówi się, że miażdżyca, jest „odpowiedzią na uszkodzenie śródbłonka”, czyli na drobne „pęknięcia” warstwy pokrywającej naczynia tętnicze od wewnątrz. Do czynników uszkadzających naczynia należą:

  • hiperlipidemia, czyli zbyt wysokie stężenia lipidów we krwi, zwłaszcza frakcji LDL cholesterolu (tzw. hipercholesterolemia),
  • nadciśnienie tętnicze,
  • palenie tytoniu,
  • toksyny,
  • wirusy,
  • reakcje immunologiczne.

Gdy śródbłonek jest uszkodzony, do ścian naczyń zaczynają przenikać substancje krążące we krwi, głównie frakcja LDL cholesterolu. W ścianie naczyń zachodzą przemiany chemiczne obecnych w niej cząsteczek LDL, prowadzące do ich utlenienia. Tak zmienione cząsteczki stają się „widoczne” dla komórek sprzątających, jakimi są makrofagi. Pochłaniają one utlenione cząsteczki LDL, ale jednocześnie wydzielają substancje pobudzające do wzrostu komórki budujące ścianę naczyń.

W ten sposób powstaje blaszka miażdżycowa, a światło naczynia może się zwężać. Blaszki cały czas zmieniają się, mogą się powiększać, wapnieć, a w zaawansowanych przypadkach pękać, co doprowadza do uruchomienia mechanizmów prowadzących do zakrzepu i w skrajnych sytuacjach nawet do zamknięcia całej średnicy naczynia.

Zbyt wysoki cholesterol jest zatem zarówno przyczyną uszkodzeń śródbłonka jak i jednym z głównych składników budujących blaszkę miażdżycową. Dbanie zatem o jego prawidłowy poziom może przyczynić się do redukcji ryzyka wystąpienia zmian w naczyniach.

Objawy miażdżycy

Miażdżyca jest chorobą dotyczącą głównie tętnic wieńcowych (odżywiających serce), aorty, tętnic kończyn dolnych, tętnic nerkowych. Objawy miażdżycy zależą od zajętego naczynia. Pierwsze zmiany miażdżycowe powstają już u dzieci, ale przez długi czas (do około 50-60. roku życia) choroba rozwija się nie dając żadnych symptomów. Wraz z postępem miażdżycy światło tętnic staje się coraz węższe, zatem przepływ krwi do narządów jest utrudniony.

Uruchamia to wiele mechanizmów kompensacyjnych, dzięki którym można nie zauważyć podstępnej choroby. Objawy zazwyczaj ujawniają się w stanach zwiększonego zapotrzebowania narządów na krew, np. podczas wysiłku fizycznego. Charakterystyczne dla zajęcia tętnic wieńcowych przez proces miażdżycowy są bóle w klatce piersiowej pojawiające się podczas aktywności fizycznej i ustępujące po odpoczynku.

Podobna sytuacja pojawia się, gdy miażdżyca zajmuje tętnice kończyn dolnych – podczas chodzenia mięśnie nóg potrzebują więcej tlenu transportowanego przez krew. Jeśli naczynia są zwężone, to mięśnie dostają za mało tlenu i substancji odżywczych, pojawia się więc ból nazywany chromaniem przestankowym. Są to bóle łydek, przez które osoby z miażdżycą tętnic kończyn dolnych muszą robić wielokrotne przerwy podczas spaceru. Całkowite bądź krytyczne zamknięcie światła naczynia doprowadza do bardzo groźnych stanów, takich jak: zawał serca czy ostre niedokrwienie kończyny grożące nawet amputacją.

Metody na obniżenie cholesterolu

Najważniejszym sposobem obniżenia cholesterolu (zwłaszcza frakcji LDL) jest odpowiednia dieta i regularna aktywność fizyczna. Należy wyeliminować spożycie tłustego mięsa i dużej ilości masła, zaś wprowadzić do diety produkty roślinne, warzywa, owoce, ryby. Tłuszcze roślinne (np. oliwa z oliwek) są bogatym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które obniżają poziom frakcji LDL i podwyższają poziom frakcji HDL.

Jeśli pomimo zmiany przyzwyczajeń żywieniowych i regularnego uprawiania sportu cholesterol nadal utrzymuje się na zbyt wysokim poziomie, można dodać leczenie farmakologiczne. Najchętniej używane są statyny, które blokują produkcję cholesterolu w organizmie i skutecznie obniżają jego stężenie. Jak każdy lek niosą ze sobą działania niepożądane, więc na pewno nie powinny zastępować zdrowego stylu życia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 13.02.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Jak obniżyć poziom złego cholesterolu?

Zmniejszenie stężenia cholesterolu jest niezbędne by zmniejszyć ryzyko wstąpienia miażdżycy, chorób serca, ryzyka wystąpienia udaru. ...

Lipidogram – normy, wskazania, przebieg, interpretacja wyników badania profilu lipidowego

Lipidogram to jednoczesne oznaczenie czterech parametrów: cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL oraz trójglicerydów (TG). ...

Sterole i stanole roślinne

Sterole to podstawowy element budulcowy błon komórkowych organizmów zwierzęcych i roślinnych. Są to związki organiczne, ...

Cholesterol nie-HDL – norma, wyniki, interpretacja badania

Cholesterol nie-HDL to parametr oznaczany w ramach lipidogramu, który umożliwia oszacowanie ryzyka sercowo-naczyniowego. Badanie to ...

Hipercholesterolemia – przyczyny, objawy, skutki i powikłania

Hipercholesterolemia charakteryzuje się zwiększonym stężeniem cholesterolu LDL. Stężenie trójglicerydów w tym wypadku jest prawidłowe. Leczenie ...

Cholesterol a alkohol

Czy alkohol obniża cholesterol? W licznych badaniach stwierdzono, że bardzo niewielkie ilości przyjmowanego alkoholu mogą ...

Normy cholesterolu

Wiele ważnych funkcji w organizmie pełni związek tłuszczowy jakim jest cholesterol. Normy cholesterolu zależą od ...

Wysoki poziom cholesterolu – przyczyny, skutki, leki i dieta na za wysoki cholesterol

Wysoki poziom cholesterolu we krwi określa się mianem hipercholesterolemii (rodzinnej, pierwotnej lub wtórnej). Przyczyny to ...

Cholesterol całkowity – normy, podwyższony, niski wynik w badaniu krwi

Cholesterol całkowity to wszystkie frakcje cholesterolu (LDL, HDL, trójglicerydy), oznaczane podczas lipidogramu, czyli profilu lipidowego ...

Test na cholesterol

Domowy test na cholesterol pozwala określi czy poziom cholesterolu jest prawidłowy. Zaletą takiego testu jest ...

Fibraty – mechanizm działania, skutki uboczne, opinie

Fibraty to leki na cholesterol i trójglicerydy. Ich mechanizm działania wykorzystuje się w przypadku schorzenia ...

Hiperlipidemia

Hiperlipidemia to zaburzenie gospodarki lipidowej organizmu. Charakteryzuje się ona nadmiarem: cholesterolu LDL – hipercholesterolemia, trójglicerydów ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon