Propriocepcja (czucie głębokie) – co to jest, zaburzenia, jakie ćwiczenia?

Brak zdjęcia

wylecz.to 6 maja 2019

Czucie własnego ciała w przestrzeni i utrzymanie równowagi jest funkcją proprioreceptorów, niezwykle istotną dla funkcjonowania organizmu. Główne z nich to wzrok i błędnik, ale również receptory zlokalizowane w tkankach miękkich. Receptory czucia głębokiego pomagają nie tylko w aktywności fizycznej, kiedy biegamy, skaczemy lub nagle zmieniamy kierunki, ale przede wszystkim na co dzień – przy chodzeniu, zmianach pozycji czy wykonywaniu różnych czynności. Niestety, każdy uraz czy przeciążenie stawu bądź mięśnia wpływa na pogorszenie funkcji proprioceptywnych i tylko odpowiednia terapia pomoże ponownie wytrenować silne i odporne na urazy tkanki.

Propriocepcja – co oznacza czucie głębokie?

Czucie głębokie (kinestezja) to odczuwanie położenia poszczególnych elementów ciała względem siebie oraz w przestrzeni. Leżąc w łóżku wiemy jak ułożone są ręce czy nogi lub pokonując schody nie musimy na nie patrzeć by nie spaść. W porównaniu do czucia powierzchownego związanego z odbieraniem bodźców poprzez skórę, kinestezja jest niezwykle istotna przy poruszaniu się, bieganiu czy skakaniu.

Czucie kinestetyczne to również reagowanie na rozciąganie, ściskanie i ucisk tkanek miękkich. Dzięki proprioreceptorom przekazywana jest informacja ze stawów o pozycjach i ruchach do mózgu, więc są one zaplanowane oraz wykonane szybko i właściwie. Sprawnie działająca kontrola nerwowo-mięśniowa zapewnia dobrą ogólną sprawność fizyczną oraz poczucie bezpieczeństwa i pewności związane z czuciem ciała.

Receptory czucia głębokiego

Receptory proprioreceptywne to mikroskopijne elementy zlokalizowane w układzie kostno-mięśniowym. Proprioreceptorami są wrzeciona nerwowo-mięśniowe, wrzeciona nerwowo-ścięgniste, narządy Golgiego, ciałka Paciniego i receptory Ruffiniego. Znajdują się w mięśniach, ścięgnach, więzadłach, powięziach i torebkach stawowych. Reagują one natychmiastowo na zmianę pozycji, kierunek i szybkość ruchu, co wpływa na zmianę napięcia i długości tkanek miękkich. Informacje przekazywana jest do ośrodka nerwowego, a odpowiedzią zwrotną jest właściwe przeprowadzenie ruchu, bez uszkodzenia stawu oraz tkanek miękkich.

Zaburzenia czucia kinestetycznego – przyczyny

Przyczyny zaburzeń propriocepcji są różne. Najczęściej powiązane są z urazami nerwów lub elementów układu kostno-mięśniowego, w wyniku których pogarsza się kontrola nerwowo-mięśniowa. Do podstawowych przyczyn pogorszenia czucia proprioceptywnego zaliczamy:

  • uszkodzenia lub uciski nerwów lub splotów nerwowych,
  • schorzenia neurologiczne (np. guz mózgu, jamistość rdzenia, stwardnienie rozsiane, zapalenie rdzenia kręgowego, polineuropatia, uszkodzenie móżdżku),
  • urazy kości, mięśni, stawów, więzadeł lub torebki stawowej (np. przeciążenia, skręcenie, zwichnięcia, stłuczenia),
  • niestabilność stawów (propriocepcja kolana, propriocepcja stawu skokowego),
  • zabiegi operacyjne na stawach (np. po urazach, rekonstrukcje, endoprotezy),
  • zaburzenia równowagi mięśniowej,
  • amputacje,
  • złe nawyki ruchowe.

Jakie są przyczyny zaburzeń równowagi?

Jakie są objawy zaburzeń propriocepcji?

U osób, które mają zaburzone czucie proprioceptywne, system nerwowy nie przekazuje właściwie informacji, więc bodźce jakich doświadcza ciało, są zbyt intensywne lub docierają do mózgu za wolno. Przez to kontrola nerwowo-mięśniowa jest osłabiona, a stabilizacja stawów pogorszona. Przekłada się to na codzienne czynności jak m.in.: chodzenie, wchodzenie po schodach lub skakanie podczas których możemy tracić równowagę i przewracać się. A każdy upadek to przeciążenie struktur stawowych, które robią się słabsze i mniej odporne na kontuzje, co powoduje ze one nawracają. Możemy mieć również problem z utrzymaniem prawidłowej postawy ciała, koordynacją i wykonywaniem złożonych ruchów, osłabieniem siły mięśniowej, a w konsekwencji zaburzenie wzorców ruchowych. U dzieci problemy z czuciem własnego ciała mogą powodować zaburzenia rozwoju motorycznego i jego opóźnienie.

Badanie czucia głębokiego i leczenie

Stwierdzeniem zaburzenia czucia proprioceptywnego jest badanie w którym specjalista unosi i układa w pewien sposób kończyny podczas gdy pacjent ma zamknięte oczy i musi powiedzieć jak ułożona jest kończyna. Pacjent podczas testowania powinien odczuć napięcie mięśni, ruch w stawie oraz jego kątowe ustawienie. Podczas badania sprawdza się również utrzymanie równowagi i postawy ciała na różnym podłożu lub na platformie.

Dodatkowo można sprawdzić napięcie mięśni. W przypadku pogorszenia czucia głębokiego, należy udać się do fizjoterapeuty, który pokaże właściwe ćwiczenia. Aby przyniosły odpowiedni efekt warto je wykonywać regularnie przez parę miesięcy. Warto wziąć pod uwagę, że z wiekiem zachodzą pewne niekorzystne zmiany w układzie czucia głębokiego, więc propriocepcja ulega pogorszeniu. Ma to związek z zanikiem receptorów, atrofią mięśni, rozciąganiem struktur łącznotkankowych, chorobami degeneracyjnymi stawów oraz pogorszeniem sprawności układu nerwowego. Dlatego trening proprioceptywny powinien być uzupełnieniem codziennej aktywności fizycznej, abyśmy w każdym wieku byli sprawni fizycznie, a kości i stawy odporne na urazy.

Czym jest atrofia mięśni i jakie daje objawy?

Ćwiczenia na czucie proprioceptywne

Ćwiczenia na czucie głębokie są ważnym elementem fizjoterapii podczas rekonwalescencji po urazie stawu bądź mięśnia. Terapia poprawy propriocepcji jest tak naprawdę trudnym i intensywnym treningiem, zwłaszcza jeśli chodzi o sportowców, którzy po kontuzji wracają do aktywności fizycznej. Prócz ćwiczeń wzmacniających siłę mięśni, rozciągających, które poprawiają elastyczność tkanek miękkich, trening propriocepcji dopełnia powrót funkcji związanych z prawidłowym obciążaniem kończyn, lepszym czuciem własnego ciała, szukaniem stabilności oraz odpornością stawów na urazy lub przeciążenia.

Wszystkie ćwiczenia proprioceptywne mają na celu pobudzenie układu nerwowego, a realizuje się je poprzez trening równowagi w różnych pozycjach, na różnym podłożu, z dodatkowym ruchem kończyn bądź tułowia, z dawkowanym oporem, ze zmniejszaniem płaszczyzny podparcia lub z wyłączeniem kontroli wzrokowej. Ostatnim etapem są intensywne ćwiczenia dynamiczne takie jak: skoki, przeskoki, bieg z nagłą i szybką zmianą kierunku bądź prędkości.

Do ćwiczeń kinestetycznych można używać pomocnicze sprzęty np. taśmy elastyczne, ciężarki, laski, berety, dyski, piłki, nierówne platformy czy trampoliny. Z każdym treningiem staramy się stopniować trudność, aby pobudzać układ nerwowy i stymulować proprioreceptory, by pracowały adekwatnie do zaistniałej sytuacji. Dobrym uzupełnieniem ćwiczeń może być metoda PNF lub kinesiotaping.

Co to jest metoda PNF i kiedy się ją wykorzystuje?

Ćwiczenia kinestetyczne w domu

Ćwiczenia poprawiające czucie głębokie są nie tylko zalecane podczas fizjoterapii pourazowej, ale mogą być elementem codziennego treningu ogólnousprawniającego, gdyż poprawiają koordynację ruchową, zwinność oraz zręczność. Oto jedne z prostszych ćwiczeń, które możemy z powodzeniem wykonywać w domu.

Dla kończyny dolnej – np. wspinanie na palce, wciskanie stóp w podłogę, stanie na jednej nodze z dodatkowym utrudnieniem przez zamknięcie oczu lub wykonaniem ruchu ręką czy skrętem tułowia, na jednej nodze można również wykonać przysiady.

Dla kończyny górnej – np. w klęku podpartym podnoszenie na zmianę rąk do góry lub wykonywanie jedną ręką krążeń w różnych kierunkach, w staniu przodem do ściany przetaczanie piłki jedną ręką po ścianie z góry na dół lub z boku do boku z zamkniętymi oczami.

Dla kręgosłupa – np. przysiady przy ścianie z piłką pomiędzy plecami, a ścianą, w leżeniu tyłem z ugiętym kolanami unoszenie miednicy, w siadzie na piłce fitness podnoszenie na zmianę nóg do góry, w podporze przodem na dłoniach z wyprostowanymi nogami naprzemiennie zakładamy prawą rękę na lewy bark, a następnie lewą na prawy.

Bibliografia

  • Styczyński T., Gasik R., Pyskło B., Znaczenie kliniczne zaburzeń propriocepcji dla narządu ruchu, Reumatologia 2007; 45, 6: 404–406,
  • Lubiatowski P., Romanowski L., Kruczyński J., Znaczenie propriocepcji w patofizjologii i leczeniu niestabilności stawu ramiennego, Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja 2003; 4; 421–425,
  • Abshire D., Metzler B., Bieganie naturalne, Wydawnictwo Buk Rower, Warszawa 2013,
  • Stryła W., Pogorzała A.M., Ćwiczenia propriocepcji w rehabilitacji , PZWL Warszawa 2014.
Opublikowano: ; aktualizacja: 06.05.2019

Oceń:
4.7


  • Tagi:

Może cię

Gościec stawowy – przyczyny, objawy i leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów

Gościec stawowy jest powszechną nazwą reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), które jest często występującą chorobą reumatyczną. ...

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, w skrócie MIZS, jest formą zapalenia stawów, które występuje przed ukończeniem ...

Naczyniak kręgosłupa – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie naczyniaka na kręgosłupie

Naczyniak kręgosłupa to łagodny nowotwór, lokalizujący się przede wszystkim w trzonie kręgu. Przy naczyniaku na ...

Ból żeber – jakie są przyczyny bólu w żebrach?

Przyczyną bólu żeber jest najczęściej uraz w postaci stłuczenia lub złamania. Silny ból występuje wówczas ...

Choroba Kienbocka

Choroba Kienbocka należy do grupy chorób określanych jako jałowa martwica kości. Towarzyszą jej bóle nadgarstka ...

Ból śródstopia podczas chodzenia – co oznacza ból pod stopą przy chodzeniu?

Przyczyną bólu śródstopia podczas chodzenia jest najczęściej uraz. Zwichnięcie lub skręcenie stawu skokowego może wywoływać ...

Kąpiel solankowa (w domu i basenie) – wskazania, działanie, przeciwwskazania

Kąpiel solankowa działa leczniczo w przypadku wielu schorzeń. Za sprawą swoich właściwości woda solankowa pomaga ...

Wideo – Objawy zwyrodnienia kręgosłupa

Na skutek mikrourazów powierzchni stawowych, zmian przeciążeniowych w dyskach oraz tworzenia się osteofitów, dochodzi do ...

Praca przy komputerze – jak uniknąć bólu kręgosłupa i pleców

Jak wiadomo, długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej może powodować bóle kręgosłupa, zarówno w odcinku szyjnym, ...

Palce pałeczkowate – przyczyny, objawy, leczenie

Palce pałeczkowate, inaczej zwane palcami dobosza, mogą być oznakami różnych chorób. Bezpośrednią przyczyną powstawania pałeczkowatości ...

Mięsak Ewinga – przyczyny, objawy, leczenie, wyleczalność mięsaka kości

Mięsak Ewinga występuje głównie u dzieci i nastolatków. Przyczyny choroby nie są do końca poznane, ...

Leczenie bólu krzyża – leki, ćwiczenia i zabiegi na ból w krzyżu

Leczenie bólu krzyża polega na połączeniu farmakoterapii, terapii ruchowej i zabiegów z zakresu fizjoterapii. Osobom, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon