Osobowość dyssocjalna – cechy, przyczyny, postępowanie przy dyssocjalnych zaburzeniach osobowości

Psychopatia czy zaburzenia dyssocjalne to określenia stosowane w odniesieniu do osobowości dyssocjalnej. Cechy osobowości psychopatycznej to m.in. brak empatii, chłód emocjonalny i lekceważenie norm społecznych. Przyczyn zachowań aspołecznych dopatruje się zarówno w czynnikach fizjologicznych, jak i środowiskowych. Związek z osobą dyssocjalną jest niemożliwy, zwłaszcza jeśli ta prezentuje typ kalkulatywny. Leczenie jest trudne, wykorzystuje się psychoterapię.

Osobowość dyssocjalna – cechy osobowości antyspołecznej

Osobowość dyssocjalna określana inaczej jako psychopatia, osobowość antyspołeczna, osobowość asocjalna, osobowość psychopatyczna, osobowość nieprawidłowa, zaliczana jest do grupy schorzeń psychicznych, charakteryzujących się anormalnym wzorcem zachowań, trwającym przez długi czas. Wyraża się on w takich obszarach życia, jak relacje z innymi, zachowania impulsywne.

Zgodnie z ICD-10 dyssocjalne zaburzenia osobowości (antyspołeczne zaburzenia osobowości) są definiowane jako wzorzec zachowań, w których dominuje pogarda dla cudzych praw, nagminne naruszanie ich. Zachowania te według definicji mogą być zakwalifikowane jako dyssocjalne zaburzenie osobowości jeżeli ich występowanie obserwujemy po 15. roku życia. Osoby dyssocjalne cechuje brak empatii, drażliwość, agresywność, antyspołeczność, impulsywność, kłamliwość.Typowa jest skłonność do łamania prawa – kradzieży, włamań, handlu narkotykami Zaburzenia dyssocjalne mogą objawiać się także nadużywaniem substancji psychoaktywnych, samookaleczaniem, a nawet samobójstwem.

Największą grupą, wśród której możemy poszukiwać osób z osobowością dysocjalną, są kryminaliści. Oczywiście należy pamiętać, że nie u każdego przestępcy recydywiscy zdiagnozujemy osobowość dyssocjalną. Wyróżnia się typ impulsywny oraz kalkulatywny typ osobowości dyssocjalnej.

Psychopatia – objawy zaburzeń dyssocjalnych

Do dnia dzisiejszego nie jest znana geneza dyssocjalnych zaburzeń osobowości. Wyróżniamy kilka koncepcji na podstawie zebranych danych statystycznych. Dzięki nim, jako czynniki ryzyka wystąpienia osobowości dyssocjalnej możemy wymienić: patologiczną strukturę funkcjonowania rodziny (instrumentalne relacje w rodzinie, brak jednego z rodziców, dzieciństwo ubogie w uczucia, przemoc w rodzinie, problem uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych), wychowanie wśród patologicznych rówieśników, nadużywanie substancji odurzających, w tym alkoholu.

Przyczyny osobowości dyssocjalnej mogą mieć także charakter fizjologiczny. Osobowość psychopatyczna może rozwinąć się w odpowiedzi na urazy głowy, wrodzone wady genetyczne ośrodkowego układu nerwowego, nieprawidłowa budowa oraz funkcjonowanie układu limbicznego (odpowiedzialnego za emocje i motywacje). Zaburzenia w jego funkcjonowaniu powodują trudności w kontroli impulsów oraz doprowadzają do zachowań agresywnych.

Zachowania dyssocjalne mogą być także poprzedzone zaburzeniami zachowania w dzieciństwie i okresie dojrzewania określane jako psychopatia dziecięca.

Warto wspomnieć także, że zachowania antyspołeczne mogą mieć swoją przyczynę w dysregulacji serotoniny, kortyzolu i testosteronu. Nieprawidłowości w ich stężeniu mogą stać się przyczyną powstawania agresywności i zachowań antyspołecznych.

Jak rozpoznać osobowość psychopatyczną?

Ludzie określani jako osoby antyspołeczne w swoim odbiorze przejawiają: skłonność do stosowania przemocy, chłód emocjonalny, nagminne nieprzestrzeganie prawa. Osobowość dyssocjalna należy do grupy najlepiej poznanych zaburzeń osobowości, dotyczy około 5 proc. mężczyzn i i 1 proc. kobiet. Osobowość dyssocjalna u dzieci może być poprzedzona antyspołecznymi zaburzeniami osobowości u ojca.

Osoby dyssocjalne charakteryzują poniżej przedstawione zachowania:

  • brak poczucia winy,
  • uczuciowa pustka,
  • lekceważenie norm społecznych,
  • brak odpowiedzialności,
  • skłonność do obwiniania innych,
  • niezdolność do związków uczuciowych z innymi ludźmi,
  • skłonności do samouszkodzeń,
  • lekceważenie innych ludzi,
  • nietypowa reakcja na alkohol,
  • formalnie nie zaburzona inteligencja,
  • szantażowanie otoczenia samobójstwem,
  • niski poziom odczuwanego lęku, dlatego podejmują działania ryzykowne, a wielokrotnie niebezpieczne,
  • brak zdolności przewidywania skutków własnego postępowania,
  • brak zdolności wysnuwania wniosków z doświadczeń z przeszłości,
  • nadmierna drażliwość,
  • nietrwałość dążeń.

W związku z cechami, jakie wykazuje osobowość dyssocjalna, związek czy założenie rodziny z tak zaburzoną kobietą czy mężczyzną może być bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Zwłaszcza że osoby dyssocjalne mają zazwyczaj dodatkowo bezosobowy stosunek do życia seksualnego (przedmiotowe traktowania partnera/partnerki typowe dla osobowości dyssocjalnej kalkulatywnej) i koncentrują się jedynie na teraźniejszości (brak umiejętności planowania).

Osobowość dyssocjalna – test

Diagnozę w kierunku psychopatycznej osobowości dokonuje lekarz psychiatra, biorąc pod uwagę wywiad kliniczny, obserwacje chorego w oddziale oraz inne dostępne informacje, jak np. wywiad zebrany od rodziny chorego. Psychiatrzy często współpracują z psychologami, którzy dysponują narzędziami do diagnozy osobowości.

Przy podejrzeniu osobowości dyssocjalnej, testy charakteryzujące się największą rzetelnością to:

  • skala uspołecznienia z kwestionariusza CPI H.G. Gougha,
  • skala socjopatii Spielbergera,
  • skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych R. D. Hare’a,
  • Minnesocki wielowymiarowy inwentarz osobowości.

Rozpoznanie osobowości dyssocjalnej należy stawiać ostrożnie. Zawsze lekarz najpierw powinien wykluczyć upośledzenie umysłowe, nerwicę, zaburzenia osobowości o podłożu organicznym oraz zespoły psychotyczne. Podczas stawiania diagnozy bierze się pod uwagę następujące kryteria wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych: nieliczenie się z uczuciami innych; lekceważenie praw, reguł; niemożność utrzymywanie trwałych związków z innymi; niska tolerancja frustracji i niski próg wyzwalania agresji, nieumiejętność przeżywania winy, brak zdolności korzystania z doświadczeń; skłonność do obwiniania innych.

Warto wspomnieć, iż zaburzenia dysocjacyjne są zupełnie odrębną jednostką chorobową niż zaburzenia dyssocjalne i nie należy tych pojęć używać zamiennie.

Jak leczyć i jak postępować z osobowością dyssocjalną?

Do dnia dzisiejszego nie opracowano skutecznych metod leczenia psychopatii. Leczenie farmakologiczne okazało się nieefektywne, terapia elektrowstrząsami i zabiegi psychochirurgiczne także.

Obecnie, na podstawie wieloletnich obserwacji, uważa się, że prowadzenie długoletnich programów reedukacyjno-resocjalizacyjnych jest metodą najbardziej skuteczną. W skład takich programów powinny wchodzić psychoterapia grupowa, terapia pracą, ruchem, społeczność lecznicza. Równocześnie powinno się stosować techniki warunkowania instrumentalnego, w których dużą rolę odgrywa manipulacja przywilejami.

Warto wspomnieć, iż w tej grupie zaburzeń osobowości psychoterapia jest trudna do prowadzenia. Osoby z zaburzeniami dysocjacyjnymi często nie odczuwają potrzeby zmiany, nie czują się chore, nie mają poczucia winy. Jak wspomniano, osoby psychopatyczne nie potrafią także wyciągać wniosków z wcześniejszych zachowań, poprzez co terapia jest dodatkowo utrudniona.

Nie istnieje leczenie farmakologiczne ukierunkowane bezpośrednio na dyssocjalne zaburzenia osobowości. Jeżeli towarzyszą objawy depresji bądź lęk, lekarz może zdecydować o włączeniu leczenia farmakologicznego tych objawów.

Bibliografia:

  1. Marek Jarema, Jolanta Rabe-Jabłońska, Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.
  2. Adam Bilkiewicz,Psychiatria, Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 2002.
  3. Andrzej Jakubik,Diagnostyka osobowości dyssocjalnej, Studia Psychologica UKSW 6 (2005) s. 237-248
  4. Strona internetowa: https://psychiatria.mp.pl
Opublikowano: ; aktualizacja: 05.07.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Osobowość psychopatyczna – przyczyny, cechy, objawy, test, leczenie, związki

Osobowość psychopatyczna (psychopatia) to jedno z najcięższych zaburzeń osobowości. Psychopaci cechują się całkowitym ignorowaniem norm ...

Depresja a choroby neurologiczne

Depresja bardzo często towarzyszy chorobom neurologicznym. Objawy depresji mogą pojawić się u chorych na stwardnienie ...

Dyzartria – przyczyny, rodzaje, objawy, ćwiczenia, terapia

Dyzartria to termin oznaczający zaburzenia artykulacyjne (wymowy). Jest to objaw, który może świadczyć o wielu ...

Ablutofobia – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie?

Ablutofobia to lęk przed kąpielą. Za przyczynę tego stanu nerwicowego podaje się mechanizm kojarzenia określonych ...

Zespół Adiego – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Adiego to zaburzenie neurologiczne o nieznanej przyczynie. Objawia się poprzez nieobecne głębokie odruchy mięśniowe, ...

Karoshi – co to jest, jakie są objawy i skutki?

Karoshi to określenie odnoszące się do śmierci z przepracowania. Opisywane zjawisko jest charakterystyczne dla Japonii, ...

Pulsowanie w głowie – jakie są przyczyny uczucia pulsowania w głowie?

Przyczyny pulsowania w głowie kojarzone są przede wszystkim z poważnymi problemami neurologicznymi, jednak tego typu ...

Wideo – Zapalenie nerwu wzrokowego

Zapalenie nerwu wzrokowego może być wywołane ogniskami zakażenia umiejscowionymi w jego pobliżu. Może je wywołać ...

Wideo – Oczopląs

Oczopląs, po łacinie nystagmus, to zjawisko drgania gałek ocznych, najczęściej w płaszczyźnie poziomej, ale także ...

Jak zapobiegać bólom głowy?

Bóle głowy to wbrew pozorom bardzo szerokie spektrum zaburzeń o niezwykle zróżnicowanej etiologii. Bólu głowy ...

Zespół popunkcyjny

Zespół popunkcyjny to stan chorobowy, będący powikłaniem nakłucia opony twardej podczas punkcji lędźwiowej, znieczulenia podpajęczynówkowego ...

Ból głowy na czubku – co oznacza ból czubka głowy?

Ból na czubku głowy może mieć różne przyczyny i być wynikiem napięciowego, migrenowego czy klasterowego ...

Komentarze i opinie (1)


takie osoby należy izolować od społeczeństwa, jeśli mają wyroki to do więzienia. zrobić rejestr takich osób i ostrzegać zwykłych ludzi, bo to są bestie w skórze człowieka, maskują sie doskonale i szukają ofiar. W ogóle nie mówi się o tym publicznie i to jest poważny problem. Ofiary takich osobników cześciej popełniają samobójstwa, popadają w załamanie nerwowe, prawdziwą depresję, mają zrujnowaną psychikę, emocje, zniszczone życie, finanse.
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon