Blok prawej odnogi pęczka Hisa (RBBB) – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowanie

Blok prawej odnogi pęczka Hisa to jeden z rodzajów śródkomorowych bloków serca. Polega on na zaburzeniu przewodzenia impulsów elektrycznych w części mięśnia sercowego. Blok ten często jest wykrywany przypadkowo i sam z siebie nie daje objawów. Może jednak towarzyszyć innym wadom czy chorobom serca. W diagnozowaniu bloku prawej odnogi pęczka Hisa wykorzystuje się m.in. EKG i Holter. Jak wygląda leczenie i rokowanie? 

Pęczek Hisa i blok serca – co to jest?

Mięsień sercowy jest zbudowany ze specyficznych komórek mięśniowych – kardiomiocytów. Niektóre z nich tworzą tzw. układ bodźcotwórczo-przewodzący serca. Jest to naturalny rozrusznik, który wytwarzając impulsy elektryczne i rozprowadzając je po całym mięśniu, nadaje odpowiedni rytm pracy serca. Pobudzenie komórek serca prowadzące do skurczu nazywa się depolaryzacją.

Pęczek Hisa (pęczek przedsionkowo-komorowy) to część układu znajdująca się w komorach.Usytuowany jest on za węzłem przedsionkowo-komorowym (AV) i dzieli się na dwie odnogi, które rozchodzą się odpowiednio do lewej i prawej komory. Lewa odnoga dzieli się dodatkowo na przednią i tylną wiązkę.

Dalej pobudzenie jest przekazywane do włókien Purkiniego. Blok serca to znaczne zwolnienie lub przerwanie przewodzenia impulsu. Może dotyczyć każdego elementu układu przewodzącego.

Wśród zaburzeń przewodzenia w sercu wyróżniamy następujące rodzaje bloków:

  • blok lewej odnogi pęczka Hisa (LBBB),
  • całkowity blok prawej odnogi (RBBB; right bundle branch block, dissociatio interventricularis rami dextri fasciculi Hisi),
  • niezupełny lub niepełny blok prawej odnogi (IRBBB).

Bloki lewej odnogi mogą dotyczyć także każdej wiązki z osobna. Jeśli dwa lub trzy bloki występują jednocześnie lub na przemian, tworzą one konstelacje. Mówimy wtedy o bloku dwuwiązkowym (np. blok przedniej i tylnej wiązki lewej odnogi) i trójwiązkowym (blok prawej odnogi z blokiem przedniej i tylnej wiązki lewej odnogi).

Blok prawej odnogi pęczka Hisa – jakie są przyczyny RBBB?

Całkowity czy niecałkowity blok prawej odnogi pęczka Hisa często jest diagnozowany przypadkowo na podstawie EKG wykonanego rutynowo lub w celu wykrycia innej patologii. Ten rodzaj zaburzenia przewodzenia dotyczy mniej niż 3 proc. populacji, a znaczna większość przypadków to bloki niezupełne. Częstość występowania rośnie wraz z wiekiem, jest większa u mężczyzn, osób z cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym.

RBBB może towarzyszyć następującym chorobom serca:

  • powiększenie prawej komory w wyniku chorób płuc (np. POChP), astmy oskrzelowej, mukowiscydozy,
  • choroba niedokrwienna serca, zawał mięśnia sercowego,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • wrodzone wady serca, np. ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, anomalia Ebsteina, tetralogia Fallota.

Przewlekła stymulacja serca przez tzw. rozrusznik najczęściej wywołuje LBBB, ale może również dojść do bloku prawej odnogi.

W wymienionych chorobach dochodzi do przebudowy części mięśnia komór, co utrudnia przewodzenie impulsów.

U osób poniżej 30. roku życia RBBB występuje bardzo rzadko. IRBBB częściej występuje u młodych osób aktywnych fizycznie, zwłaszcza w czasie przyspieszonej akcji serca. U dzieci bloki prawej odnogi najczęściej towarzyszą wrodzonym wadom serca lub występują przejściowo po zabiegach wykonywanych na sercu.

Bloki śródkomorowe, w tym RBBB, mogą być przejściowo wywołane podaniem niektórych leków antyarytmicznych, np. lidokainy lub amiodaronu.

Blok prawej odnogi – objawy i badania serca

Jeśli blok prawej odnogi nie towarzyszy innym chorobom ani symptomom, dla pacjenta nie ma on większego znaczenia. Jednak jeśli blok wynika z choroby podstawowej, to objawy będą związane z jej przebiegiem. Na przykład dla wspomnianych wad wrodzonych serca podstawowymi objawami są:

  • duszność (uczucie braku powietrza),
  • kołatania serca,
  • ograniczenie tolerancji wysiłku.

Podstawą rozpoznania opisywanego bloku w sercu jest standardowy zapis EKG, badanie metodą Holtera lub próba wysiłkowa z oceną EKG.

Inne badania właściwie nie mają zastosowania w diagnostyce samego RBBB. Echo serca, tomografia komputerowa i inne badania obrazowe mogą być przydatne w diagnostyce chorób współistniejących z RBBB.

Fragment zapisu EKG odpowiadający przewodzeniu impulsu przez komory serca to tzw. zespół QRS. Kryteria rozpoznania całkowitego bloku prawej odnogi pęczka Hisa to: wydłużenie czasu trwania zespołu QRS powyżej 120 milisekund (ms) oraz pewne zmiany w jego wyglądzie, charakterystyczne dla tego zaburzenia. W bloku niecałkowitym występuje zmiana kształtu QRS bez jego wydłużenia.

Blok prawej odnogi pęczka Hisa – leczenie

Zarówno całkowity, jak i niekompletny blok prawej odnogi pęczka Hisa nie wymagają leczenia, jeśli występują samoistnie. Postępowanie ogranicza się do kontroli EKG podczas rutynowych wizyt u lekarza. Kardiolog może podjąć decyzję o wszczepieniu stymulatora jeśli RBBB towarzyszą niewyjaśnione omdlenia, przewlekła niewydolność serca lub czas trwania zespołu QRS jest bardzo wydłużony (powyżej 150 ms).

Jeśli blok prawej odnogi towarzyszy innym patologiom, należy skupić się na leczeniu choroby podstawowej. Będą to odpowiednio: zabieg chirurgiczny w przypadku wad wrodzonych serca, kontrola nadciśnienia i terapia hipolipemizująca w przypadku chorób sercowo-naczyniowych, obniżenie ciśnienia w krążeniu płucnym itd.

W najbardziej zaawansowanych blokach AV przedsionki i komory zaczynają się kurczyć niezależnie od siebie. Dochodzi wtedy do objawowej bradykardii. Mogą zdarzać się omdlenia, o których trzeba poinformować lekarza. Leczeniem w takiej sytuacji jest wszczepienie odpowiedniego stymulatora serca.

Pęczek Hisa – rokowanie w przypadku bloku prawej odnogi

RBBB nie jest przeciwwskazaniem do aktywności fizycznej. IRBBB jest stwierdzany u prawie połowy zawodowych sportowców i również nie stanowi zagrożenia. Natomiast według najnowszych badań, blok prawej odnogi towarzyszący chorobie niedokrwiennej serca pogarsza rokowanie w bloku prawej odnogi. Osoby tak obciążone powinny szczególnie stosować się do zaleceń lekarza.

Bloki trójwiązkowe lub dwuwiązkowe wymagają szczególnej kontroli. Niosą one ryzyko powolnego rozwinięcia się bloku na poziomie węzła przedsionkowo-komorowego. Jest to sytuacja, w której zaburzeniu ulega przekazywanie pobudzenia z przedsionków do komór serca.

Bibliografia:

  • Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2015. Medycyna Praktyczna, Kraków 2015.
  • Walczak F. i wsp.: Częstoskurcz komorowy o morfologii bloku prawej odnogi u 12-letniej chorej z wypadaniem przedniego płatka zastawki dwudzielnej i ścięgnem rzekomym. Folia Cardiologica Excerpta, 2001, 8, 6: 679–684.
  • Xiong Y. i wsp.: The prognostic significance of right bundle branch block: a meta-analysis of prospective cohort studies. Clinical Cardiol., 2015, 38, 10: 604–613.
  • Bussink B. E. i wsp.: Right bundle branch block: prevalence, risk factors, and outcome in the general population: results from the Copenhagen City Heart Study. Eur. Heart J., 2013, 34, 2: 138–146.
  • Książczyk T. M. i wsp.: Transient complete right bundle branch block following right heart catheterization in children – a report of two cases. Adv. Interventional Cardiol., 2016, 46, 4: 372–376.
Opublikowano: ; aktualizacja: 21.04.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Zespół antyfosfolipidowy

Zespół antyfosfolipidowy (zespół Hughesa) jest chorobą układową, w przebiegu której dochodzi do wytwarzania krążących we ...

Ostry zespół wieńcowy (OZW) – co to jest, podział, przyczyny, objawy, leczenie

Ostre zespoły wieńcowe (OZW) to grupa chorób układu krążenia powodowana zmianami na poziomie naczyń, w ...

Rozrusznik (stymulator) serca – działanie, rodzaje, wskazania do zabiegu wszczepienia

Stymulator serca, określany przez pacjentów jako rozrusznik serca, to małe, elektroniczne urządzenie, które wszczepia się ...

Dlaczego należy leczyć żylaki nóg – objawy i powikłania

Żylaki kończyn dolnych to częsta dolegliwość będąca następstwem niewydolności żylnej, która dotyka czwartą część populacji. ...

Wideo – Nagła śmierć sercowa

Nagła śmierć sercowa to nagły zgon w ciągu pierwszej godziny od pojawienia się dolegliwości krążeniowych. ...

Dławica Prinzmetala

Zdarza Ci się dosyć często w godzinach nocnych, podczas odpoczynku odczuwać silny, rozlany ból w ...

Tetralogia Fallota – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, powikłania, rokowania, długość życia

Tetralogia Fallota należy do wad wrodzonych serca, na obraz której składa się szereg nieprawidłowości w ...

Bolesny rumień kończyn (erytromelaglia)

Bolesny rumień kończyn, nazywany inaczej erytromelalgią lub chorobą Mitchella, jest zaburzeniem w którym dochodzi do ...

Blok lewej odnogi pęczka Hisa – przyczyny, objawy, rokowanie

Blok lewej odnogi pęczka Hisa (LBBB, left bundle branch block) to jeden ze śródkomorowych bloków ...

Co to są bloki serca – jakie są rodzaje, objawy, leczenie i rokowanie?

Bloki serca to zaburzenia przewodzenia w obrębie układu bodźcotwórczo-przewodzącego serca. Ich przyczyną jest utrudnione lub ...

Problemy z krążeniem – jakie są objawy i przyczyny słabego krążenia?

Przyczyną kłopotów z krążeniem są najczęściej choroby serca – niewydolność, choroba niedokrwienna czy wady zastawek. ...

Fibrynoliza – na czym polega rozpuszczanie skrzepu, badanie i leczenie fibrynolityczne

Fibrynoliza jest procesem fizjologicznym, który ma na celu zapobieganie tworzeniu się zakrzepów wewnątrz naczyń krwionośnych. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon