Narcyzm

Narcyzm jest właściwością każdego człowieka. Czasami jest wadą, kiedy indziej jest potrzebny, a nawet niezbędny w codziennym życiu. Jeżeli cechy narcyzmu dominują nad innymi, mówimy o narcystycznych zaburzeniach osobowości. Narcyzm jest jedną z najbardziej istotnych koncepcji psychoanalizy.

Co to jest narcyzm?

Narcyzm jako aspekt ludzkiej osobowości został wprowadzone do języka psychologii i medycyny, a później do języka potocznego w początkach dwudziestego wieku. Pochodzenie tego słowa jest jednak o wiele wcześniejsze. Jeden z greckich mitów opowiada o młodzieńcu, który był tak niezwykłej urody, że wszyscy się w nim zakochiwali. On jednak z pogardą traktował miłość innych ludzi. Nemezis, bogini zemsty, sprawiedliwości i przeznaczenia postanowiła go za to ukarać – od tej pory mógł kochać tylko siebie. Wpatrzony w swoje odbicie w lustrze wody umarł z powodu tęsknoty i niezaspokojonego pragnienia miłości i zamienił się w kwiat.

Grecki mit oddaje sedno natury narcyzmu – jest to miłość do siebie, w przypadku narcystycznych zaburzeń osobowości wyłącznie do siebie, bez możliwości kochania innych ludzi.

Skąd się bierze narcyzm?

Można powiedzieć, że narcyzm jest naturalnym i podstawowym stanem na początku życia. Chodzi o bardzo wczesny początek, kiedy niemowlę nie zdaje sobie jeszcze sprawy z istnienia innych ludzi i jest otoczone kochającymi go osobami – tak jakby było w centrum wszechświata i wszystkie jego potrzeby były najważniejsze. Jednak, jeżeli wszystko idzie dobrze, prędzej czy później powinno dokonać się odkrycie, że są również „jacyś inni – nie tylko ja”, zajęci dla nich ważnymi sprawami i chociaż jest się przez nich nadal kochanym i dla nich ważnym, to jednak nie pozostaje się nieustająco w centrum ich uwagi. Jeżeli coś pójdzie „nie tak”, prawidłowe rozpoznanie rzeczywistości stanie się niemożliwe i zacznie kształtować się nieprawidłowa narcystyczna osobowość. Przyczynami tego niepowodzenia mogą być zarówno czynniki wewnętrzne, być może uwarunkowane genetycznie czynniki biologiczne, jak i czynniki zewnętrze związane z rodzajem dawanej dziecku opieki:

  • czynniki wewnętrzne to na przykład za mała odporność na frustrację wynikającą z sytuacji, w których nie każda potrzeba zostaje natychmiast zaspokojona – wzbudzająca się wtedy wściekłość albo narastający lęk stają się nie do zniesienia i nie jest możliwy dalszy zdrowy rozwój; bywa że nieznośne staje się uczucie towarzyszące odkryciu, że nie jest się kimś najważniejszym i wszechpotężnym – zamiast „spokojnego” uczenia się kim się jest i na czym polega życie, pojawia się uczucie upokorzenia, własnej nieistotności i zawiść, że to inni (a nie „ja”) mają pewne dobre cechy i umiejętności,
  • czynniki zewnętrzne to, najogólniej mówiąc, błędy i niedociągnięcia ze strony opiekunów, najczęściej rodziców; bywa, że wynikają one z zaburzeń osobowości rodziców – w ten sposób „klątwa Narcyza” przekazuje się z pokolenia na pokolenie; rozwój osobowości dziecka zaburzy zarówno podkopywanie jego poczucia wartości jak i nadmierne wyróżnianie i przypisywanie mu niezwykłych umiejętności i wyjątkowej pozycji. Najczęściej „narcystyczni” rodzice nie widzą w swoim dziecku oddzielnego małego człowieka z jego własną drogą rozwoju, lecz samych siebie, własne niezrealizowane ambicje i życzenia.

Cechy osobowości narcystycznej

  1. Osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości są same dla siebie najważniejsze. Inni ludzie nie mają znaczenia – mogą być przydatni z racji pełnionych funkcji albo jako pochlebcy, ale nie są istotni jako osoby, które mogłyby być kochane, otaczane troską i których sprawy byłyby brane pod uwagę. Można powiedzieć, że osobom z narcyzmem brakuje empatii.
  2. Własny wizerunek jest na pierwszym miejscu - nie jest ważne czy coś jest prawdziwe czy nie, wartościowe czy nie – najważniejsze jest dążenie do wyidealizowanego obrazu siebie.
  3. Przekonanie o własnych niezwykłych możliwościach i umiejętnościach, przekonanie, że jest się jedynym i wyjątkowym, zaprzeczanie osiągnięciom i mocnym stronom innych ludzi, często dewaluowanie ich, to również cechy osobowości narcystycznej.
  4. Pragnienie by pozostawać w centrum uwagi – sytuacja, w której ktoś (partner/ partnerka, mąż/żona, dziecko, znajomy/przyjaciel) okazuje się mieć swoje sprawy i innych, ważnych dla siebie ludzi wywołuje wściekłość albo depresyjne przygnębienie.
  5. Człowiek z narcystycznym zaburzeniem osobowości jest sam dla siebie źródłem uwielbienia jak i ataków: stąd momenty nieadekwatnego zachwytu nad sobą i przechwalania się przeplatają się z okresami poczucia niższości, bycia nic nie wartym i stanami depresyjnymi z towarzyszącymi myślami samobójczymi. Wynika to z obecności wyidealizowanego obrazu własnego ja, któremu (z racji wyidealizowania) nigdy nie można sprostać albo ulega się iluzji, że jest się tym ideałem.
  6. Relacje z innymi ludźmi nie mają znaczenia – są zaniedbywane, wydaje się, że osoba narcystyczna może obyć się bez nich – nie jest to jednak prawdą; ludzie z narcystycznym zaburzeniem osobowości są bardzo samotni (nie potrafią budować związków) i często z tego powodu cierpią (niekoniecznie zdając sobie sprawę z przyczyn – cierpią z powodu odczuwanej pustki).
  7. Narcyzm polegający na pozostawaniu w centrum uwagi może przejawić się jako „nieśmiałość”, niestające poczucie skrępowania, że „wszyscy na mnie patrzą” albo jako wielkościowość i wywyższanie się: „jestem najlepszy dlatego wszyscy na mnie patrzą”. Towarzyszy temu skłonność do idealizowania albo poniżania innych ludzi.
  8. Osoby narcystyczne cechują się nadwrażliwością na krytykę – drobna krytyczna uwaga wywołuje ogromny wstyd albo wściekłość, jedno małe niepowodzenie przekreśla wszystkie sukcesy.
  9. Ludzie z narcystycznym zaburzeniem osobowości mają duże zapotrzebowanie na pochlebstwa i z niechęcią odnoszą się do osób, które nie wyrażają nieustającego podziwu. Z tego powodu relacje osób narcystycznych mają w sobie coś fałszywego, wynikają z zaspokajania narcystycznych potrzeb, a nie z budowania prawdziwej międzyludzkiej więzi. Dla osób narcystycznych inni ludzie nie tyle istnieją, co są przydatni (albo nie) dla realizowania własnych celów.

Leczenie osób z narcystycznym zaburzeniem osobowości

Powodem poszukiwania pomocy przez osoby narcystyczne są albo objawy – na przykład napady lęku czy też nawracające depresje, albo zauważone niepowodzenia życiowe – na przykład niemożność stworzenia związku. Jednak przyczyną tych objawów jest o wiele bardziej podstawowa sprawa – nieprawidłowo ukształtowana osobowość. Dlatego najbardziej wskazana, jako metoda leczenia narcyzmu, jest długoterminowa psychoterapia – psychoterapia psychoanalityczna albo psychoanaliza. Celem leczenia jest między innymi „uwolnienie” z narcystycznego zamknięcia w fantazjach o własnej wyjątkowości i wszechmocy, umożliwienie „odkrycia” istnienia innych ludzi i czerpania przyjemności z tego faktu, odzyskanie zdolności do kochania i zmniejszenie narcystycznej zazdrości, innymi słowy mówiąc odzyskanie właściwego, dobrego miejsca w relacjach z ludźmi.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Ataksja Friedreicha (choroba) – przyczyna, objawy, leczenie

Choroba Friedreicha jest bardzo rzadko występującą chorobą o podłożu genetycznym. Zaliczana jest do jednych z ...

Atak paniki – objawy i leczenie – jak sobie radzić i jak leczyć?

Atak paniki to napad lęku o dużym nasileniu, będący oznaką zaburzeń lękowych. Przy ataku paniki ...

Zdrada

Zdrada w związku z pewnością jest największym zagrożeniem dla jego ciągłości. Do zdrady najczęściej nie ...

Omamy – co to jest, jakie są przyczyny i rodzaje halucynacji?

Omamy, określane jako halucynacje, to objaw zaburzeń świadomości dotyczących funkcjonowania zmysłów. W przeciewieństwie do urojeń ...

Zespół Lennoxa-Gastauta – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Lennoxa-Gastauta jest zespołem nabytym (nie jest dziedziczony) i oznacza dziecięcą encefalopatię padaczkową. Przyczyną choroby ...

Wideo – Depresja

Depresja jest dosyć często występującą chorobą oraz powodem, dla którego wielu ludzi zgłasza się do ...

Osobowość zależna – przyczyny, objawy, test, leczenie

Osobowość zależna (zaburzenie osobowości typu zależnego) objawia się m.in. nadmiernymi obawami przed porzuceniem przez bliskich, ...

Narcyz we współczesnym świecie

Narcyzm to zaburzenie osobowości, którego objawy polegają na potrzebie bycia podziwianym, brakiem empatii i niezdolnością ...

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy, leczenie

Hipotensja ortostatyczna to stan, w którym dochodzi do szybkiego spadku ciśnienia tętniczego po przyjęciu pozycji ...

Zespół psychoorganiczny – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Zespół psychoorganiczny to zespół objawów występujący na skutek organicznego uszkodzenia OUN. Może do niego dojść ...

Padaczka skroniowa – co to jest, rodzaje, objawy, leczenie, dziedziczność, dieta

Padaczka skroniowa to rodzaj padaczki ogniskowej, diagnozowanej zazwyczaj w dzieciństwie. Do objawów padaczki skroniowej zalicza ...

Wideo – Zespół niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg (RLS) charakteryzuje się występowaniem przed snem nieprzyjemnych odczuć w nogach, które zmuszają ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon