Odkrztuszanie plwociny (flegmy)

Kaszel jest najbardziej powszechnym objawem chorobowym ze strony układu oddechowego. Jeśli towarzyszy mu odkrztuszanie plwociny (inaczej flegmy), mówimy o produktywnym (mokrym, wilgotnym) charakterze kaszlu. Rodzaj odkrztuszanej flegmy (ropna, śluzowa, przezroczysta) ma niebagatelne znaczenie, gdyż wpływa na podejmowane przez lekarza dalsze postępowanie diagnostyczne, jak również lecznicze.

Plwocina (flegma) – co to jest?

Plwocina jest to wydzielina pochodząca głównie z górnych dróg oddechowych, na którą składa się:

  • flegma zalegająca w jamie nosowej,
  • flegma pochodząca z krtani,
  • flegma w oskrzelach,
  • flegma w gardle (częściowo).

W warunkach prawidłowych nadmiar zalegającej flegmy jest usuwany z dróg oddechowych podczas kaszlu poprzez odkrztuszanie plwociny. Warto podkreślić, że plwocina nie zawiera śliny produkowanej w obrębie jamy ustno-gardłowej, natomiast składa się ze śluzu, komórek nabłonkowych, granulocytów i ewentualnych składników patologicznych, np. ropy czy krwi. Kaszel z flegmą może sugerować różne jednostki chorobowe.

Odkrztuszanie ropnej plwociny

Ropa

Ropa jest białożółtawą lub żółtozielonkawą gęstą wydzieliną, składającą się z:

  • martwych komórek – granulocytów obojętnochłonnych (neutrofili),
  • białek,
  • bakterii,
  • resztek uszkodzonych tkanek.

Do powstania żółtej lub zielonej flegmy w tkankach ustroju dochodzi praktycznie wyłącznie w przypadku zakażenia bakteryjnego (gronkowcowego, paciorkowcowego, pałeczką ropy błękitnej oraz innymi rodzajami bakterii, określanymi łącznie jako "bakterie ropotwórcze"). Nieprzyjemny zapach ropnej plwociny jest najczęściej związany z zakażeniem bakteriami beztlenowymi.

Stany chorobowe z ropną plwociną

Ropna plwocina sugeruje:

  • zakażenie zatok przynosowych,
  • zakażenie oskrzeli,
  • infekcję obejmującą miąższ płuc.

Najczęściej zieloną lub żółtą flegmę spotyka się ją w takich jednostkach chorobowych, jak:

  • przewlekłe zapalenie oskrzeli,
  • rozstrzenie oskrzeli,
  • zapalenie płuc,
  • ropień płuca.

Bardzo duża ilość ropnej plwociny jest najczęściej związana z rozstrzeniami oskrzeli. Gdy pojawia się ona nagle, może być związana z pęknięciem do światła oskrzela ropnia płuca.

Postępowanie w przypadku ropnej plwociny

Odkrztuszanie plwociny ropnej wiąże się z toczącą się infekcją bakteryjną w obrębie układu oddechowego. W tym przypadku należy udać się do lekarza rodzinnego, który zaleci nam zastosowanie:

  • antybiotyku przez okres 7 dni – empirycznie (bez posiewu) stosuje się aminopenicyliny (amoksycylina) lub makrolidy (np. erytromycyna, azytromycyna, klarytromycyna); jeśli antybiotykoterapia po 3 dniach nie przyniesie poprawy, należy ponownie udać się do lekarza; w przypadku ciężkiego zapalenia płuc lub ropnia płuca antybiotykoterapia będzie dłuższa, a chory może wymagać hospitalizacji;
  • leku wykrztuśnego – działającego bezpośrednio na gruczoły oskrzelowe, np. syropu zawierającego sulfogwajakol – kaszel z flegmą, której odkrztuszanie sprawia trudność pacjentowi, jest wskazaniem do takiego postępowania; leki wykrztuśne ułatwiają oczyszczenie dróg oddechowych z zalegającej wydzieliny, gdyż flegma staje się bardziej płynna, a jej lepkość zmniejsza się; korzyści może przynieść także równoczesne oklepywanie chorego.

Ponadto zalecany jest odpoczynek, zaprzestanie palenia tytoniu oraz picie dużej ilości płynów (nawadnianie również zmniejsza lepkość flegmy zalegającej w oskrzelach). W razie wystąpienia gorączki można zastosować leki przeciwgorączkowe (np. paracetamol, ibuprofen).

Odkrztuszanie śluzowej (gęstej, lepkiej) plwociny

Stany chorobowe ze śluzową plwociną

Śluzową plwocinę spotyka się w przebiegu przewlekłego zapalenia oskrzeli (PZO). Przewlekłe zapalenie oskrzeli rozpoznaje się, jeżeli u pacjenta obserwuje się flegmę z gardle i kaszel utrzymujący się przez 3 miesiące w ciągu dwóch kolejnych lat. U pacjentów palących papierosy zmniejszenie ilości produkowanej flegmy można uzyskać przez rezygnację z palenia tytoniu. Efekt ten staje się widoczny już w ciągu kilku miesięcy.

Śluzowa, gęsta i lepka plwocina jest odkrztuszana także przez chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP). Jest to schorzenie, które obejmuje jednocześnie przewlekłe zapalenie oskrzeli (patrz wyżej) ze współistniejącą rozedmą miąższu płuca. W okresie stabilnym przewlekłej obturacyjnej choroby płuc plwocina jest zwykle przezroczysta i chorym często sprawia trudność jej odkrztuszenie.

Kolor flegmy jest niezwykle ważnym wskaźnikiem zaostrzenia procesu chorobowego – zmiana jej charakteru na ropną może świadczyć o wyprzedzającym zaostrzenie POChP zakażeniu bakteryjnym. Stąd też wygląd plwociny powinien być przez pacjentów rutynowo obserwowany. Zarówno w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, jak i w przewlekłym zapaleniu oskrzeli odkrztuszanie plwociny śluzowej jest najbardziej nasilone w godzinach porannych.

Postępowanie w przypadku śluzowej plwociny

Kaszel w obu tych nakładających się na siebie jednostkach chorobowych jest kaszlem przewlekłym, tzn. trwa dłużej niż 8 tygodni. Jeśli zaobserwujemy u siebie kaszel trwający tak długo, powinniśmy bezwzględnie udać się do lekarza. Należy zaprzestać palenia tytoniu. Wybór postępowania terapeutycznego zależy od wyników badań dodatkowych i obrazu klinicznego – decyduje o nim lekarz. W bardzo dużym uproszczeniu, zastosowanie znajdują:

  • leki rozszerzające oskrzela (cholinolityki, krótko i długo działające β-2-mimetyki wziewne),
  • leki zmniejszające nasilenie stanu zapalnego w obrębie oskrzeli (glikokortykosteroidy, roflumilast).

Odkrztuszanie przezroczystej (lepkiej) plwociny

Stany chorobowe z przezroczystą plwociną

Zaostrzenie astmy zazwyczaj przebiega z nadmiernym wydzielaniem gęstego i lepkiego śluzu, który jest następnie odkrztuszany przez pacjenta. Gruczolakorak oskrzela może także wiązać się ze wzmożonym wydzielaniem przezroczystej i lepkiej plwociny. Odkrztuszanie flegmy widoczne jest zwłaszcza w początkowym etapie rozwoju, kiedy nie doszło jeszcze do destrukcji naczyń krwionośnych i nowotwór nie objawia się w postaci krwioplucia.

Postępowanie w przypadku przezroczystej plwociny

Chorzy na astmę najczęściej wiedzą, jak powinni postępować w przypadku wystąpienia zaostrzenia. Ta grupa pacjentów wymaga interwencji lekarskiej w postaci:

  • powtarzanych inhalacji krótko działającego leku rozszerzającego oskrzela (β-2-mimetyku, np. salbutamolu); pacjenci cierpiący na astmę przeważnie noszą taki inhalator przy sobie,
  • tlenoterapii,
  • zastosowania glikokortykosteroidów ogólnoustrojowo, które mają zmniejszyć stan zapalny.

W kontekście gruczolakoraka należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu, jeżeli kaszel z odkrztuszaniem plwociny przezroczystej ma charakter przewlekły – utrzymuje się powyżej 8 tygodni. Lekarz może zlecić badania obrazowe (RTG klatki piersiowej) i skierować taką osobę do specjalisty pneumonologa.

Odkrztuszanie grudek i czopów

Stany chorobowe z plwociną z grudkami i czopami

Odkrztuszanie plwociny składającej się z grudek i czopów jest charakterystyczne dla grzybicy dróg oddechowych oraz mukowiscydozy. Mukowiscydoza (inna nazwa: zwłóknienie torbielowate) charakteryzuje się tym, że organizm w obrębie narządów posiadających gruczoły śluzowe produkuje nadmiernie lepki i gęsty śluz. Prowadzi to do powstawania czopów śluzowych w obrębie oskrzelików, które powodują odcinkową niedodmę (czyli zapadnięcie się) miąższu płuca. Obszary płuc dotknięte niedodmą łatwo ulegają zakażeniom bakteryjnym (szczególnie pałeczką ropy błękitnej oraz gronkowcem złocistym).

W przebiegu grzybic układu oddechowego (najistotniejsze znaczenie ma tzw. alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna) w odkrztuszaniu plwociny w formie grudek dąży się do wykazania obecności strzępek grzybów.

Postępowanie w przypadku plwociny z grudkami i czopami

W kontekście grzybicy dróg oddechowych osoby, u których występuje odkrztuszanie plwociny składającej się z grudek i czopów, powinny udać się do lekarza pierwszego kontaktu. Ten, po wykluczeniu innych przyczyn oraz zweryfikowaniu objawów zgłaszanych przez pacjenta, prawdopodobnie skieruje pacjenta do specjalisty w dziedzinie pneumonologi. Tam zostanie wykonana diagnostyka – badanie plwociny, bronchoskopia, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, badania obrazowe (TK) oraz wdrożone leczenie przeciwgrzybicze.

Każdy noworodek, który rodzi się w naszym kraju, jest obowiązkowo badany w kierunku mukowiscydozy – jest to jedno z badań przesiewowych noworodków. Stąd wniosek, że praktycznie wszyscy tacy pacjenci znajdują się pod stałą kontrolą pneumonologiczną. W celu rozpuszczenia czopów i grudek zalegających w oskrzelach stosuje się u nich leki mukolityczne – enzym dornazę alfa oraz inhalacje hipertonicznego roztworu chlorku sodu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 14.12.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Przewlekłe zapalenie oskrzeli

Przewlekłe zapalenie oskrzeli to utrzymujący się przez większość dni w tygodniu, przez co najmniej 3 ...

Kaszel

Kaszel jest objawem chorobowym, nie chorobą samą w sobie. Jego przyczyny mogą być różne i ...

Kaszel u dziecka

Kaszel u dziecka jest bardzo powszechnym objawem, z którym rodzice zgłaszają się do lekarza pediatry. ...

Jak szybko pozbyć się kaszlu domowymi sposobami?

Kaszel jest odruchem obronnym. W zależności od przyczyny jaka go wywołuje może być mokry (produktywny) ...

Zapalenie tchawicy – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Zapalenie tchawicy towarzyszy najczęściej zapaleniu krtani i oskrzeli. Przyczyną zapalenia tchawicy są wirusy, rzadziej bakterie. ...

Kaszel suchy i mokry – jakie są przyczyny i sposoby leczenia kaszlu mokrego i suchego?

Kaszel suchy i mokry jest nieodłącznym elementem przeziębienia. W ostrych infekcjach zwykle pojawia się nagle, ...

Rodzaje kaszlu

Kaszel jest to odruchowe, gwałtowne wypchnięcie dużej ilości powietrza z dróg oddechowych, powodujące usunięcie powstałej ...

Co na suchy kaszel – jak wybrać leki na kaszel suchy?

Kaszel suchy jest bardzo uciążliwy – może być duszący, męczący,m występować w postaci napadu, często ...

Kaszel u dziecka – suchy czy mokry – jak rozpoznać i leczyć?

Kaszel u dziecka może suchy lub mokry. Kaszel wilgotny, produktywny, to taki, który umożliwia efektywnie ...

Kaszel mokry – przyczyny, objawy i leki na mokry kaszel

Kaszel mokry (wilgotny, produktywny) wiąże się z występowaniem flegmy w gardle. Przyczyną mokrego kaszlu są ...

Uporczywy kaszel – jakie są przyczyny i jak leczyć uporczywy kaszel?

Uporczywy kaszel może świadczyć o poważnych chorobach układu oddechowego, jednak najczęściej jego przyczyną jest infekcja ...

Wideo – Leczenie kaszlu u dziecka – kaszel suchy i kaszel mokry

Leczenie kaszlu zależy od jego rodzaju. Jeśli dziecko ma kaszel mokry sprawdzi się oklepywanie pleców, ...

Komentarze i opinie (1)


doskonale wytlumaczenie problemu szczegolowo dobra praca podziekowanie djk
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon