Badanie cholesterolu

Brak zdjęcia

30 lipca 2014

Cholesterol jest jednym z parametrów wchodzących w skład profilu lipidowego, znanego również jako lipidogram. Badanie cholesterolu używane jest w celu oceny gospodarki substancjami tłuszczowymi w organizmie. Tzw. wysoki cholesterol wiąże się ze znacznym wzrostem ryzyka wystąpienia tzw. chorób cywilizacyjnych.

Co to jest cholesterol?

Cholesterol jest substancją powszechnie występującą w organizmie. Jest on jednym z elementów tworzących błony komórkowe, służy do produkcji niektórych hormonów oraz umożliwia powstawanie soli żółciowych. Cholesterol obecny jest też we krwi – również u osób zdrowych. Przenoszony jest w niej w formie tzw. lipoprotein – są to wytwarzane w wątrobie cząsteczki złożone z białek, trójglicerydów, fosfolipidów i cholesterolu.

Zależnie od proporcji poszczególnych składników, wyróżniamy cząsteczki HDL (ang. High Density Lipoproteins, potocznie nazywane „dobrym cholesterolem”) oraz LDL i VLDL (ang. Low i Very Low Density Proteins, potocznie określane jako „zły cholesterol”). W uproszczeniu HDL odpowiada za „oczyszczanie” tkanek z nadmiaru cholesterolu, LDL natomiast powoduje odkładanie się go w naczyniach i tkankach.

W badaniu cholesterolu mierzy się całkowity poziom cholesterolu transportowanego w lipoproteinach (zarówno HDL jak i LDL). Odchylenia w poziomie cholesterolu – nie tylko jego podwyższenie (hipercholesterolemia), ale również obniżenie poniżej normy – mogą prowadzić do różnorodnych, często poważnych zaburzeń. Należy przy tym pamiętać, że mimo zagrożenia, jakie stwarza nieprawidłowy poziom cholesterolu całkowitego, często nie daje on zauważalnych objawów. Wynika stąd konieczność uwzględniania go w badaniach przesiewowych.

Kiedy badamy poziom cholesterolu całkowitego?

Wśród wskazań do wykonania badania cholesterolu wyróżniamy:

  • Badania przesiewowe - podwyższony poziom cholesterolu uznawany jest z za jeden z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju chorób cywilizacyjnych (zwłaszcza nadciśnienia tętniczego i choroby niedokrwiennej serca – spowodowanej miażdżycą naczyń wieńcowych, mogącej prowadzić do zawału serca), oznaczanie jego stężenia należy do podstawowych badań przesiewowych. Ma to szczególne znaczenie biorąc pod uwagę fakt, że stwierdza się go u ponad 60 % dorosłych Polaków. Badanie to wskazane jest u wszystkich osób powyżej 20 roku życia, a w przypadku uzyskania prawidłowych wyników, powinno być powtarzane co 5 lat. W przypadku obecności schorzeń stwarzających ryzyko sercowo-naczyniowe (cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroby serca i zaburzenia wywołane przez miażdżycę) oraz przy nieprawidłowych wynikach, należy wykonywać je co roku;
  • Kontrola stanu zdrowia osób z czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego (zwłaszcza choroby niedokrwiennej serca) - do czynników tych należą wiek (powyżej 55 lat u mężczyzn i 65 lat u kobiet), palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i stan przedcukrzycowy, stwierdzenie we wcześniejszych badaniach zaburzeń w profilu lipidowym (szczególnie podwyższenie poziomu cholesterolu całkowitego i LDL oraz obniżenie HDL), przedwczesna menopauza, istniejąca miażdżyca (lub przebyty zawał serca) oraz obciążony wywiad rodzinny (występowanie choroby niedokrwiennej serca spowodowanej miażdżycą u członków rodziny – zwłaszcza przed 55 rokiem życia u mężczyzn i 65 u kobiet). Do zapobiegania rozwojowi choroby w takich sytuacjach konieczne jest utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu – za pomocą odpowiedniego trybu życia, a jeśli to nie wystarczy – przy użyciu odpowiednich leków;
  • Kontrola leczenia hipercholesterolemii - leczenie hipercholesterolemii ma na celu przywrócenie stężenia cholesterolu do wartości prawidłowych. Oznaczanie jego poziomu jest więc dobrym sposobem kontroli skuteczności terapii.

W jaki sposób bada się poziom cholesterolu całkowitego?

Badanie cholesterolu wykonywane jest przez analizę automatyczną próbki krwi pacjenta, najczęściej jako składnik tzw. profilu lipidowego. W związku ze sposobem metabolizmu substancji tłuszczowych, przed pobraniem próbki powinny zostać spełnione pewne warunki. Do laboratorium należy zgłosić się na czczo, zachowując przerwę od ostatniego posiłku wynoszącą 14-16 godzin (w tym czasie dozwolone jest picie wody). W dniu poprzedzającym pobranie należy unikać silnego stresu i dużego wysiłku fizycznego.

Przez około dwa tygodnie przed badaniem cholesterolu należy zachowywać zrównoważoną dietę oraz unikać palenia papierosów i picia alkoholu. Ze względu na możliwy wpływ leków na poziom cholesterolu, przed wykonaniem badania należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach i aktualnych schorzeniach. Ponadto, w przypadku nosicielstwa patogenów przenoszonych przez krew (np. wirusa HIV, HBV, czy HCV), należy o tym fakcie poinformować personel odpowiedzialny za pobranie próbki. Pozwoli to na zachowanie szczególnej ostrożności przy pobraniu krwi.

Próbka pobierana jest najczęściej przez nakłucie żyły w okolicy dołu łokciowego przy użyciu sterylnej igły i probówki. Przed wkłuciem na ramię zakładana jest staza, a wybrane miejsce zostaje zdezynfekowane. Po pobraniu staza zostaje ściągnięta, a igła wyjęta. Należy pamiętać, aby po wyjęciu igły uciskać przez kilka minut miejsce wkłucia – pozwoli to uniknąć krwawienia.

Wartości referencyjne

Uzyskany w badaniu poziom cholesterolu całkowitego u osób zdrowych nie powinien przekraczać 5 mmol/l lub 190 mg/dl. U osób chorujących na cukrzycę, chorobę niedokrwienną serca, inne choroby spowodowane miażdżycą naczyń oraz u osób z wysokim ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego (najważniejsze czynniki ryzyka to otyłość, palenie papierosów, ciśnienie tętnicze przekraczające wartość 140/90 mmHg, niski poziom HDL, przedwczesna choroba niedokrwienna serca u członków rodziny oraz wiek powyżej 55 lat u kobiet i 45 lat u mężczyzn), poziom cholesterolu nie powinien być wyższy niż 4,5 mmol/l lub 175 mg/dl. W grupie tej za poziom bezpieczny uznaje się cholesterol całkowity na poziomie poniżej 4 mmol/l (155 mg/dl).

W przypadku przekroczenia wartości prawidłowych poziomu cholesterolu, zakres 5,1-6,5 mmol/l (200-250 mg/dl) klasyfikowany jest jako poziom podwyższony, natomiast powyżej 6,5 mmol/l (250 mg/dl) jako poziom znacznie podwyższony – związany z wysokim ryzykiem powikłań.

Interpretacja wyniku

Należy pamiętać, że pod pojęciem cholesterolu całkowitego zawarty jest nie tylko tzw. „zły cholesterol” (LDL), ale także „dobry cholesterol” (HDL). W związku z tym interpretacja wyniku powinna być dokonana przez porównanie innych parametrów profilu lipidowego. Zdarza się, że poziom cholesterolu całkowitego podwyższony jest z powodu wyższego niż standardowo poziomu HDL. Stan ten, znany jako hiper-α-lipoproteinemia, uznawany jest najczęściej za czynnik znacznie zmniejszający ryzyko rozwoju chorób spowodowanych miażdżycą.

W większości jednak przypadków, podwyższony poziom cholesterolu całkowitego (hipercholesterolemia) jest stanem predysponującym do wystąpienia powikłań. Wśród przyczyn jego wystąpienia wyróżnia się:

  • czynniki genetyczne (powodują one tzw. postać pierwotną),
  • styl życia (mała ilość ruchu prowadząca do nadwagi i otyłości, spożywanie nadmiernej ilości alkoholu, nieprawidłowa dieta),
  • pewne choroby (w tym cukrzyca, zespół nerczycowy, czy niedoczynność tarczycy),
  • zażywane leki (poziom cholesterolu całkowitego podnieść mogą między innymi glikokortykoidy, niektóre leki moczopędne, niektóre β-blokery, czy leki stosowane w doustnej antykoncepcji).

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego wyniku badania cholesterolu, w zależności od nasilenia zaburzenia, wyników pozostałych parametrów profilu lipidowego i innych badań oraz obecności czynników ryzyka miażdżycy naczyń, lekarz może zaproponować próbę opanowania hipercholesterolemii. W większości przypadków w początkowym etapie zalecana jest zmiana trybu życia (m. in. odpowiednia dieta, rzucenie palenia i zwiększenie poziomu aktywności fizycznej). Jeśli próby te nie odnoszą skutku oraz w przypadku obecności wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, mogą zostać przepisane odpowiednie leki.

Jest sprawą dyskusyjną, jaki wpływ na zdrowie ma obniżenie poziomu cholesterolu do bardzo niskich wartości. Wartości poniżej 2.59 mmol/l (100 mg/dl) spotykane są w różnorodnych stanach – m. in. w przypadku przedawkowania statyn (leki stosowane do obniżenia poziomu cholesterolu), a także w chorobach wątroby, niedożywieniu, nadczynności tarczycy, zaburzeniach wchłaniania, genetycznych zaburzeniach produkcji lipoprotein, czy w wyniszczeniu nowotworowym. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów, że silne obniżenie poziomu cholesterolu wpływa negatywnie na przebieg choroby.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.8


Może cię

Wyniki cholesterolu – jakie są prawidłowe normy cholesterolu (TC, LDL, HDL, TG)?

Badanie cholesterolu (lipidogram) pozwala ocenić stężenie tej substancji we krwi, a następnie podjąć odpowiednie kroki ...

Test na cholesterol

Domowy test na cholesterol pozwala określi czy poziom cholesterolu jest prawidłowy. Zaletą takiego testu jest ...

Zły wynik cholesterolu – jakie są objawy i skutki?

Lipidogram (profil lipidowy) to badanie, które pozwala określić skład związków tłuszczów we krwi. Dyslipidemię rozpoznaje ...

Normy cholesterolu

Wiele ważnych funkcji w organizmie pełni związek tłuszczowy jakim jest cholesterol. Normy cholesterolu zależą od ...

Wideo – Wysoki cholesterol – jaka dieta?

Cholesterol LDL, czyli tzw. zły cholesterol, ma udowodnione działanie promiażdżycowe. Miażdżyca jest przyczyną takich groźnych ...

HDL – cholesterol – jak działa i jakim chorobom zapobiega dobry cholesterol?

Cholesterol HDL, zwany przez pacjentów „dobrym cholesterolem”, jest produkowany w wątrobie i działa przeciwmiażdżycowo. Usuwa ...

Hipercholesterolemia rodzinna

Hipercholesterolemia rodzinna to choroba dziedziczna. Wysokie stężenie cholesterolu prowadzi do rozwoju miażdżycy i chorób naczyń ...

Cholesterol a alkohol

Czy alkohol obniża cholesterol? W licznych badaniach stwierdzono, że bardzo niewielkie ilości przyjmowanego alkoholu mogą ...

Cholesterol i hiperlipidemie

W organizmie stale zachodzą procesy wchłaniania, syntezy, rozpadu, wydzielania i ponownego wchłaniania lipidów. Jeżeli pozostają ...

Sterole i stanole roślinne

Sterole to podstawowy element budulcowy błon komórkowych organizmów zwierzęcych i roślinnych. Są to związki organiczne, ...

Hiperlipidemia

Hiperlipidemia to zaburzenie gospodarki lipidowej organizmu. Charakteryzuje się ona nadmiarem: cholesterolu LDL – hipercholesterolemia, trójglicerydów ...

Cholesterol LDL

Frakcja liporoteiny LDL zawiera najwięcej cholesterolu w swojej cząsteczce i transportuje go do komórek. Jego ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon