Niestabilność kolana (stawu kolanowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Niestabilność stawu kolanowego to jego nadmierna ruchomość związana z niewydolnością jednego lub kilku więzadeł. Przyczyną są najczęściej uszkodzenia podczas uprawiania sportu (biegania i sportów zimowych). Wyróżnia się 5 stopni niestabilności. Objawy to: wrażenie przeskakiwania w kolanie, uczucie "uciekania" stawu czy krwiak. Leczenie niestabilnego kolana obejmuje rehabilitację, czasem konieczna jest operacja. 

Urazy stawu kolanowego – jakie są przyczyny?

Staw kolanowy jest największym stawem człowieka dzięki swojej skomplikowanej budowie. W związku z tym jest szczególnie narażony na urazy, które dotyczą jego struktur wewnątrzstawowych. Najczęściej dochodzi do urazów:

  • więzadeł (krzyżowych przedniego i tylnego),
  • łąkotek (przyśrodkowej i bocznej),
  • chrząstki stawowej powierzchni stawowych oraz stawu rzepkowo-udowego.

Urazy, przeciążenia czy uszkodzenia stawu kolanowego spowodowane nadmierną lub niewłaściwą aktywnością fizyczną, bądź brakiem przygotowania do niej, występują coraz częściej i powinny być traktowane bardzo poważnie, gdyż mogą prowadzić do niestabilności stawu kolanowego. Niestabilność stawu, czyli jego nadmierna ruchomość w stosunku do ruchomości fizjologicznej związana jest z niewydolnością jego jednego lub kilku więzadeł.

Uszkodzenie więzadeł kolana – krzyżowego ACL i PCL

Uszkodzenie więzadeł może mieć postać: skręcenia, rozluźnienia, naderwania lub zerwania. Najczęściej dochodzi do ich uszkodzenia podczas uprawiania sportu (bieganie, sporty zimowe) przy zmniejszaniu prędkości, lądowaniu po skoku, nagłym zatrzymaniu i obrocie na nodze.

Niestabilność zależy od ilości uszkodzonych struktur więzadłowych i może pojawić się w jednej lub kilku płaszczyznach ciała. Wyróżniamy niestabilność przednią, która dotyczy uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego (ACL), które stabilizuje staw zwłaszcza w położeniach zgięciowych i zabezpiecza przesunięcie kości piszczelowej w przód.

Wymienia się również niestabilność tylną. Tu uszkodzone jest więzadło krzyżowe tylne (PCL). Występuje ona częściej, podczas urazu działa siła która przemieszcza podudzie ku tyłowi przy zgiętym kolanie.

Niestabilność stawu kolanowego – rodzaje

Jeżeli chodzi o staw kolanowy, wyróżnia się 5 stopni niestabilności. Stopień pierwszy oznacza, że została zachowania prawidłowa ruchomość w obrębie stawu i chory może uprawiać sport i wszelką aktywność fizyczną bez ograniczeń.

Stopień drugi informuje o nieznacznej wiotkości w stawie kolanowym. Objawia się ona bólem kolana w trakcie intensywnej aktywnoci fizycznej.

Niestabilność stawu stopnia trzeciego związana jest z powtarzającymi się podwichnięciami czy skręceniami. Często występują krwiaki lub wysięki. Pacjent może cierpieć na okresowe bóle, co znacznie ogranicza aktywność fizyczną.

Stopień czwarty oznacza już wyraźną patologię w obrębie stawu kolanowego. Pojawiają się wysięki oraz podwichnięcia. Pacjent ma problemy z wchodzeniem po schodach i nie jest zdolony do podejmowania większewgo wysiłku fizycznego. Chory często musi wspomagać się kulami.

Stopień piąty to ciężka niestabilność. Zachodzi potrzeba używania kul lub aparatu ortopodycznego. Chory nie może podejmować żadnej aktywności fizycznej.

Niestabilność kolana – objawy

Niestabilne kolano ma różne objawy subiektywne. Opócz bólu, krwiaka i wysięku (nadmiernej ilości płynu stawowego) występuje uczucie przeskakiwania w kolanie, dyskomfortu, niepewności i niestabilności.

Występują epizody „uciekania” stawu ("uciekające" kolano) i nawracające urazy skrętne zwłaszcza podczas uprawiania sportu lub stawiania stopy na nierównym terenie. Podczas urazu objawem uszkodzenia więzadła może być lekko słyszalny trzask.

Zdarza się, że pacjent nie czuje upośledzenia stabilności stawu ze względu na silną kontrolę i obronę mięśniową. Niestabilny staw kolanowy w późniejszym okresie może spowodować zmiany zwyrodnieniowe lub uszkodzenia innych struktur wewnątrz stawu.

Niestabilne kolano – test szufladkowy i inne badania

Lekarz powinien choremu postawić diagnozę na podstawie: wywiadu, badania klinicznego i ewentualnych badań diagnostycznych. Zdjęcie RTG pozwoli wykluczyć ewentualne złamania śródstawowe, badanie USG oraz rezonans magnetyczny pozwolą zobrazować uszkodzenie więzadeł i ułatwić zaplanowanie ewentualnej operacji.

W wielu przypadkach trudno jest właściwie rozpoznać niestabilność stawu kolanowego natychmiast po urazie. Prócz występowania typowych objawów uszkodzenia, warto zrobić dodatkowe badania, gdyż nierozpoznanie uszkodzenia często prowadzi do przewlekłej niestabilności stawu kolanowego i do uszkodzeń jego pozostałych wewnętrznych struktur.

Jeśli przypadek jest trudny do zdiagnozowania trzeba rozszerzyć zakres badań o artroskopowe badanie stawu. Polega ono na wprowadzeniu do wnętrza stawu poprzez niewielkie nacięcia w jego okolicy urządzenia zwanego artroskopem. Po podaniu roztworu soli fizjologicznej możliwe jest dokładne obejrzenie stawu i w razie konieczności wykonanie zabiegu chirurgicznego poprzez wprowadzenie miniaturowych narzędzi chirurgicznych.

Badany jest także objaw Lachmanna (test szufladowy). Pozwala on stwierdzić lub wykluczyć uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego (ACL).Pacjent leży na plecach, a noga jest zgięta pod kątem 90 stopni. Stopa musi być oparta o podłoże. Lekarz chwyta nogę pod zgięciem kolanowym i przyciąga je do siebie, obserwując i wyczuwając za pomocą dotyku, w jaki sposób podudzie przemieszcza się względem uda.

Leczenie "uciekającego" kolana – rehabilitacja

Leczenie urazów więzadeł w kolanie w zależności od stopnia uszkodzenia wymaga leczenia zachowawczego lub operacyjnego. Terapię zachowawczą stosuje się w przypadku niewielkiego urazu więzadła i polega na usunięcie krwiaka, unieruchomieniu stawu kolanowego za pomocą ortezy stabilizującej, unikaniu sytuacji, w których występują objawy niestabilności i stosowaniu rehabilitacji.

Rehabilitacja kolana powinna uwzględniać:

  • fizykoterapię – ważne są zabiegi działające przeciwbólowo oraz regeneracyjnie. W celu znieczulenia receptorów odczuwających ból stosuje się krioterapię, czyli leczenie zimnem. Z zabiegów regeneracyjnych, które mogą naprawić uszkodzoną część więzadła zaleca się: pole magnetyczne, laseroterapię i ultradźwięki. W celu wzmocnienia osłabionych mięśni stawu kolanowego można zastosować elektrostymulację prądami małej częstotliwości,
  • kinezyterapię – uwzględnia ćwiczenia w odciążeniu, zwiększające siłę mięśni zginających oraz prostujących staw kolanowy, ćwiczenia poprawiające jogo stabilność dynamiczną oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni,

W leczeniu niestabilności stawu kolanowego wykorzystuje się rónież kinesiotaping, czyli plastrowanie, polega na oklejeniu stawu kolanowego wodoodpornymi plastrami o specjalnej bardzo elastycznej strukturze, która umożliwia przepływ powietrza, rozciąga się tylko na długość i nie ogranicza ruchów. Plastry mają działanie sensoryczne poprawiające funkcjonowanie lokalne stawu. Dzięki odpowiedniej aplikacji na staw kolanowy plastry zapewnią lepszą stabilizację, usprawnią procesy gojenia oraz zmniejszą ryzyko kontuzji podczas aktywności fizycznej.

Operacja stawu kolanowego – kiedy?

Leczenie operacyjne stosuje się w przypadku całkowitego rozerwania więzadła kolana. Najczęstszym rozwiązaniem problemu uszkodzenia więzadła jest jego odtworzenie. Rekonstrukcja więzadła odbywa się za pomocą artroskopu. Do odtworzenia uszkodzonego odcinka więzadła pobiera się fragment ścięgna mięśnia półścięgnistego, smukłego lub więzadła rzepki. Często uszkodzeniu więzadła towarzyszą uszkodzenia innych struktur np. łąkotki, chrząstki stawowej czy chonodromalacja rzepki. Wykonuje się wówczas zszycie uszkodzonej łąkotki, ewentualnie w razie braku możliwości jej zszycia z powodu zbyt dużego uszkodzenia – częściowe jej usunięcie. Po usunięciu uszkodzonych fragmentów więzadła umieszcza się w jego miejscu przeszczep. Następnie płucze się staw kolanowy solą fizjologiczną, zakłada się dren ssący i szwy na rany oraz opatrunek.

Po operacji bardzo ważna jest rehabilitacja. Polega ona na kontroli bólu i obrzęku przez podawanie leków przeciwbólowych, robienie okładów z lodu, założenie ortezy stabilizującej piszczel oraz odpowiednie ułożenie operowanej kończyny dolnej. Ćwiczenia stosuje się w pierwszej dobie; są to ćwiczenia na kolano – propriocepcji oraz wzmacniające siłę mięśnia czworogłowego i mięśni zginaczy stawu kolanowego.

Później pacjent uczy się chodu z kulami bez obciążania operowanej kończyny. Po odtworzeniu wystarczającej siły mięśniowej, zakresu ruchów i funkcjonalnej stabilności stawu pacjent wraca do pełnej aktywności fizycznej średnio po 8 miesiącach rehabilitacji.

Niestabilność stawu kolanowego – jak zapobiegać?

Aby uniknąć problemów z niestabilnością w stawie kolanowym ważne jest utrzymywanie sprawności fizycznej na optymalnym poziomie. Często zdarzają się ponowne urazy, z powodu przeciążenia lub niedostatecznego przygotowania do pewnych aktywności fizycznych. Trzeba więc im zapobiegać i tym samym ograniczać ich skutki. Ważna jest odpowiednio długa rozgrzewka, która przygotuje struktuy mięśniowe i więzadła w kolanie do podejmowanej aktywności.

W momencie wystąpienia „lekkich” dolegliwości bólowych pojawiających się w obrębie stawu kolana, wskazana jest jak najszybsza wizyta u specjalisty.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.03.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Ból kolana po wewnętrznej stronie – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia, rehabilitacja, domowe sposoby

Ból kolana po wewnętrznej stronie to objaw wielu schorzeń czy urazów stawu. Przyczyny to m.in.: ...

Osteotomia – na czym polega, wskazania, przeciwwskazania, rehabilitacja

Osteotomię stosuje się głównie w chirurgii urazowej i ortopedii. Wskazaniem jest najczęściej zwyrodnienie stawu kolanowego, ...

Urazy i kontuzja kolana

Urazy kolana zdarzają się bardzo często. Kontuzje stawu kolanowego mają miejsce po upadku, po uderzeniu, ...

Uszkodzenie łąkotki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, ćwiczenia, powikłania

Urazy kolana zdarzają się bardzo często. Zazwyczaj związane są z uprawianiem sportu lub wypadkami komunikacyjnymi ...

Niestabilność stawu skokowego

Niewinne skręcenie może niestety prowadzić to do naciągnięcia lub naderwania torebki stawowej oraz więzadeł i ...

Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie, operacja

Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza) należy do najczęściej spotykanych i najbardziej uciążliwych problemów medycznych wieku średniego ...

Rodzaje stóp – stopa grecka, stopa rzymska i stopa egipska

Stopy są bardzo ważnym elementem ludzkiego ciała, ponieważ dźwigają cały jego ciężar. W zależności od ...

Niestabilność stawu barkowego

Niestabilność stawu barkowego fachowo określa się jako niestabilność stawu ramiennego. Przyczyną niestabilnego barku są zazwyczaj ...

Kolana szpotawe i koślawe

Wady stawów kolanowych są najczęściej rozpoznawane już w wieku dziecięcym, gdy dochodzi do szybkiego rozwoju ...

Niestabilność stawu łokciowego

Niestabilność łokcia powstaje po zwichnięciu stawu łokciowego i urazach łokcia. Objawami niestabilności jest ból w ...

Gęsia stopa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, ćwiczenia, zapobieganie gęsiej stópce

Terminem "gęsia stopa" określa się przyczep trzech mięśni w okolicy piszczeli. Uszkodzenie tych mięśni powoduje ...

Skręcenie kolana – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rekonstrukcja, rehabilitacja, powikłania

Przyczyną skręcenia stawu kolanowego jest brak osłony mięśniowej i jego zabezpieczenie jedynie spłaszczoną kością – ...

Komentarze (0)