Wstrząs anafilaktyczny

Brak zdjęcia

12 lipca 2013

Wstrząs anafilaktyczny to bardzo groźna reakcja alergiczna. Wymaga ona szybkiej, fachowej interwencji medycznej. Objawy mogą pojawić się nawet w klika sekund po dostaniu się alergenu do organizmu. Przebieg wstrząsu może być dramatyczny w skutkach i doprowadzić nawet do śmierci.

Wstrząs anafilaktyczny – czym jest?

Wstrząs anafilaktyczny to najdramatyczniejsza postać reakcji alergicznej typu natychmiastowego. Objawy mogą pojawić się nawet w klika sekund po dostaniu się alergenu do organizmu. Wstrząs anafilaktyczny może mieć różne postacie, od łagodnej do zagrażającej życiu. Jego nasilenie zależy m.in. od dawki alergenu, stopnia alergizacji, a także drogi podania substancji uczulającej. Najsilniejsze reakcje organizmu występują po dożylnym wprowadzeniu alergenu do ustroju (np. antybiotyku). Mniej nasilone objawy występują również po podaniu czynnika uczulającego doustnie, podskórnie czy przez bezpośredni kontakt (alergeny kontaktowe).

Wstrząs anafilaktyczny – czynniki wywołujące

Terminem anafilaksji medycyna posługuje się już od początku XX wieku. W 1902 roku Von Pirquet i Schick zwrócili uwagę i opisali objawy występujące u pacjenta po podaniu mu surowicy. Dziś wiemy, że wstrząs anafilaktyczny może wywołać nie tylko podana dożylnie surowica. Zagrożeniem mogą być niektóre leki – głównie antybiotyki należące do grupy B-laktamów. Sztandarowym przedstawicielem jest tu penicylina. Również inne leki, np. znieczulające miejscowo czy środki cieniujące stosowane w badaniach obrazowych, a nawet popularnie stosowana aspiryna mogą być przyczyną wstrząsu. Dramatyczne objawy występują także po wlewie dożylnym źle dobranej krwi, testach skórnych z alergenami, a nawet szczepionkach odczulających. Wśród osób szczególnie nadwrażliwych wstrząs anafilaktyczny może pojawić się nawet po spożyciu alergenów pokarmowych. Dużą rolę odgrywa tu białko jaj, ryb, mleko, orzeszki ziemne, owoce (np. banany). Opisane są również przypadki, gdy wstrząs wystąpił po zjedzeniu czekolady, sezamków czy wypiciu lampki wina. Niektóre czynniki fizyczne (silny ból, wysiłek fizyczny, bodźce termiczne) także mogą być przyczyną ostrej reakcji anafilaktycznej. Wśród opinii publicznej najpopularniejszym alergenem wywołującym objawy anafilaksji jest jad pszczół i os.

Wstrząs anafilaktyczny – mechanizm

Przyczyny wstrząsu mogą być różnorodne. Wiele zależy od drogi podania alergenu i stopnia uczulenia chorego na daną substancję. Z problemem anafilaksji boryka się ok. 2% ludzi. Aby doszło do wywołania wstrząsu, konieczny jest powtórny kontakt z alergenem. Pierwsza dawka alergenu prowadzi do uczulenia organizmu, druga u osób szczególnie wrażliwych może doprowadzić do wstrząsu. Nierzadko pierwszy kontakt z substancją uczulającą jest niezauważony przez chorego. W dzisiejszych czasach szeroko rozpowszechnione jest dodawanie różnorodnych substancji do pokarmów. Antybiotyki, środki przedłużające termin ważności artykułów spożywczych, poprawiające zapach, smak – nikogo już nie dziwi ich obecność w pożywieniu. Właśnie one mogą być w ten dyskretny sposób wprowadzone do organizmu jako pierwsza dawka alergenu. Szczególnie tyczy się to antybiotyków. Reakcja alergiczna w przebiegu wstrząsu następuje w sposób gwałtowny. Mediatory wytwarzane przez bazofile i komórki tuczne (np. histamina – zwiększająca przepuszczalność naczyń, prostaglandyny – pobudzają gruczoły błony śluzowej nosa do zwiększenia wydzielania, leukotrieny – kurczące mięśnie gładkie oskrzeli) uwalniane są w znacznych ilościach. Działają one na poszczególne narządy docelowe: płuca, skórę, układ krążenia i wywołują dramatyczne objawy.

Wstrząs anafilaktyczny – objawy

Objawy wstrząsu mogą być różne. O postaci podostrej wstrząsu mówimy, gdy objawy pojawiają się po dłuższym czasie od ekspozycji na alergen (sięgającym nawet kilkunastu godzin). U chorych stwierdza się spadek ciśnienia, gorączkę, pokrzywkę, bóle brzucha, biegunkę. Pacjenci skarżą się również na objawy ze strony układu oddechowego: duszność, napady kichania, kaszlu. W niektórych przypadkach może dojść nawet do obrzęku płuc.

Postać ostra wstrząsu ma znacznie bardziej dramatyczny przebieg. Rozwija się o wiele szybciej. Pierwszymi objawami są dreszcze, bladość, niekiedy sinica skóry. Choremu przez cały czas towarzyszy uczucie lęku. Oddech staje się szybki, krótki, tętno niewyczuwalne, ciśnienie spada do bardzo niskich wartości, wręcz nieoznaczalnych. Pacjent traci przytomność. Niejednokrotnie chorzy skarżą się na ostre bóle brzucha, wymioty czy nagłą biegunkę. Objawy skórne to przede wszystkim swędząca pokrzywka, obrzęki. Szczególnie niebezpieczny jest obrzęk krtani, który może uniemożliwić choremu oddychanie. Zdarza się, że osoba nie odzyskuje już przytomności – umiera.

Wstrząs anafilaktyczny to bardzo groźna reakcja alergiczna. Wymaga ona szybkiej, fachowej interwencji medycznej. Przebieg wstrząsu może być dramatyczny w skutkach i doprowadzić nawet do śmierci.

Osoby, które wiedzą, że są uczulone na niektóre substancje, powinny mieć przy sobie leki antyalergiczne. W sprzedaży dostępne są także autostrzykawki z adrenaliną. Są one najlepszym rozwiązaniem mogącym uratować życie choremu we wstrząsie. Gdy alergen dostanie się do organizmu, zawartość strzykawki podaje się w przednio-boczną część uda.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Co to jest anafilaksja (reakcja anafilaktyczna) i jakie daje objawy?

Terminem anafilaksja określa się nagłą, ostrą odpowiedź organizmu najczęściej na działanie alergenu. Reakcja anafilaktyczna jest ...

Domowe sposoby na katar alergiczny – jak leczyć lekami i naturalnie?

Katar alergiczny (sienny) to jeden z objawów alergii. Alergiczny nieżyt nosa pojawia się jako efekt ...

Ukąszenia przez owady u dzieci

Ofiarami ukąszeń owadów bardzo często są dzieci. Ukąszenia u dzieci najczęściej wywoływane są przez osy, ...

Pokrzywka – co ją wywołuje?

Pokrzywka to powszechna choroba alergiczna. Szacuje się, że miało lub ma ją ok. 10-25% ludzi. ...

Alergeny - rodzaje

Codziennie nasz organizm spotyka obce dla siebie substancje. Na szczęście nie wszystkie wywołują objawy uczulenia. ...

Atopia – co to jest, jakie są przyczyny, jak leczyć i zapobiegać?

Atopia to dziedziczna i genetycznie uwarunkowana predyspozycja do rozwoju chorób alergicznych, w patogenezie której zasadniczą ...

Uczulenie na jajka – jakie są objawy alergii na jajka? Jak ją leczyć?

Alergia na jajka to jedna z najczęstszych alergii pokarmowych występujących u dzieci. Objawy uczulenia na ...

Alergia pokarmowa u dzieci a nowe produkty

U małych dzieci prawie 90% reakcji alergicznych spowodowanych jest alergią na pokarmy. Znanych jest kilka ...

Obrzęk gardła i obrzęk krtani – jakie są przyczyny i sposoby leczenia?

Obrzęk gardła i krtani to objaw, który może mieć różne przyczyny i natężenie. Czasem mianem ...

Jak powstaje alergia?

Alergia jest schorzeniem, które dotyka coraz więcej ludzi na świecie i chociaż jej mechanizm dzięki ...

Wstrząs anafilaktyczny – pierwsza pomoc

Wstrząs anafilaktyczny to ostro przebiegająca reakcja alergiczna typu natychmiastowego. Szybki spadek ciśnienia, ostra duszność, utrata ...

Obrzęk Quinckego

Obrzęk Quinckego, czyli obrzęk naczynioruchowy to choroba charakteryzująca się powstawaniem dobrze ograniczonego, niebolesnego obrzęku w ...

Komentarze (0)