Kortyzol – badanie – przebieg, norma i wyniki badania kortyzolu

Brak zdjęcia

4 października 2017

Badanie kortyzolu wykonuje się w diagnostyce zespołu Cushinga (wysoki kortyzol) oraz choroby Addisona (niski kortyzol). Jego zwiększony poziom może być też wywołany stresem, stąd nazywany jest często „hormonem stresu”. Najczęściej przeprowadza się badanie dobowego rytmu wydzielania kortyzolu. Norma zależy zatem od pory dnia i nocy. Jak odczytać wyniki badania kortyzolu? Wysoki i niski poziom hormonu – czy to choroba?

Kortyzol (hormon stresu) – co to jest?

Kortyzol jest glikokortykosteroidowym hormonem wytwarzanym w nadnerczach, dokładnie przez warstwę pasmowatą kory nadnerczy. Ma wpływ na gospodarkę węglowodanową, białkową, tłuszczową, a także wodno-elektrolitową.

Kortyzol nazywany jest również „hormonem stresu”. Nazwę swą zawdzięcza temu, iż jego wydzielanie znacznie zwiększa się w sytuacjach stresowych. Powoduje on wzrost stężenia glukozy we krwi. Organizm potrzebuje wówczas więcej energii i mobilizacji do działania i walki. Należy jednak zaznaczyć, że przewlekły stres bardzo niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie organizmu.

Przewlekłe wydzielanie zwiększonych ilości kortyzolu wiąże się ze wzrostem stężenia glukozy we krwi. W konsekwencji stan ten może prowadzić do: rozwoju cukrzycy, otyłości, a także nadciśnienia. Wzrasta ryzyko wystąpienia zawału serca.

Badanie kortyzolu – kiedy wykonać?

Badanie w celu oznaczenia poziomu kortyzolu jest wykonywane w diagnostyce zespołu Cushinga (związanego ze zbyt dużym wydzielaniem kortyzolu) oraz zespołu Addisona (związanego ze zbyt małym wydzielaniem kortyzolu). W diagnostyce istotne jest określenie rytmu dobowego wydzielania kortyzolu.

Ze względu na to, że opisywany hormon kortyzol wytwarzany jest w nadnerczach jego wzrost lub spadek poziomu we krwi związany jest odpowiednio z nadczynnością lub niedoczynnością tego gruczołu. Najczęstsze przyczyny nadczynności nadnerczy to:

  • gruczolak nadnerczy,
  • gruczolak przysadki,
  • ekotopowa produkcja ACTH – np. rak drobnokomórkowy płuca,
  • sterydoterapia.

Najczęstszą przyczyną niedoczynności nadnerczy jest autoimmunizacja.

Kortyzol – badanie – jak się przygotować?

Badanie krwi na poziom kortyzol powinno być wykonywane kilkakrotnie: rano, w południe i wieczorem, w celu określenia rytmu dobowego kortyzolu. Pomiary takie zazwyczaj wykonuje się w warunkach szpitalnych w celu otrzymania jak najbardziej wiarygodnego wyniku. Pacjent nie powinien być zestresowany, gdyż wtedy stężenie kortyzolu wzrasta.

Podczas badania na kortyzol osoba wykwalifikowana pobiera od pacjenta próbkę krwi. Miejscem pobrania jest najczęściej żyła łokciowa, gdyż jest ona najlepiej widoczna. Przed planowanym oznaczeniem stężenia kortyzolu we krwi pacjent powinien unikać wysiłku fizycznego oraz sytuacji stresowych.

Kortyzol – norma w badaniu krwi

Norma kortyzolu dla dorosłych zależna jest od pory dnia i przedstawia się następująco:

  • godzina 8:00 – południe – 5–25 μg/dl,
  • południe – godzina 20:00 – 5–15 μg/dl,
  • godzina 20:00 – godzina 8:00 – 010 μg/dl.

W warunkach fizjologicznych stężenie kortyzolu oznaczanego w godzinach wieczornych jest mniejszy o około 50% od poziomu oznaczanego w godzinach rannych.

Kortyzol – wyniki – co oznacza niski i podwyższony kortyzol?

Niski kortyzol – co to znaczy?

Obniżony (za niski) kortyzol we krwi pobranego w godzinach rannych jest poniżej 5 μg/dl i równocześnie występuje duże stężenie badanego we krwi ACTH (hormon ten pobudza korę nadnerczy do wydzielania kortyzolu) może sugerować chorobę Addisona (niedoczynność nadnerczy), jednak wymagana jest dalsza diagnostyka.

Podwyższony i wysoki kortyzol – o czym świadczy?

Jeśli wynik pomiaru stężenia hormonu rano wynosi powyżej 5 μg/dl (wysoki kortyzol) i zostaje zniesiony dobowy rytm jego wydzielania, wskazana jest dalsza diagnostyka w kierunku nadczynności nadnerczy – zespołu Cushinga.

Opublikowano: ; aktualizacja: 04.10.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Chlorki we krwi – badanie stężenia

Badanie stężenia chlorków we krwi przeprowadza się zazwyczaj razem z oznaczaniem poziomu innych elektrolitów. Chlor ...

Wideo – Niedoczynność kory nadnerczy

Niedoczynność kory nadnerczy jest to stan, w którym dochodzi do niedoboru hormonów kory nadnerczy w ...

Zespół Cushinga

Zespół Cushinga to stan, któremu towarzyszy hiperkortyzolemia, czyli zwiększony poziom kortyzolu we krwi. Kortyzol należy ...

Wrodzony przerost nadnerczy – objawy, skutki, leczenie

„Przerost nadnerczy” jest pojęciem nieco nieprecyzyjnym, najczęściej stosuje się go w odniesieniu do wrodzonego przerostu ...

Trądzik a hormony

Przyczyna trądziku jest wieloczynnikowa. Uważa się, że ma on podłoże genetyczne, sprzyjają mu zaburzenia hormonalne, ...

Wideo – Nadczynność kory nadnerczy

Nadczynność kory nadnerczy jest to zespół objawów klinicznych wywołanych nadmiernym wydzielaniem kortyzolu, czyli stanem hiperkortyzolemii. ...

ACTH (kortykotropina) – badanie ACTH – wyniki i normy hormonu

ACTH to hormon adrenokortykotropowy (kortykotropina) wytwarzany w przedniej część przysadki mózgowej. Może być on również ...

Wideo – Guz chromochłonny

Rdzeń nadnerczy wydziela aminy katecholowe, adrenaliny, noradrenalinę oraz dopaminy. Wydzielanie katecholamin z rdzenia nadnerczy jest ...

Wideo – Niedoczynność rdzenia nadnerczy

Rdzeń nadnerczy wydziela katecholaminy, adrenalinę oraz noradrenalinę. Wydziela je także współczulny układ nerwowy. Niedoczynność rdzenia ...

Niedoczynność nadnerczy

Niedoczynność nadnerczy to stan, w którym ilość hormonów produkowanych przez nadnercza niezbędna do zapewnia prawidłowego ...

Nadczynność nadnerczy (kory i rdzenia nadnerczy)

Nadczynność nadnerczy to stan w którym hormony produkowane przez nadnercza wydzielane są w ilościach powodujących ...

Hormony a nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą powszechną – szacuje się, że cierpi na nie ok. 32% dorosłych ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon