Świszczący oddech – co oznacza, jakie są przyczyny świstów w płucach i oskrzelach?

Świszczący oddech to zjawisko, które pojawia się w przypadku zwężenia dróg oddechowych, uniemożliwiającego prawidłowy przepływ powietrza. Świsty wdechowe i wydechowe mogą mieć różne nasilenie, może dołączyć się kaszel i charakterystyczne furczenie i rzężenie. Świszczący oddech u dziecka może oznaczać krup. Zwężenie dróg oddechowych charakterystyczne jest dla astmy, ale także stanów zapalnych krtani.

Przyczyny świszczącego oddechu

Podczas prawidłowego oddychania powietrze swobodnie przemieszcza się w drogach oddechowych, a podczas osłuchiwania stetoskopem można stwierdzić prawidłowy szmer pęcherzykowy, który powstaje w trakcie wentylacji. Każdy dodatkowy dźwięk wysłuchiwany nad polami płucnymi lub słyszalny „na ucho” może świadczyć o procesie patologicznym w obrębie układu oddechowego.

Świsty i świszczący oddech pojawiają się, jeśli dochodzi do zwężenia dróg oddechowych. Zwężenie może mieć różne przyczyny:

  • skurcz oskrzeli – wówczas w czasie osłuchiwanie słyszalne są świsty w oskrzelach;
  • zaleganie wydzieliny w drogach oddechowych – świszczenie podczas oddychania przypomina charczenie;
  • uwięźnięcie ciała obcego;
  • obrzęk krtani (objaw wstrząsu anafilaktycznego po ukąszeniu przez owady błonkoskrzydłe), stan zapalny śluzówki;
  • guz rosnący do światła dróg oddechowych – uciska na klatkę piersiową, może powodować zwężenie dróg oddechowych i dlatego pojawiają się świsty oddechowe.

Świsty w płucach i oskrzelach przy wdechu i wydechu

Świsty mogą pojawiać się na wdechu lub na wydechu. Świsty wdechowe pojawiają się, gdy zwężenie dotyczy dróg oddechowych położonych poza klatką piersiową, tzn. krtani czy tchawicy.

Chorobami, w których pojawiają się świsty wdechowe są: porażenie fałdów głosowych, zapalenie krtani i/lub tchawicy, ucisk na tchawicę z zewnątrz (np. przez wole tarczycy), zaklinowane ciało obce. Pacjenci opisują te dolegliwości jako furczenie przy oddychaniu.

Głośnym świstem spowodowanym zwężeniem krtani lub tchawicy jest stridor oddechowy. Obecny jest on u osób:

  • z wadami anatomicznymi krtani lub tchawicy;
  • z podgłośniowym zapaleniem krtani (świszczący oddech u dziecka powinien być sygnałem ostrzegawczym, gdyż tzw. krup może prowadzić do niewydolności oddechowej i konieczna jest natychmiastowa wizyta u lekarza);
  • z brodawczakami krtani (infekcja HPV);
  • chorujących na mononukleozę zakaźną (znaczne powiększenie migdałków podniebiennych).

Świsty wydechowe powstają w mechanizmie zwężenia dróg oddechowych położonych w obrębie klatki piersiowej – oskrzeli oraz dalszych elementów układu oddechowego. Są charakterystyczne dla astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), przewlekłego zapalenia oskrzeli (np. u palaczy papierosów). Rzężenie przy wydechu pojawia się po zachłyśnięciu treścią pokarmową (u osób starszych, leżących).

Świszczący kaszel u dziecka jest typowy dla sezonowych infekcji bakteryjnych i wirusowych. Zazwyczaj mija wraz z przeziębieniem, grypą czy zapaleniem oskrzeli.

Świszczący oddech – badania i diagnostyka

Świszczący oddech może pojawić się w stanach nagłych, np. w wyniku ukąszenia przez owady błonkoskrzydłe, zaaspirowaniu ciała obcego lub w zaostrzeniu astmy, określanym jako stan astmatyczny. Wówczas diagnostyka opiera się wyłącznie na ocenie klinicznej, bowiem najważniejsze jest natychmiastowe zastosowanie odpowiedniego leczenia przywracającego drożność dróg oddechowych.

W diagnostyce i leczeniu zaklinowania ciała obcego i zachłyśnięcia treścią pokarmową stosowana jest bronchoskopia – dzięki niej można zlokalizować ciało obce w drogach oddechowych i niezwłocznie je usunąć, a zalegającą treść odessać i, tym samym, przynieść ulgę pacjentowi.

Jeżeli pacjent nie znajduje się w stanie wymagającym pilnej interwencji, wówczas rozpoczyna się szerszą diagnostykę objawu. Jak zawsze jednym z kluczowych elementów jest wywiad, czyli rozmowa z pacjentem o dolegliwościach: czasie trwania, nasileniu, czynnikach wyzwalających oraz zmniejszających objawy, przyjmowanych lekach itp.

Po zbadaniu pacjenta, w którym stwierdza się patologiczne szmery oddechowe (w tym przypadku świsty) oraz po określeniu wstępnego rozpoznania zleca się wykonanie ukierunkowanych badań dodatkowych.

W pulmonologii jednym z podstawowych badań diagnostycznych jest badanie spirometryczne, prościej zwane spirometrią. Dzięki niemu można określić objętość i pojemność płuc oraz zbadać przepływy powietrza w obrębie płuc i oskrzeli podczas różnych faz oddechu. Stanowi ono podstawowy element diagnostyki astmy oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Pozwala rozpoznać skąd się biorą świsty w płucach.

Gdy pojawia się głośny oddech i furczenie w przypadku podejrzenia guza zamykającego światło dróg oddechowych, wykonuje się zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub tomografię (zwłaszcza gdy podejrzewamy guza rosnącego poza klatką piersiową). Przydatna może okazać się również bronchoskopia.

Osoby podejrzewane o brodawczaki krtani lub porażenie fałdów głosowych warto skierować na konsultację laryngologiczną, podczas której, dzięki odpowiedniemu sprzętowi i umiejętnościom specjalisty, krtań zostanie dokładnie obejrzana.

Leczenie świszczącego oddechu

Leczenie świstów oddechowych nie polega na usunięciu objawu, a na znalezieniu przyczyny problemu. Świszczący oddech może pojawić się w wielu jednostkach chorobowych.

W stanach nagłych najważniejsze jest natychmiastowe udrożnienie dróg oddechowych:

  • podanie adrenaliny w przypadku wstrząsu anafilaktycznego,
  • podanie leków zmniejszających obrzęk śluzówki,
  • usunięcie ciała obcego,
  • podanie leków rozkurczających oskrzela,
  • zapewnienie zwiększonego dopływu tlenu do organizmu (maska tlenowa).

Przewlekłe świsty podczas oddychania związane z astmą lub POChP wymagają leczenia odpowiednich jednostek chorobowych, które polega na podawaniu leków zmniejszających dolegliwości i redukujących liczbę zaostrzeń.

Podgłośniowe zapalenie krtani i mononukleoza zakaźna wymagają leczenia objawowego – odpowiedniego nawilżania powietrza, utrzymywania optymalnej temperatury (stridor w podgłośniowym zapaleniu krtani może nawet całkowicie zniknąć po ekspozycji na zimne powietrze) – są to infekcje wirusowe, które (jeśli niepowikłane zakażeniem bakteryjnym) organizm musi zwalczyć samodzielnie.

Zdiagnozowanie guza uruchamia cały szereg dalszych procedur diagnostycznych, dzięki którym możliwe jest określenie charakteru zmiany (łagodna czy złośliwa) oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia (chirurgiczne, onkologiczne).

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.02.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Duszność w klatce piersiowej – co to znaczy?

Duszność to subiektywne odczuwanie braku powietrza w płucach lub problemów z oddychaniem. Atak duszności z ...

Teofilina – badanie stężenia

Badanie stężenie teofiliny wykonuje się w celu monitorowania stężenia teofiliny we krwi podczas leczenia m.in. ...

Leki na astmę

Proces zapalny toczący się w organizmie osoby chorującej na astmę oskrzelową jest reakcją fizjologiczną tkanek ...

Napad astmy oskrzelowej

Napad astmy oskrzelowej może wystąpić w różnych okolicznościach, np. podczas wysiłku fizycznego, w odpowiedzi na ...

Co może wywołać napad astmy?

Myśląc o astmie, mamy przed oczyma pacjenta z gwałtownymi napadami kaszlu, świszczącym oddechem, dusznością oraz ...

Co wywołuje napad astmy?

Napad astmy (czyli dychawicy oskrzelowej) może być wywołany alergenami, między innymi zanieczyszczeniem powietrza, drażniącymi czynnikami ...

Dieta w astmie

Zdrowa dieta poprawia odporność organizmu, co ma duży wpływ na przebieg astmy i zapobieganie infekcjom ...

Astma a sport

Trudno byłoby zliczyć korzyści płynące dla naszego organizmu z czynnego uprawiania sportu. Powszechnie znane jest ...

Palenie a choroby układu oddechowego

Nałóg palenia papierosów należy niewątpliwie do najpoważniejszych wyzwań medycyny w ostatnich latach i jednocześnie jest ...

Badanie serologiczne w alergologii

Badania serologiczne są podstawowymi badaniami w diagnostyce alergologicznej. Są to badania określające stężenie przeciwciał IgE ...

Leczenie astmy

Astmy oskrzelowej zazwyczaj nie da się całkowicie zwalczyć, jednak przy dobraniu odpowiednich leków i ich ...

Astma oskrzelowa u dzieci

Astma oskrzelowa (os greckiego słowa ásthma, oznaczającego "zadyszka") jest przewlekłą chorobą płuc utrudniającą oddychanie. Choroba ...

Komentarze (0)