Borderline (osobowość borderline) – rozpoznanie i psychoterapia

Brak zdjęcia

8 lutego 2017

Borderline (osobowość chwiejna emocjonalnie, osobowość borderline, zaburzenie borderline) to typ osobowości, który został opisany już pod koniec XIX wieku. Test na zaburzenie borderline stworzony przez Gundersona to obecnie najlepiej wystandaryzowane badanie na Borderline. Objawy Borderline to m.in. wahania nastroju, wybuchy gniewu, konfliktowość. W przypadku osobowości Borderline wykorzystuje się leki przeciwdepresyjne, jak i psychoterapię.

Borderline – jakie testy na osobowość można wykonać?

Niemalże każdy test diagnostyczny mający na celu określenie typu osobowości budzi kontrowersje, brakuje cały czas idealnego modelu i klasyfikacji. Do najlepiej wystandaryzowanych testów ukierunkowanych na rozpoznanie osobowości typu borderline należy ten stworzony przez Gundersona (Wywiad Diagnostyczny dla Pacjentów Pogranicznych) oraz Skala Osobowości Pogranicznej Perry’ego.

W ocenie nasilenia zaburzeń można posłużyć się także innymi narzędziami, takimi jak: Skala Samoopisu Relacji z Obiektem, Kwestionariusz Zespołu Pogranicznego oraz Skalowany Wywiad dla Osób z Pogranicza.

Osobowość borderline – jak rozpoznać?

Pierwsze opisy osobowości typu borderline pojawiły się pod koniec XIX wieku. Pojęcie do psychopatologii wprowadził Stern, który spotykał w swojej praktyce pacjentów z objawami psychozy lub nerwicy, lecz obrazem niepełnym dla postawienia definitywnego rozpoznania.

Chwiejność emocjonalna, niezdolność do kontroli własnych zachowań (zwłaszcza w stanie silnych emocji), patologiczny obraz własnej osoby, a w konsekwencji zaburzone relacje międzyludzkie są cechami wyróżniającymi osoby z osobowością borderline. Zazwyczaj po pomoc zgłaszają się po akcie autoagresji.

Borderline – objawy

ICD 10 (Międzynarodowa klasyfikacja chorób) definiuje kryteria diagnostyczne zaburzenia osobowości borderline jako współistnienie co najmniej trzech objawów obecnych u osób o typie impulsywnym.

Wśród objawów Borderline należy wymienić:

  • zauważalną tendencję do nieoczekiwanego działania bez rozważania jego konsekwencji oraz kłótliwego zachowania i konfliktów z innymi, szczególnie gdy impulsywne zachowania są udaremniane lub krytykowane;
  • wahania nastroju (niestabilny i kapryśny nastrój);
  • trudności w utrzymywaniu jakiegokolwiek kierunku działań, który nie przynosi natychmiastowej nagrody;
  • skłonność do wybuchów gniewu i przemocy z niezdolnością kontroli wybuchowych reakcji;

Aby rozpoznać osobowość Borderline, u pacjenta muszą występować także co najmniej dwie charakterystyczne cechy osobowości podtypu borderline, tj.:

  • zaburzony i niepewny obraz własnego „ja”, celów i wewnętrznych preferencji (włączając seksualne);
  • skłonność do angażowania się w intensywne i niestabilne relacje, często prowadzące do emocjonalnego kryzysu;
  • nadmierne wysiłki uniknięcia porzucenia;
  • powtarzające się groźby lub akty samouszkadzające;

Wśród cech typowych dla Borderline wymienia się także chroniczne uczucie pustki.

Osobowość chwiejna emocjonalnie – Borderline – leczenie

U osób z osobowością borderline zaburzeniu ulegają głównie szlaki przewodnictwa serotoninoergicznego, noradrenergicznego oraz dopaminoergicznego, które objawiają się szerokim spektrum zaburzeń afektywnych, psychotycznych, odżywiania oraz tendencjami do zażywania substancji psychoaktywnych.

W badaniach farmakologicznych oceniano skuteczność terapii, w której stosowano leki przeciwpsychoteczne, stabilizatory nastroju, anksjolityki, leki przeciwdepresyjne (głównie z grupy SSRI), benzodiazepiny, metylfenidat oraz kwasy omega-3. Wszystkie wyniki okazały się jednak wątpliwe.

Zaburzenie borderline a psychoterapia

Dialektyczna Terapia Behawioralna (DBT) została stworzona przez Marshę Linehan i reprezentuje tak zwaną trzecią falę w psychoterapii poznawczo-behawioralnej. Cechuje się najwyższą skutecznością w terapii osób z osobowością typu borderline, znajduje także zastosowanie u osób z depresją i tendencjami samobójczymi, zaburzeniami odżywiania oraz uzależnionych od substancji psychoaktywnych.

DBT składa się z szeregu godzinnych spotkań indywidualnych, w czasie których omawiane są zachowania autoagresywne, a także zdarzenia kolidujące z terapią oraz jakością życia. Uzupełniane są indywidualnymi lub grupowymi treningami umiejętności, gdzie analizuje się zadania domowe i pracuje nad nowymi, zdrowszymi zachowaniami. W chwilach kryzysu pacjent jest zachęcany do kontaktu telefonicznego, by uniknąć popełnienia błędu i otrzymać wsparcie w terapii na bieżąco.

Terapia Borderline – jak wygląda?

Istnieją trzy zasady dialektyki, na której oparta jest DBT: zasada wzajemnego powiązania i całości: rzeczywistość jest systemem, nawet tożsamość jest zależna od relacji z innymi; zasada biegunowości: jak w fizyce, każda akcja ma reakcję, tak każda teza ma antytezę, wszędzie są skrajności; zasada ciągłej zmiany.

Umiejętności, które są poddawane treningowi, to regulacja emocji, efektywność kontaktów interpersonalnych, odporność na stres oraz skupienie. Ta ostatnia szlifuje zarówno umiejętności “co” – obserwacja, opis, uczestnictwo, a także “jak” – nieosądzanie, skupienie, skuteczność.

W trakcie terapii terapeuta powinien stworzyć przyjacielską relację, ma bezwarunkowo akceptować pacjenta oraz szukać logiki i sensu w jego zachowaniu. Owa forma leczenia stanowi dla prowadzącego duże wyzwanie – może obawiać się nieobliczalnego zachowania u pacjenta z osobowością z pogranicza, dlatego zobowiązany jest do uczestniczenia w konsultacjach dla terapeutów. Kluczowym elementem jest współpraca podopiecznego, jego chęć do zmiany wynikająca z niezadowolenia ze stanu obecnego, a także poczucie odpowiedzialności za rozwiązanie problemów.

Opublikowano: ; aktualizacja: 08.02.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Wideo – Terapia grupowa

Psychoterapię można prowadzić indywidualnie albo w grupie. Będzie to zależeć od wskazań, czyli od tego ...

Zespół Hornera

Zespół Hornera został opisany po raz pierwszy przez Johanna Friedricha Hornera w 1869 roku. Jest ...

Wideo – Rodzaje psychoterapii

Leczenie psychoterapeutyczne – psychoterapia – to bardzo szerokie pojęcie. Zarówno będzie ono dotyczyć praktyk pracy ...

Psychosomatyka (zaburzenia psychosomatyczne) – przykłady chorób, objawy, leczenie

Zaburzenia psychosomatyczne polegają na powstawaniu objawów chorobowych ze strony m. in. serca, żołądka, jelit i ...

Wypuklina (kręgosłupa) krążka międzykręgowego – objawy i leczenie wypukliny

Dyskopatia kręgosłupa stanowi szeroką grupę patologii (schorzeń), których istotą są uszkodzenia w obrębie krążka międzykręgowego ...

Zaburzenia lękowe w depresji

Odróżnienie zaburzeń lękowych od depresji sprawia często trudności ze względu na liczne objawy, które mogą ...

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe to zespół objawów wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji oraz obniżonego poczucia dokonań osobistych. Stopniowa utrata ...

Psychosomatyka (zaburzenia psychosomatyczne) – przykłady chorób, objawy, leczenie

Zaburzenia psychosomatyczne polegają na powstawaniu objawów chorobowych ze strony m. in. serca, żołądka, jelit i ...

Wideo – Na czym polega psychoterapia?

Psychoterapia to jedna z metod leczenia stosowana w psychiatrii. Psychiatrię można opisywać z perspektywy biologicznej, ...

Wideo – Leczenie w psychiatrii

Leczenie w psychiatrii to proces długoterminowy, liczony częściej w miesiącach lub latach, niż w tygodniach ...

Pachygyria – przyczyny, objawy, leczenie, długość życia

Pachygyria (szerokozakrętowość) to choroba ośrodkowego układu nerwowego. Efektem schorzenia jest znaczne ścieńczenie mózgu. Zakręty mózgowe ...

Wideo – Osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline

Wśród pacjentów z zaburzeniami osobowości dosyć dużą grupę stanowią pacjenci posiadający osobowość chwiejną emocjonalnie, którą ...

Komentarze (0)