Chondromalacja rzepki (kolana) – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, ćwiczenia

Chondromalacją określa się rozmiękanie chrząstki stawowej. Występuje najczęściej w obrębie stawu kolanowego i zazwyczaj dotyczy rzepki oraz kłykci kości udowej. Do objawów chondromalacji rzepki zalicza się np. bóle kolan podczas chodzenia, głównie z przodu. Leczenie uwzględnia m.in. stosowanie farmakoterapii (zastrzyki) oraz rehabilitacji. W przypadku chondromalacji kolana niekiedy wykonywana jest operacja metodą artroskopową. 

Chondromalacja kolana (rzepki) – co to jest?

Chondromalacja (rozmiękanie) może wystąpić w każdym stawie. Rzepka jest niezwykle ważnym elementem stawu kolanowego, w połączeniu z kością udową tworzy staw rzepkowo-udowy, który kontroluje i ukierunkowuje działanie całego mechanizmu wyprostnego kolana. Powierzchnie stawowe kości udowej oraz rzepki pokryte są grubą warstwą chrząstki szklistej, ze względu na znaczne, dynamiczne obciążenia tego stawu.

Chrząstka stawowa powinna być odpowiednio twarda i sprężysta, aby ochraniać warstwy głębiej leżące, takie jak tkankę podchrzęstną i kość. W przypadku chondromalacji, kiedy jest ona zbyt miękka i popękana, jest przyczyną przenoszenia obciążeń głębiej, na struktury bardziej unerwione, co powoduje ból i nawracający stan zapalny kolana. Choroba występuje najczęściej u młodych osób, między 17. a 25. rokiem życia.

Leczenie rozmiękania rzepki jest niezwykle ważne, gdyż zmiany nieleczone i utrwalone mogą doprowadzić do trwałego upośledzenia funkcji stawu kolanowego.

Chondromalacja rzepki – przyczyny rozmiękania

Przyczyny rozmiękczenia chrząstki w kolanie (zmian zwyrodnieniowych tkanki chrzęstnej stawu kolanowego) zostały opisane poniżej.

Pierwotna chondropatia kolana (rzepki)

Rozwija się samoistnie i może być konsekwencją niewielkich urazów i przeciążeń oraz przebytych stanów zapalnych.

Chondromalacja kolana wtórna

Ma ona jasno określoną przyczynę, może nią być np. jałowa martwica kości, nieprawidłowe położenie rzepki, wadliwe ukształtowanie powierzchni stawowych stawu rzepkowo-udowego, słabe mięśnie stawu kolanowego, nieprawidłowa i nadmierna aktywność fizyczna (bieganie, skakanie, jazda na nartach), płaskostopie oraz koślawość kolan.

Chondromalacja rzepki idiopatyczna

Tu nie można określić przyczyny powstania choroby. Osoby, które doznały zwichnięcia, złamania lub innego uszkodzenia rzepki są bardziej narażone na rozwój chondromalacji.

Chondromalacja kolana – stopnie wg skali Outerbridge’a

Jeżeli mamy do czynienia z chrząstką rzepki o prawidłowej budowie, jest ona twarda, o perłowym kolorze, połyskuje (0º). Z kolei żółta i miękka, ale bez ubytków oraz z zachowaną ciągłością powierzchni to Iº w czterostopniowej skali.

W stopniu drugim (IIº) widoczny jest nierówny zarys chrząstki oraz pojawiają się płytkie owrzodzenia. Głębokie ubytki i szczeliny (bez uwidocznienia kości), a także wzrost echogeniczności wskazuje na stopień trzeci (IIIº).

Ostatni stopień skali (IVº) charakteryzuje się ubytkami głębokimi, które odsłaniają kość podchrzęstną.

U pacjentów najpowszechniejszym objawem jest ból kolana (podczas chodzenia, kucania, wchodzenia po schodach czy dłuższego siedzenia ze zgiętymi nogami, tzw. kolano kinomana). Należy pamiętać, że pierwszy stopień chondromalacji rzepki może nie dawać żadnych symptomów.

Chondromalacji rzepki – objawy

Najczęstsze objawy chondromalacji rzepki obejmują okresowo ból z przodu kolana lub ból rozlany, promieniujący do różnych okolic stawu kolanowego. Występują wspomniane już wcześniej dolegliwości bólowe po dłuższym siedzeniu ze zgiętymi kolanami, podczas chodzenia, wchodzenia i schodzenia po schodach, kucania, klęczenia oraz rzadkie bóle nocne.

Inne objawy chorej rzepki to:

  • odczuwanie nieznacznej sztywności,
  • lekka opuchlizna,
  • wyczuwalne lub słyszalne chrupanie, trzeszczenie czy trzaskanie w kolanie, wywołane tarciem nierównej powierzchni stawowej rzepki podczas ruchów stawu kolanowego,
  • niestabilność stawu kolanowego,
  • uczucie blokowania kolana podczas ruchów,
  • pourazowy krwiak w izolowanych uszkodzeniach chrząstki, z towarzyszącym wysiękiem do stawu.

Chrząstka stawowa ulega rozwłóknieniu, powstają w niej szczeliny, co doprowadza w konsekwencji do zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo–udowego. Zaawansowane postacie chondromalacji objawiają się ponadto wyroślami kostnymi na brzegach rzepki oraz wysiękami ze stawu kolanowego.

Chondromalacja rzepki – badania – jak rozpoznać?

W leczeniu chondromalacji rzepki istotna jest przyczyna uszkodzenia chrząstki – jeśli do jej uszkodzenia doszło z powodu uszkodzenia innych elementów stawu kolanowego czy niestabilności kolana, a lekarz zajmie się jedynie leczeniem chrząstki, nie lecząc przy tym przyczyny jej uszkodzenia, to problem z pewnością powróci.

Na pewno należy udać się do lekarza ortopedy, który powinien zebrać dokładny wywiad, badanie kliniczne oraz zlecić badania dodatkowe. Lekarz oceniając ogólny stan zdrowia pacjenta, zwraca uwagę na:

  • sposób chodu,
  • ewentualne zaburzenia osi kończyn,
  • blizny po przebytych zabiegach operacyjnych, urazach lub infekcjach.

Badanie dotykiem określa rodzaj i lokalizację bólu oraz sprawdza obecność płynu w stawie i jego ocieplenie. Warto porównać oba stawy kolanowe ze sobą, aby wychwycić czasem bardzo nieznaczne, a przy tym istotne różnice pomiędzy nimi.

Podczas badania określamy zakres ruchu w stawie kolanowym oraz wykonujemy testy kliniczne dla oceny struktur wewnątrzstawowych. Warto zlecić wykonanie rezonansu magnetycznego, aby w pełni ocenić uszkodzenia w stawie.

Ostatecznym potwierdzeniem chondromalacji jest artroskopia stawu kolanowego, czyli wprowadzenie do wnętrza stawu specjalnej metalowej rury z układem optycznym w celu obejrzenia struktur wewnątrzstawowych.

Chondromalacja rzepki – leczenie – zastrzyki, leki, dieta

Na początku stosuje się leczenie zachowawcze, które obejmuje rehabilitację oraz farmakoterapię. W 85 proc. przypadków leczenie zachowawcze jest efektywne i chorzy odczuwają poprawę stanu zdrowia. Głębokie uszkodzenia chrząstki nie mają już zdolności do wygojenia, przechodzą w zmiany chroniczne i prowadzą do postępującej degradacji stawu, więc kwalifikują się do operacji.

Leczenie farmakologiczne uwzględnia stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych, leków sterydowych oraz poprawiających metabolizm chrząstki. Leki poprawiające metabolizm chrząstki stawowej dostarczają składników wchodzących w jej skład. Można je podawać doustnie lub do jamy stawu.

Leki sterydowe stosowane są czasem miejscowo do jamy stawu, ale ze względu na ich silne działanie oraz liczne skutki uboczne, powinny być stosowane jedynie w wybranych przypadkach. Wskazane jest zabezpieczenie kolana przez 2–3 tygodnie odpowiednim stabilizatorem lub ortezą, która odciąża staw rzepkowo-udowy i zapewnia jego regenerację. Wykonuje się też zastrzyki w kolano z kwasu hialuronowego.

W diecie na rozmiękanie rzepki należy uwzględnić odpowiednią podaż białka. Trzeba z kolei zrezygnować z białego cukru, potraw smażonych i produktów wysoko przetworzonych. Należy utrzymać prawidłową wagę ciała, ponieważ chondromalacji stawów sprzyja nadwaga i otyłość.

Chondromalacja rzepki – operacja

 

Leczenie operacyjne wykonuje się metodą otwartą lub artroskopową. Artroskopowe leczenie chondromalacji rzepki wykonywane jest w znieczuleniu miejscowym. Zabieg trwa około 30 minut i polega na punktowym wejściu do stawu kolanowego pod kontrolą artroskopu i usunięciu powierzchniowej, uszkodzonej warstwy chrząstki rzepki lub jej odtworzeniu.

Jeśli doszło do podwichnięcia rzepki, wykonuje się dodatkowo przecięcie troczków rzepki, które pozwala na uzyskanie prawidłowego, centralnego jej ustawienia oraz mniejsze przyparcie do kości udowej. Zaraz po zabiegu pacjent wraca do domu. Często stosuje się stabilizator na kolano (staw kolanowy) po zabiegu. Kontrole i usunięcie 2 szwów po około 2 tygodniach. Po zabiegu wskazana jest rehabilitacja. Zwykle po 6 tygodniach pacjent wraca do pracy.

Istnieją jeszcze inne operacyjne metody naprawy uszkodzonej chrząstki – za pomocą własnych przeszczepów powierzchni chrzęstno-kostnych, ochrzęstnej, okostnej lub obcych komórek namnażanych w hodowlach, wypełniania ubytków w powierzchni stawowej biomateriałami z czynnikami wzrostu lub wszczepiania endoprotezy zastępującej uszkodzony staw rzepkowo-udowy.

Chondromalacja rzepki – rehabilitacja

W początkowej fazie, kiedy uszkodzenia chrząstki rzepki są nieznaczne, jest duża szansa, że rehabilitacja, mająca na celu działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz skorygowanie nieprawidłowej biomechaniki w stawie rzepkowo-udowym wystarczy, aby problem się nie pogłębiał i dolegliwości ustąpiły. Rehabilitacja powinna obejmować kilka poniższych elementów.

  • Fizykoterapia – ważne są zabiegi działające przeciwbólowo oraz regeneracyjnie. W celu złagodzenia bólu i zmniejszenia obrzęku oraz ciepłoty stawu stosuje się krioterapię, czyli leczenie zimnem. Z zabiegów o działaniu regeneracyjnym, które przyspieszają gojenie, zaleca się: pole magnetyczne, laseroterapię i ultradźwięki. Aby wzmocnić osłabione mięśnie stawu kolanowego można zastosować elektrostymulację prądami małej częstotliwości.
  • Masaż tkanek głębokich oraz blizny pooperacyjnej.
  • Mobilizacja rzepki.

W leczeniu chorej rzepki stosuje się także kinesiotaping, czyli plastrowanie, które polega na oklejeniu stawu kolanowego specjalnymi elastycznymi plastrami. Plastry mają działanie sensoryczne, co poprawia lokalne funkcjonowanie stawu. Kinesiotaping ponadto zapewnia lepszą stabilizację, usprawnia procesy gojenia oraz zmniejsza ryzyko kontuzji podczas aktywności fizycznej.

Chondromalacja – ćwiczenia

W leczeniu stosuje się także kinezyterapię, która obejmuje odpowiednio dobrane ćwiczenia na rzepkę. Ruch w stawie zapobiega powstawaniu zrostów oraz zanikom mięśni kończyny. W początkowym etapie rehabilitacji najlepiej wykonywać z terapeutą delikatne ćwiczenia bez obciążania: w odciążeniu na podwieszkach, izometryczne, rozciągające oraz pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową.

Powoli wprowadzamy ćwiczenia oporowe na rozmiękanie chrząstki rzepki, które wzmacniają siłę, poprawiają stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni.

Pod koniec stosujemy ćwiczenia całej kończyny dolnej, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę na nierównym podłożu – najlepiej metodą PNF. Końcowym elementem jest trening funkcjonalny, który obejmuje ćwiczenia dynamiczne w pełnym obciążeniu (biegi, skoki). Odpowiednia kinezyterapia poprawia funkcję aparatu wyprostnego kolana i pracę stawu rzepkowo-udowego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 09.04.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Zwyrodnienie stawu kolanowego – przyczyny, objawy, leczenie zwyrodnienia stawów kolanowych

Zwyrodnienie stawu kolanowego (gonartroza) związane jest z degeneracją chrząstki stawowej. Przyczyny tej choroby kolan to ...

Łokieć tenisisty – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja, powikłania

Łokieć tenisisty to zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Najczęściej dochodzi do niego podczas pisania na ...

Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie

Celem leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów jest zmniejszenie dolegliwości bólowych, ograniczenie procesu zapalnego, ochrona struktury i ...

Wideo – Ganglion

Jest to galaretowata torbiel, która najczęściej tworzy się w okolicach nadgarstka, stóp i kolan. Przybiera ...

Co to jest egzostoza i jak ją wyleczyć?

Egzostoza to określenie guzów i narośli kostnych, które tworzą się na jej powierzchni. Zgrubienia i ...

Ankyloza – co to jest, jakie daje objawy i jak leczyć?

Ankyloza to poważne schorzenie układu kostno-mięśniowego, które nie tylko prowadzi do ograniczenia funkcji stawu, ale ...

Złamania kości przedramienia

Do złamania kości przedramienia dochodzi najczęściej przy urazie bezpośrednim w przedramię – upadek na przedramię, ...

Ból pleców po lewej stronie – co oznacza ból z lewej strony pleców?

Ból pleców po lewej stronie kojarzony jest zazwyczaj z problemami z kręgosłupem. Tymczasem ból z ...

Osteotomia – na czym polega, wskazania, przeciwwskazania, rehabilitacja

Osteotomię stosuje się głównie w chirurgii urazowej i ortopedii. Wskazaniem jest najczęściej zwyrodnienie stawu kolanowego, ...

Gonartroza – zwyrodnienie kolana – przyczyny, objawy, leczenie

Gonartroza to choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego. Zazwyczaj rozwija się po urazie kolana. Przyczyną zwyrodnienia kolana ...

Ból przedramienia – jakie ma przyczyny i jak leczyć ból ręki w przedramieniu?

Ból przedramienia to częsta dolegliwość związana zwykle z urazem mechanicznym lub przeciążeniem kończyny górnej. Przyczyną ...

Ból kolana – przyczyny, objawy, leczenie, zabiegi i ćwiczenia na bolące kolano

Ból kolana to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt u ortopedy. Ból w kolanie pojawia się ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon