Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 (łac. diabetes mellitus typi 2) inaczej zwana jest cukrzycą insulinoniezależną. Jest to choroba metaboliczna cechująca się hiperglikemią, czyli zwiększonym poziomem glukozy we krwi. Spowodowana jest opornością tkanek na działanie insuliny, ale istotne znaczenie w jej rozwoju mają także predyspozycje genetyczne. Jej objawy to m.in.: zwiększone pragnienie, poliuria (wielomocz) i utrata masy ciała mimo zwiększonego apetytu.

Cukrzyca typu 2 a cukry

Cukrzyca typu 2 (łac. diabetes mellitus typi 2), inaczej zwana cukrzycą insulinoniezależną, to choroba metaboliczna cechująca się hiperglikemią (czyli zwiększonym poziomem glukozy we krwi), spowodowaną opornością tkanek na działanie insuliny.

Stanowi ona około 80–90% przypadków rozpoznawanej cukrzycy. Zwykle dotyczy osób dorosłych oraz w podeszłym wieku. Z uwagi na rosnącą liczbę rozpoznawanych przypadków, cukrzyca typu 2 zaliczana jest – obok nadciśnienia tętniczego, otyłości i choroby wieńcowej – do chorób cywilizacyjnych.

Węglowodany są to związki organiczne, których utlenianie dostarcza żywym organizmom potrzebnej im energii. Najważniejsze z nich to: galaktoza, fruktoza i glukoza. Ostatni z wymienionych związków to główny produkt trawienia węglowodanów i główny cukier krążący we krwi. Stężenie glukozy w krążeniu zależy od jej wchłaniania w jelitach, jej zużycia i produkcji w wątrobie i nerkach oraz zużycia przez tkanki obwodowe.

Ponadto glukoza może być syntetyzowana przez organizm ze związków niebędących węglowodanami, czyli w procesie glukoneogenezy. Ten szlak metaboliczny odgrywa ważną rolę w mózgu, dla którego glukoza stanowi podstawowy materiał energetyczny. Istotne zatem jest, by poziom glukozy utrzymywać w równowadze.

Stężenie tego węglowodanu we krwi człowieka po okresie nocnego spoczynku wynosi przeciętnie 80 mg/dl (4,44 mmol/l). W ciągu dnia stężenie to waha się w granicach od 80 mg/dl (4,44 mmol/l) przed posiłkiem do około 120 mg/dl (6,67 mmol/l) po posiłku. W przypadku długotrwałego wzrostu stężenia glukozy we krwi, czyli hiperglikemii, dochodzi do rozwoju choroby metabolicznej, zwanej cukrzycą.

Ze względu na przyczynę i objawy choroby wyróżnia się kilka typów cukrzycy: typ 1, typ 2, LADA, MODY i cukrzycę ciężarnych.

Jakie są przyczyny cukrzycy typu 2?

W rozwoju cukrzycy typu 2 dużą rolę odgrywają predyspozycje genetyczne. Są one częstsze niż w przypadku cukrzycy typu 1 i dotyczą około 25% chorych. Za dziedziczenie skłonności do cukrzycy typu 2 nie odpowiada jeden konkretny, a wiele genów i ich mutacji – m.in. geny warunkujące wydzielanie insuliny (np. geny transportera glukozy) czy geny odpowiedzialne za rozwój insulinooporności (czyli zmniejszenia wrażliwości komórek na działanie insuliny, np. geny receptorów insuliny).

Pomimo genetycznego obciążenia, jako kluczowe w rozwoju cukrzycy typu 2 wskazuje się także czynniki środowiskowe, czyli takie, na które mamy wpływ i możemy je zmieniać (np. nawyki żywieniowe i poziom aktywności fizycznej). To schorzenie wykazuje bowiem niezwykle silny związek np. z otyłością – występuje około 10 razy częściej wśród osób otyłych niż u szczupłych. Aż 70% przypadków cukrzycy typu 2 jest kojarzonych z otyłością, zwłaszcza tzw. „brzuszną”, „androidalną”, „typu jabłka”.

Ma to bezpośredni związek z insulinoopornością komórek, w tym także opornością na działanie insuliny występującą w nadmiernej ilości komórek tłuszczowych. Dochodzi także do wzrostu wytwarzania tzw. wolnych kwasów tłuszczowych, co z kolei obniża metabolizm glukozy w pozostałych komórkach, np. w wątrobie czy mięśniach szkieletowych.

Do rozwoju cukrzycy typu 2 w znacznym stopniu przyczynia się ponadto zbyt mała aktywność fizyczna. Brak pracy mięśni zmniejsza liczbę i powinowactwo receptorów insuliny, co zaburza zużycie glukozy w tkance mięśniowej, tłuszczowej i wątrobie.

W początkowej fazie rozwoju cukrzycy typu 2 organizm wytwarza insulinę, ale jej ilość jest zbyt mała w stosunku do aktualnego poziomu glukozy we krwi. Często też wydzielanie insuliny jest nieprawidłowe, czyli nieco opóźnione w stosunku do przyjętego posiłku. Prowadzi to do stopniowego zwiększenia poziomu glukozy we krwi – hiperglikemii. Taki przedłużający się stan wywiera stopniowy szkodliwy wpływ na komórki beta wysp trzustkowych, co dodatkowo zwiększa poziom glukozy we krwi.

Na tym etapie często nie występują niepokojące dla chorego objawy, co w efekcie prowadzi do wielu negatywnych i groźnych w skutkach powikłań – uszkodzenia naczyń krwionośnych, zarówno drobnych (tzw. mikroangiopatie, czyli uszkodzenie naczyń w skórze; siatkówce – retinopatia, czy w nerkach – nefropatia), jak i naczyń o większym świetle (tzw. makroangiopatie, czyli miażdżyca tętnic mózgu, serca i kończyn dolnych).

Dochodzi ponadto do rozwoju tzw. neuropatii, czyli uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, obwodowego i autonomicznego.

Jakie są objawy cukrzycy typu 2?

Cukrzyca typu 2 przez wiele lat może przebiegać w sposób utajony, bez jakichkolwiek objawów. Nieuchwytny początek stwierdza się u ponad 85% chorych. Cukrzyca typu 2 manifestuje się:

  • zwiększonym pragnieniem (polidypsją),
  • zwiększeniem ilości oddawanego moczu (poliurią, czyli wielomoczem),
  • wzmożonym apetytem,
  • utratą masy ciała pomimo zwiększonego apetytu,
  • osłabieniem, zmęczeniem.

Niekiedy, z uwagi na długotrwały i utajony rozwój choroby, zauważalne są dopiero powikłania nieleczonej hiperglikemii, takie jak:

  • często rozwijające się stany zapalne skóry oraz narządów moczowo-płciowych (czyraczność, drożdżyca jamy ustnej i sromu),
  • zaburzenia narządu wzroku z uwagi na postępujące uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych w siatkówce (tzw. retinopatia cukrzycowa),
  • zaburzenia czucia wraz z dolegliwościami bólowymi w związku z postępującym uszkodzeniem nerwów, pojawiające się pieczenie i palenie skóry, nieprawidłowy odbiór dotyku (tzw. neuropatia cukrzycowa),
  • uszkodzenie naczyń krwionośnych nerek (tzw. nefropatia cukrzycowa),
  • długo i trudno gojące się rany i owrzodzenie skóry, zwłaszcza podudzia i stopy.

Jak leczyć cukrzycę typu 2?

Cukrzyca typu 2 to schorzenie, które rozwija się stopniowo, przez wiele lat w postaci utajonej. Na tym etapie jedynym kryterium diagnostycznym jest podwyższony poziom glukozy we krwi. Wówczas terapia skupia się na obniżeniu stężenia glukozy metodami niefarmakologicznymi, wpływając na modyfikację trybu życia.

Najlepszy efekt osiąga się, stosując właściwą dietę cukrzycową (często zwaną przeciwcukrzycową), dostosowaną do dziennego zapotrzebowania kalorycznego chorego wraz z regularną aktywnością fizyczną o umiarkowanym nasileniu. Zarówno kwestia ustalenia prawidłowego jadłospisu, jak i wykonywanych ćwiczeń fizycznych powinna się odbywać po konsultacji z lekarzem i być dobrana indywidualnie dla każdego pacjenta.

Znacznie ułatwi to osiągnięcie założonego celu terapii, czyli zmniejszenie masy ciała (zwykle chorzy na cukrzycę typu 2 są otyli) oraz obniżenie poziomu glukozy we krwi do wartości zbliżonych do normy. Gdy taka forma leczenia nie jest w pełni skuteczna, zaleca się dodatkowo terapię doustnymi lekami hipoglikemizującymi (czyli zmniejszającymi stężenie glukozy we krwi).

Najczęściej stosuje się tu pochodne sulfonylomocznika czy pochodne biguanidów. Gdy jednak pomimo stosowania wszystkich wymienionych wcześniej form leczenia nie uda się uzyskać obniżenia glikemii (czyli stężenia glukozy we krwi), do leczenia należy włączyć insulinę.

Istotne znaczenie diagnostyczne w ocenie skuteczności prowadzonej terapii ma test HbA1c. Jest to badanie poziomu hemoglobiny glikowanej (jednej z jej frakcji powstałych w wyniku przemian po połączeniu się z cząsteczką glukozy), niezwykle przydatne do oceny poziomu glukozy we krwi w ciągu ostatnich 120 dni przed wykonaniem testu (czyli w czasie trwania życia erytrocytu).

Stężenie hemoglobiny glikowanej w teście HbA1c nie powinno być większe niż 7%. Wartości podwyższone wskazują jednoznacznie na długotrwałą hiperglikemię i nieprawidłowo prowadzoną terapię cukrzycy. Istnieje także ich silne powiązanie ze zwiększonym ryzykiem rozwoju powikłań cukrzycy.

W leczeniu cukrzycy typu 2 niezwykle istotny jest świadomy udział chorego w prowadzonej terapii. Tylko pacjent prawidłowo wyedukowany i poinformowany przez lekarza chętnie przestrzega wszelkich zaleceń i ograniczeń, co w efekcie przynosi lepsze efekty terapeutyczne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 21.01.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Leczenie cukrzycy typu 2 u dzieci

Badania wskazują na coraz szersze rozprzestrzenianie się cukrzycy typu 2 wśród dzieci i młodzieży. Główny ...

Cukrzyca – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania

Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) to dość powszechnie występująca grupa chorób metabolicznych. Cukrzyca charakteryzuje się podwyższonym ...

Hiperglikemia

Hiperglikemia to podwyższony poziom glukozy we krwi. Tak zwany przez pacjentów podwyższony cukier pojawia się ...

Leczenie cukrzycy u dziecka

W populacji dziecięcej dominuje cukrzyca typu 1. Niestety, w dobie epidemii nadwagi i otyłości dotykającej ...

Cukrzyca MODY – przyczyny, diagnostyka, leczenie cukrzycy typu MODY

Cukrzyca typu MODY jest rzadko spotykanym rodzajem cukrzycy o podłożu genetycznym (cukrzyca monogenowa). Jej przebieg ...

Test obciążenia glukozą (OGTT) – doustny test – interpretacja wyniku, normy

Test obciążenia glukozą (badanie OGTT) służy do diagnozowania stanów predysponujących do rozwoju cukrzycy. Badanie glukozy ...

Insulina – co to jest?

Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę każdego zdrowego człowieka. Zaburzenia jej ilości i funkcji stanowią ...

Farmakologiczne leczenie cukrzycy

Najczęstsza postać cukrzycy to cukrzyca typu 2, leczona jest głównie za pomocą doustnych leków hipoglikemizujących. ...

Leki na cukrzycę a insulina

We leczeniu cukrzycy stosowane są dwie podstawowe metody leczenia: przy pomocy insuliny (podawanej we wstrzyknięciach) ...

Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca typu LADA to postać utajonej cukrzycy, czyli choroby metabolicznej cechującej się hiperglikemią (zwiększonym poziomem ...

Zespół stopy cukrzycowej

Zespół stopy cukrzycowej to jedno z powikłań długotrwałej lub źle leczonej cukrzycy. Nieleczony prowadzi do ...

Wrażliwość na insulinę

Wrażliwość na insulinę, tzw. insulinooporność jest jednym z podstawowych mechanizmów rozwoju cukrzycy. To stan, w ...

Komentarze (0)