Wymienniki węglowodanowe

Podstawą leczenia cukrzycy jest dieta i dostosowywanie dawek leków do ilości przyjmowanych pokarmów. Dlatego ważne jest precyzyjne określenie wartości energetycznej spożywanych posiłków. Służy temu wyznaczenie tzw. wymienników węglowodanowych (WW), które określają taką ilość danego produktu, która zawiera dokładnie 10 gramów węglowodanów przyswajalnych.

Składniki prawidłowej diety

Typowa dieta powinna zawierać odpowiednie proporcje trzech podstawowych składników pokarmowych: białek, tłuszczy oraz węglowodanów (inaczej cukrów). Każdy składnik ulega w organizmie szeregowi przemian metabolicznych, często też jedne substancje są przekształcane w inne (np. cukry mogą powstawać z białek). Dlatego każdy rodzaj przyjmowanych pokarmów ma pewien wpływ na poziom glukozy we krwi.

Niemniej, zdecydowanie najważniejsza dla terapii cukrzycy jest zawartość węglowodanów w spożywanych posiłkach, gdyż to właśnie one w większości wpływają na poziom cukru i wymagają dostosowania dawek leków.

Czym są wymienniki węglowodanowe?

Aby ułatwić modyfikacje dawek i przeliczanie zawartości posiłków, wprowadzono pojęcie „wymiennika węglowodanowego“ (WW), które oznacza taką ilość danego produktu, która zawiera dokładnie 10 gramów węglowodanów przyswajalnych. Jednym WW jest np. 100 gramów jabłka albo 20 gramów pszennego pieczywa.

Listy najpowszechniej stosowanych produktów wraz z ich przeliczeniem na wymienniki podaje się zazwyczaj w formie przystępnych i łatwych w użyciu tabel – co pozwala szybko i bez problemów dokonać oceny danego posiłku i przekalkulowania go na odpowiednią ilość WW. Tabele przydają się również przy planowaniu diety, gdyż dają możliwość „poskładania“ kolejnych pozycji w jadłospisie tak, aby jak najlepiej pasowały do pożądanych wartości.

Wymienniki węglowodanowe a dawkowanie insuliny

Choć znajomość wymienników węglowodanowych jest użyteczna dla każdej osoby chorującej na cukrzycę, szczególnie przydaje się ona pacjentom korzystającym z insuliny, którzy muszą precyzyjnie dostosowywać dawki do ilości spożywanych węglowodanów.

W leczeniu insuliną można przyjąć, ogólnie rzecz biorąc, dwie strategie:

  • stałych dawek,
  • zmiennych dawek.

Przy niezmiennym dawkowaniu pacjent z reguły otrzymuje instrukcje, aby o określonych porach spożywać z góry ustaloną ilość WW (np. 5 WW na śniadanie, 7 WW na obiad, itd.). Do tak przygotowanej diety stosuje się niezmienne dawki insuliny (modyfikowane ewentualnie w celu korekcji zbyt wysokiego lub niskiego poziomu cukru we krwi). Taki model terapii sprawdza się najlepiej u osób systematycznych lub prowadzących unormowany tryb życia (np. u osób starszych).

Inna strategia zakłada ustalenie tzw. przelicznika dawki. W tym modelu każdy posiłek może być inny, a podczas wizyty u lekarza ustala się ilość jednostek insuliny, jaką pacjent podaje na każdy 1 WW zawarty w posiłku (np. 1,5 jednostki na WW). Ten sposób jest dobry dla osób aktywnych, o bardziej zmiennym trybie życia i żywienia.

Wyliczanie WW na podstawie wartości odżywczych

Choć tabele wymienników węglowodanowych są liczne, bardzo bogate i z reguły wystarczają na potrzeby domowego jadłospisu, często zdarza się, że nie zawierają one interesującego nas produktu. Jednak przeliczenie wartości odżywczych na ilość wymienników jest bardzo proste – dlatego wystarczy znać ilość węglowodanów na 100 gramów danego produktu, aby dokonać niezbędnych obliczeń. Takie informacje z reguły są podawane na opakowaniach, a jeśli nie – zawsze można skorzystać z tabel wartości odżywczych, zawartych w odpowiednich publikacjach lub w Internecie.

Obliczenie, ile gramów produktu stanowi 1 WW sprowadza się do zwykłej proporcji. Należy pamiętać jednak, że przy kalkulacjach ważna jest zawartość przyswajalnych węglowodanów w danym pokarmie – dlatego jeśli opakowanie lub tabela podaje zawartość cukrów z podziałem na całkowite oraz przyswajalne, korzystamy z tej drugiej wartości.

Jeśli na opakowaniu podana jest tylko ilość całkowitych węglowodanów, należy brać pod uwagę, że obliczenia mogą być nieprecyzyjne. Można również od całkowitej zawartości cukrów odjąć zawartość błonnika – to w przybliżeniu odda ilość przyswajalnych węglowodanów w interesującym nas produkcie.

Kiedy już posiadamy odpowiednią wartość, czas dokonać obliczeń. Na przykładzie bobu, który zawiera 7,2 grama węglowodanów przyswajalnych na 100 gramów produktu, wygląda to następująco:

100 g zawiera 7,2 g węglowodanów przyswajalnych

x g zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych

x = 100 x 10 : 7,2

x ≈ 139 g

Z powyższych obliczeń wynika, że 1 WW bobu to w przybliżeniu 139 gramów.

Na co uważać stosując wymienniki węglowodanowe?

Należy pamiętać, że wymienniki węglowodanowe nie dają pełnego obrazu wartości energetycznej spożywanych posiłków, co czasami może wpływać na osiągane wyniki leczenia. Białka i tłuszcze, które są całkowicie pomijane przy wykorzystaniu WW, także mogą być przekształcane do cukrów i wpływać na poziom glukozy we krwi. Dlatego należy je brać pod uwagę i starać się konstruować posiłki tak, aby proporcje poszczególnych składników pokarmowych były w przybliżeniu takie same za każdym razem.

W przypadku posiłków wyjątkowo tłustych albo zawierających bardzo dużo białka – warto rozważyć podniesienie dawki insuliny, nawet jeśli nie wynika to bezpośrednio z wyliczonej ilości WW.

Powyższy problem można rozwiązać poprzez równoczesne stosowanie WW i tzw. wymienników białkowo-tłuszczowych (WBT).

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.3


Może cię

Kolagen w pożywieniu – w czym jest kolagen? Jak powinna wyglądać dieta kolagenowa?

Kolagen jest białkiem istotnym dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Kondycja włókien kolagenowych wpływa m.in. na ...

Zioła na cukrzycę – jakie zioła na obniżenie cukru stosować?

Cukrzyca jest przewlekłym schorzeniem metabolicznym, w którym dochodzi do zaburzenia wytwarzania insuliny przez organizm. Diabetycy ...

Wymienniki białkowo-tłuszczowe

Węglowodany są składnikiem pokarmowym, który w zdecydowanej większości wpływa na poziom cukru we krwi. Jednak ...

Co to jest jednostka chlebowa?

Jednostka chlebowa stanowi narzędzie ułatwiające osobom z cukrzycą określenie ilości węglowodanów w codziennym jadłospisie. Spełnia ...

Dieta dla cukrzyków – leczenie dietetyczne w cukrzycy

Dieta przy cukrzycy ma kluczowe znaczenie w leczeniu tej choroby. Stosowanie prawidłowej diety jest podstawową ...

Leczenie cukrzycy u dziecka

W populacji dziecięcej dominuje cukrzyca typu 1. Niestety, w dobie epidemii nadwagi i otyłości dotykającej ...

Dieta na wzdęcia – jakie są sposoby na wzdęcia?

Wzdęcia to dokuczliwy problem. Niejednokrotnie nie znamy ich przyczyny. Zazwyczaj są jednak objawem niestrawności. Częste, ...

Skutki nadmiaru soli w diecie

Sól to przyprawa najczęściej używana podczas przygotowywania posiłków. Mimo że jest ona źródłem niezbędnego do ...

Owoce odkwaszające organizm

Zakwaszenie organizmu to bardzo powszechnie występujący problem. W procesie odkwaszania organizmu ogromne znaczenie ma zmiana ...

Pompa insulinowa

Pompa insulinowa to urządzenie stosowane w leczeniu cukrzycy, które w określonym rytmie dostarcza organizmowi właściwe ...

Fruktozamina – co oznacza niska i wysoka fruktozamina w badaniu krwi?

W przypadku cukrzycy mamy do czynienia z wahaniami poziomu cukru we krwi – od hipoglikemii ...

Wideo – Dieta przy kamicy żółciowej

Kamica żółciowa jest często schorzeniem bezobjawowym, wykrytym przypadkowo podczas badania USG jamy brzusznej. W bezobjawowej ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon