Nefropatia cukrzycowa – przyczyny, objawy, leczenie, kontrolowanie

Nefropatia cukrzycowa to jedno z najczęściej występujących przewlekłych powikłań cukrzycy. Dotyczy nawet 40% cukrzyków. Za podstawową metodę przeciwdziałającą rozwojowi nefropatii uważa się ścisłą kontrolę glikemii od momentu rozpoznania cukrzycy oraz regularne przeprowadzanie badań kontrolnych.

Powikłania cukrzycy

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej pojawiające się nagle są stanem zagrażającym życiu. Powikłania przewlekłe, pojawiające się po wielu latach nieleczonej lub nieprawidłowo leczonej cukrzycy, spowodowane są trudnościami w osiągnięciu docelowych kryteriów laboratoryjnych. Często pomimo prawidłowo prowadzonego leczenia trudno jest zapobiec rozwojowi powikłań mikro- i makroangiopatycznych.

Wśród powikłań wyróżniamy te dotyczące drobnych naczyń krwionośnych (tzw. mikroangiopatie) oraz te, które dotyczą naczyń większego kalibru (tzw. makroangiopatie). Kryterium pozwalającym podzielić powikłania cukrzycowe jest średnica naczynia, w którym pojawiają się zmiany morfologiczne i czynnościowe. Za wartość graniczną przyjęto 100 nm. Średnica naczynia nie przekraczająca tej wartości jest podstawą do zakwalifikowania zmian do mikroangiopatii oraz średnica powyżej 100 nm – do makroangiopatii.

Skład mikroangiopatii i makroangiopatii

Do mikroangiopatii zalicza się:

  • powikłania oczne – retinopatia – są one wynikiem zmian morfologicznych w naczyniach siatkówki,
  • powikłania nerkowe – nefropatia – wynik zmian w naczyniach nerkowych,
  • powikłania neurologiczne – neuropatia cukrzycowa – spowodowana zmianami naczyń mózgowych,
  • Powikłania kardiologiczne spowodowane zmianami naczyń wieńcowych.

Makroangiopatie związane są z szybszym rozwojem uogólnionej miażdżycy naczyń. Cukrzyca jest niezależnym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy. U diabetyków ma ona odmienny przebieg:

  • pojawia się u osób młodszych,
  • zmiany dotyczą naczyń o mniejszej średnicy i są bardziej zaawansowane,
  • częściej towarzyszy nadciśnienie tętnicze i otyłość,
  • groźnym zjawiskiem jest bezbólowy przebieg wielu chorób. Z uwagi na zmiany naczyniowe oraz neurologiczne, pacjenci ostrym zespołem wieńcowym lub chorobą tętnic obwodowych, nie czują bólu, np. zamostkowego - będącego jednym pierwszych objawów, które skłaniają pacjenta do wezwania pogotowia ratunkowego,
  • u cukrzyków dodatkowo dochodzi do upośledzenia tworzenia krążenia obocznego w wyniku zmian mikroangiopatycznych.

Co to jest nefropatia cukrzycowa?

To uszkodzenie funkcji nerek związane z przewlekłym narażeniem na hiperglikemię (wysokie stężenie glukozy we krwi). Inna nazwa to cukrzycowa choroba nerek. Meritum choroby jest uszkodzenie kłębuszków nerkowych – tzw. glomerulopatia cukrzycowa. Rozpoznanie to można postawić jedynie po wykonaniu biopsji nerki. Dane statystyczne podają, iż występuje u ok. 10-40% chorych na cukrzycę typu 1 oraz u 3-50% chorych na cukrzycę typu 2. Hiperglikemia to główny czynnik odpowiedzialny za rozwój powikłania. Powoduje liczne zmiany metaboliczne oraz hemodynamiczne nasilające przebieg choroby. Wpływ na kłębuszki nerkowe prowadzi początkowo do zwiększenia przepuszczalności błony podstawnej i pojawienia się białka w moczu (białkomocz). Wraz z postępem choroby dochodzi do szkliwienia i włóknienia kłębuszków nerkowych oraz tkanki nerkowej, która je otacza. Stąd już tylko rzut kamieniem do rozwoju niewydolności nerek.

Cukrzyca a nefropatia cukrzycowa

Udowodniono, że mimo hiperglikemii, nie u każdego diabetyka rozwija się nefropatia. Przyczyn tego stanu upatruje się w predyspozycji genetycznej. Znanych jest wiele genów, których obecność sprzyja rozwojowi tego powikłania. Jeśli dodatkowo, pojawią się inne czynniki ryzyka, do rozwoju zmian nerkowych dochodzi szybciej i są bardziej nasilone.

Do czynników ryzyka należą:

  • podwyższone ciśnienie tętnicze,
  • palenie tytoniu,
  • stosowanie czynników nefrotoksycznych (uszkadzających nerki),
  • aktywacja układu renina-angiotensyn-aldosteron – odpowiedzialnego za rozwój nadciśnienia tętniczego,
  • dieta bogatosodowa i bogato białkowa,
  • zakażenia układu moczowego,
  • białkomocz (występowanie białka w moczu),
  • starszy wiek,
  • płeć męska,
  • predyspozycje genetyczne.

Etapy nefropatii cukrzycowej

Początek choroby związany jest z hiperfiltracją (zwiększeniem filtracji kłębuszkowej) i przerostem nerek. W obrazie klinicznym obserwuje się wzrost ilości wydalanego moczu (wzrost wskaźnika przesączania kłębuszkowego GFR do 160 ml/min.) Etap ten, zwany I etapem choroby, jest całkowicie odwracalny w wyniku podjęcia prawidłowego leczenia.

Po 2-5 latach choroby dochodzi do zmian strukturalnych i histologicznych w kłębuszkach nerkowych. Ten II etap choroby rokuje tylko częściowym wycofaniem się zmian.

Po 5-10 latach rozwija się III etap choroby, związany z klinicznie jawną nefropatią. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się mikroalbuminurię (wydalanie z moczem niewielkich ilości białka, nie przekraczających 300 mg/dobę), zmniejszenie wskaźnika GFR do 130 ml/min i nadciśnienie tętnicze. Po prawidłowo podjętej terapii możliwe jest zatrzymanie dalszego rozwoju zmian, cofnięcie ich budzi duże wątpliwości.

IV etap to jawna nefropatia. Pojawia się po 10-25 latach chorowania na cukrzycę. Obserwuje się stały białkomocz, GFR poniżej 70 ml/min, dalszy wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia gospodarki lipidowej i obrzęki. Farmakoterapia daje szansę na zwolnienie progresji zmian.

V etap to niewydolność nerek. Pojawia się po ponad 15 latach choroby. Rokowanie jest niekorzystne, prowadzi do schyłkowej niewydolności nerek.

Kontrolowanie i leczenie nefropatii cukrzycowej

Kluczem do sukcesu są wcześnie wykonywane badania przesiewowe w kierunku nefropatii cukrzycowej.

U chorych na cukrzycę typu 1 powinno się przeprowadzać badania co roku. Pierwsze badanie powinno mieć miejsce już 5 lat po rozpoznaniu choroby.

Cukrzyków chorujących na typ 2 obowiązuje coroczna diagnostyka od chwili rozpoznania choroby.

Wśród badań ułatwiających rozpoznanie powikłania zalicza się:

  • pomiar wskaźnika albumina/kreatynina w przygodnej próbce moczu,
  • oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi.

Jeśli wynik pierwszego z badań wykroczy poza zakres normy, badanie należy powtórzyć w ciągu 3-6 miesięcy, po wykluczeniu zakażenia układu moczowego. Leczenie należy rozpocząć niezwłocznie po rozpoznaniu cukrzycowej choroby nerek. Najważniejszym celem jest dążenie do osiągnięcia zalecanych kryteriów wyrównania cukrzycy. Należy kontrolować regularnie stężenie glukozy, ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze, masę ciała, gospodarkę lipidową.

Konieczne jest leczenie białkomoczu, jeśli pojawił się on w przebiegu choroby. W tym celu stosuje się leki nefroprotekcyjne (mające ochronny wpływ na nerki). Należą do nich: inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI), blokery receptora angiotensynowego (ARB), blokery kanału wapniowego, diuretyki i beta-blokery.

Należy zmienić dietę, czyli ograniczyć spożycie białka w diecie.

Powinno się także zrezygnować z palenia tytoniu i stosowania substancji nefrotoksycznych.

Jeśli u chorego rozwinie się ostatnie stadium nefropatii – niewydolność nerek, należy podjąć leczenie pod kontrolą poradni nefrologicznej. Polegać ono będzie na dializoterapii lub transplantacji narządu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.02.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Cukrzyca a choroby serca i układu krążenia

Zaburzenia poziomu cukru we krwi są związane z chorobami serca oraz naczyń krwionośnych. Ocenia się, ...

Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca typu LADA to postać utajonej cukrzycy, czyli choroby metabolicznej cechującej się hiperglikemią (zwiększonym poziomem ...

Cukrzyca MODY – przyczyny, diagnostyka, leczenie cukrzycy typu MODY

Cukrzyca typu MODY jest rzadko spotykanym rodzajem cukrzycy o podłożu genetycznym (cukrzyca monogenowa). Jej przebieg ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Hiperglikemia a cukrzyca

Hiperglikemia to zwiększone stężenie glukozy we krwi. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 (łac. diabetes mellitus typi 2) inaczej zwana jest cukrzycą insulinoniezależną. Jest to ...

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1), inaczej zwana cukrzycą insulinozależną, to choroba metaboliczna ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon