Choroby zastawki mitralnej

Zastawka mitralna (dwudzielna) to struktura w sercu zapobiegająca cofaniu się krwi z lewej komory do lewego przedsionka w czasie jego skurczu oraz pozwalająca na swobodny napływ krwi z lewego przedsionka do lewej komory w czasie jego rozkurczu. Wrodzone i nabyte choroby zastawki mitralnej nierzadko wymagają zabiegów interwencyjnych.
 

Choroby zastawki mitralnej – anatomia zastawki mitralnej

Zastawka dwudzielna ma zwykle 4-6 cm2 pola powierzchni przekroju poprzecznego. Składa się ona zazwyczaj z dwóch płatków (tj. płatka przedniego i płatka tylnego) zamykających przestrzeń między lewym przedsionkiem, a lewą komorą. Płatki zastawki dwudzielnej są połączone tzw. spoidłami (spoidłem przyśrodkowym i spoidłem bocznym). „Kanał” utworzony pomiędzy lewym przedsionkiem, a lewą komorą otoczony jest specjalną strukturą – pierścieniem włóknistym. Płatki zastawki dwudzielnej za pomocą tzw. strun ścięgnistych (struktur przypominających nici) połączone są ze znajdującymi się wewnątrz serca mięśniami brodawkowatymi. Mięśnie brodawkowate w czasie rozkurczu lewej komory pozwalają na rozluźnienie struktury całego aparatu zastawkowego i napływ krwi z lewego przedsionka do lewej komory przez zastawkę mitralną.

Poniżej zostanie przedstawiony krótki opis najczęściej spotykanych wad zastawki mitralnej, w kolejności od najczęściej występujących, do tych z którymi się spotykamy najrzadziej. Rozpoznanie każdej z poniżej przedstawionych jednostek chorobowych zwykle ustala się na podstawie typowych objawów klinicznych oraz wyniku badania echokardiograficznego.

Choroby zastawki mitralnej – niedomykalność zastawki mitralnej

Niedomykalność zastawki mitralnej – czym jest?

Niedomykalność zastawki mitralnej to wada serca, polegająca na wstecznym przepływie krwi z lewej komory do lewego przedsionka w czasie jego skurczu. Spowodowana jest nieprawidłowym zamknięciem płatków zastawki mitralnej.

Niedomykalność zastawki mitralnej – epidemiologia

Niedomykalność zastawki dwudzielnej, w tym jej postać śladowa, występuje u ponad połowy osób poddawanych przesiewowemu badaniu echokardiograficznemu. Niedomykalność w stopniu co najmniej łagodnym można natomiast stwierdzić u około 20 % osób poddawanych temu badaniu. Wada występuje z podobną częstością u obu płci, a częstość jej występowania zwiększa się z wiekiem. Im wyższe ciśnienie tętnicze, tym większa predyspozycja do wystąpienia niedomykalności zastawki dwudzielnej – częstość występowania wady zwiększa się wraz ze wzrostem ciśnienia tętniczego.

Niedomykalność zastawki mitralnej – przyczyny

Przyczyny niedomykalności zastawki dwudzielnej są odmienne, w zależności od tego czy mamy do czynienia z niedomykalnością ostrą lub przewlekłą:

  • przyczyny przewlekłej niedomykalności zastawki mitralnej – choroba reumatyczna serca, zmiany zwyrodnieniowe aparatu zastawkowego, infekcyjne zapalenie wsierdzia, choroby układowe tkanki łącznej, choroby mięśnia sercowego (choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatia rozstrzeniowa i przerostowa), choroby spichrzeniowe i naciekowe;
  • przyczyny ostrej niedomykalności zastawki mitralnej – zmiany płatków zastawki (infekcyjne zapalenie wsierdzia, uraz śródoperacyjny), pęknięcie struny ścięgnistej, choroby mięśni brodawkowatych, choroby pierścienia zastawki.

Niedomykalność zastawki mitralnej – objawy

Objawy w niewielkiej i umiarkowanej niedomykalności zastawki dwudzielnej o charakterze przewlekłym zwykle nie występują. Z czasem pojawiają się jednak:

Ostra niedomykalność zastawki mitralnej najczęściej przebiega gwałtownie i jeśli nie jest leczona operacyjnie zwykle prowadzi do zgonu. Z kolei niedomykalność przewlekła przez kilkanaście lat może przebiegać całkowicie bezobjawowo.

Niedomykalność zastawki mitralnej – leczenie

W leczeniu ostrej niedomykalności zastawki dwudzielnej stosuje się leczenie farmakologiczne. Standardowo podaje się leki rozszerzające naczynia – nitroglicerynę lub nitroprusydek sodu, w połączeniu z katecholaminami. Jeśli jest to konieczne stosuje się również kontrapulsację wewnątrzaortalną – umieszczony w aorcie zstępującej balon napełniany w czasie rozkurczu serca. Postępowaniem przyczynowym jest jednak zabieg operacyjny – resekcja fragmentu płatka zastawki, wszycie pierścienia lub zastąpienie protezą zastawkową.

W leczeniu przewlekłej niedomykalności zastawki dwudzielnej postępowanie jest bardzo podobne – stosowane są leki rozszerzające naczynia (karwedilol, monoazotan izosorbidu, inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany) wraz z zabiegiem kardiochirurgicznym (operacja naprawcza lub wymiana zastawki).

Zespół wypadania płatka zastawki mitralnej

Zespół wypadania płatka zastawki mitralnej – czym jest?

Wypadanie płatka zastawki mitralnej to przemieszczenie części płatka lub płatków tej zastawki do lewego przedsionka w okresie skurczu lewej komory. Zespół wypadania płatka zastawki mitralnej to zespół objawów współistniejących z wypadaniem płatka zastawki mitralnej:

  • bóle w okolicy serca (bóle zamostkowe),
  • kołatanie serca (subiektywne, nieprzyjemne uczucie związane z niemiarowym biciem serca),
  • arytmie (zaburzenia rytmu serca),
  • zawroty głowy,
  • omdlenia i utraty przytomności.

Zespół wypadania płatka zastawki mitralnej – przyczyny

Częstość występowania wypadania płatka zastawki mitralnej szacuje się na 1-2,5 % populacji ogólnej. Przyczyny tego schorzenia możemy podzielić na:

  • pierwotne: zwyrodnienie śluzowate płatków i strun ścięgnistych, uwarunkowania rodzinne, zespół Marfana;
  • wtórne: choroby tkanki łącznej, ostre zapalenie wsierdzia, choroba niedokrwienna serca.

Zespół wypadania płatka zastawki mitralnej – objawy, przebieg

Pacjenci cierpiący na zespół wypadania płatka zastawki mitralnej najczęściej zgłaszają takie objawy jak:

  • ból w okolicy serca,
  • zawroty głowy,
  • kołatanie serca,
  • zasłabnięcia,
  • utraty przytomności.

Przebieg naturalny schorzenia jest różny – od łagodnych, klinicznie niemych postaci do obciążonych dużym ryzykiem zgonu.

Zespół wypadania płatka zastawki mitralnej – leczenie

Postępowanie terapeutyczne w zespole wypadania płatka zastawki mitralnej jest zróżnicowane i zależy bezpośrednio od prezentowanych dolegliwości i objawów chorobowych:

  • chorzy bez objawów lub z łagodnymi objawami powinni wieść normalny tryb życia, regularnie uprawiać wysiłek fizyczny oraz chodzić na wizyty kontrolne do kardiolog,
  • chorzy z napadowym kołataniem serca, bólem w klatce piersiowej i męczliwością być może będą wymagać zastosowania leku z grupy beta-blokerów,
  • chorzy z omdleniami powinni zwiększyć podaż płynów i soli, w ciężkich przypadkach zalecane są u nich mineralokortykosteroidy,
  • chorzy po napadzie przemijającego niedokrwienia mózgu powinni profilaktycznie przyjmować kwas acetylosalicylowy,
  • chorzy z dużą (znacznego stopnia), objawową wadą będą wymagać wymiany lub plastyki zastawki mitralnej.

Zwężenie zastawki mitralnej

Zwężenie zastawki mitralnej – czym jest?

Zwężenie zastawki dwudzielnej to wada serca polegająca na zmniejszeniu powierzchni przekroju poprzecznego ujścia mitralnego, co utrudnia napływ krwi z lewego przedsionka do lewej komory podczas rozkurczu serca.

Zwężenie zastawki dwudzielnej – przyczyny

Zwężenie zastawki dwudzielnej występuje niemal dwukrotnie częściej u kobiet. Jest chorobą ludzi młodych i w średnim wieku. Przyczyn tej wady jest wiele, stąd ze względu na mechanizm jej powstawania oraz w celach edukacyjnych możemy je podzielić na:

  • strukturalne (ograniczona ruchomość płatków wskutek zmian organicznych) – choroba reumatyczna serca (najczęstsza!), infekcyjne zapalenie wsierdzia, rzadziej choroby reumatologiczne, takie jak toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów, zespół rakowiaka, choroby spichrzeniowe;
  • czynnościowe (niedostateczne otwieranie się prawidłowych płatków zastawki) – skrzeplina w lewym przedsionku, śluzak (guz) lewego przedsionka, symetryczny przerost komory w kardiomiopatii przerostowej;
  • względne (w przebiegu wad ze zwiększonym przepływem przez zastawkę mitralną) – ubytek przegrody międzykomorowej, przetrwały przewód tętniczy, przetoka naczyniowa w krążeniu płucnym.

Zwężenie zastawki dwudzielnej – objawy, przebieg

Osoby ze zwężeniem zastawki dwudzielnej najczęściej skarżą się na:

  • ograniczenie tolerancji wysiłku,
  • łatwe męczenie się,
  • duszność pojawiającą się w trakcie wysiłku fizycznego.

Czasem omawiana wada objawia się jako:

  • kaszel z odkrztuszaniem pienistej i podbarwionej krwią plwociny,
  • nawracające zakażenia układu oddechowego,
  • kołatanie serca,
  • chrypka,
  • ból w okolicy przedsercowej.

Przy zaawansowanej wadzie można zaobserwować ponadto sinoczerwone podbarwienie policzków oraz sinicę obwodową.

Wada narasta stopniowo – objawy rozwijają się najwcześniej po ok. 2 latach, zwykle po ok. 15-20 latach od przebycia gorączki reumatycznej. Często pojawiają się nadkomorowe zaburzenia rytmu w postaci migotania przedsionków i będące jego konsekwencją incydenty zakrzepowo-zatorowe.

Zwężenie zastawki dwudzielnej – leczenie

Leczenie zwężenia zastawki dwudzielnej przy niewielkim nasileniu wady i bez zgłaszanych przez pacjenta objawów ogranicza się zwykle do farmakoterapii. W tym celu stosuje się:

  • leki moczopędne (diuretyki),
  • glikozydy naparstnicy – digoksyna,
  • inhibitory konwertazy angiotensyny,
  • leki przeciwkrzepliwe.

Osoby ze zwężeniem zastawki dwudzielnej w stopniu umiarkowanym lub dużym poddawane są najczęściej leczeniu inwazyjnemu w postaci:

  • przezskórnej walwuloplastyki mitralnej – rozklejenie lub rozerwanie zrośniętych spoideł zastawki dwudzielnej za pomocą balonu wprowadzonego przez przegrodę międzyprzedsionkową przy pomocy specjalnego cewnika wprowadzonego do jednego z naczyń obwodowych;
  • operacyjnej (zabieg kardiochirurgiczny) naprawy lub wymiany zastawki mitralnej.

Zwężenie zastawki dwudzielnej – rokowanie

Szacuje się, że spośród chorych bez żadnych objawów 10 lat przeżywa więcej niż 80 % z nich. Rokowanie pogarsza się jednak wraz z czasem trwania choroby - 20 lat przeżywa około 40 %.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Niedomykalność zastawki aortalnej – przyczyny, objawy, stopnie, leczenie niedomykalności aortalnej

Niedomykalność zastawki aortalnej to rodzaj wady serca, prowadzącej do niedokrwienia narządów. Jej przyczyną są m.in. ...

Ból w klatce piersiowej po wysiłku

Ból w klatce piersiowej jest jednym z najważniejszych objawów chorób serca. Bardzo często związany jest ...

Jak leczyć nadciśnienie tętnicze? Jakie są sposoby na obniżenie ciśnienia?

W większości przypadków nadciśnienie tętnicze nie daje żadnych objawów. To podstępna choroba prowadząca do chorób ...

Niedomykalność zastawki mitralnej – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, powikłania, rokowanie

Niedomykalność zastawki mitralnej (dwudzielnej) to wada polegającą na cofaniu się krwi z lewej komory do ...

Jak upał wpływa na organizm? Dla kogo jest groźny?

Letnie upały dla części osób oznaczają pojawienie się dodatkowych, niepożądanych dolegliwości – gorszego samopoczucia, osłabienia, ...

Choroba wieńcowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta, profilaktyka

Choroba wieńcowa to stan związany z niedotlenieniem mięśnia sercowego. Najczęstszą przyczyną niedokrwienia serca jest miażdżyca ...

Niedomykalność zastawek serca u dziecka

Wśród wad serca u dzieci wyróżnia się szereg dysfunkcji wpływających na czynność zastawek serca. Wady ...

Nadciśnienie pierwotne i wtórne

Nadciśnienie tętnicze może mieć charakter pierwotny, jest wówczas uwarunkowane genetycznie i zwykle rozwija się powoli ...

Bradykardia (rzadkoskurcz)

Bradykardia (rzadkoskurcz) jest to wolny rytm serca - poniżej 60 skurczów na min. Taki wolny ...

Przegrzanie organizmu

Przegrzanie organizmu może prowadzić do udaru słonecznego, który stanowi poważne zagrożenie zdrowia, a nawet życia, ...

Gorączka reumatyczna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie, powikłania, zapobieganie

Gorączka reumatyczna jest chorobą autoimmunologiczną. Przyczyną jest tu zakażenie paciorkowcem u dzieci lub dorosłych (angina, ...

Mechaniczna a biologiczna zastawka serca

Rozwój technologii w medycynie umożliwił stworzenie sztucznej zastawki serca, którą możemy podzielić na zastawkę biologiczną ...

Komentarze (0)