Chrypka

Chrypka najczęściej jest następstwem infekcji dróg oddechowych. Często pojawia się u osób palących. Zwykle chrypka jest objawem niegroźnym, jednakże towarzyszy także poważnym schorzeniom, w tym onkologicznym, będąc na przykład jednym z pierwszych objawów rozwoju guza w obrębie szyi czy nowotworu płuc. Leczenie chrypki polega na nawilżaniu i ochronie delikatnej śluzówki dróg oddechowych (można m.in. stosować domowe sposoby).

Czym jest chrypka?

Chrypka powstaje, gdy zaburzony jest mechanizm drgań fałdów głosowych. Dzieje się tak w przebiegu uszkodzenia samych fałdów głosowych, mięśni krtani lub ich unerwienia. Chrypka najczęściej jest objawem infekcji górnych dróg oddechowych. Poddawana leczeniu przy pomocy leków bez recepty i domowych sposobów, zwykle mija po około 2 tygodniach.

Jeśli jednak chrypka bądź zmiana barwy głosu nie mija przez 2–3 tygodnie, należy skontaktować się z lekarzem, gdyż przyczyn takiego stanu jest wiele, a niektóre z nich mogą być poważne. Wczesne wykrycie takich stanów zwiększa szansę na skuteczność leczenia.

Chrypka, szczególnie pojawiająca się rano, jest częsta u osób palących i przez te osoby bardzo często lekceważona, a właśnie one są bardziej narażone na choroby, takie jak na przykład rak krtani, które w ten sposób mogą się objawiać. Drapaniu i suchości w gardle, jaka pojawia się u osób nałogowo palących najczęściej towarzyszy tak zwany kaszel palacza.

Jakie są najczęstsze przyczyny chrypki?

Przyczyn chrypki może być wiele. Najczęściej chrypka i drapanie w gardle rozwija się w wyniku infekcji wirusowych i bakteryjnych górnych dróg oddechowych. Przyczyny laryngologiczne to najczęściej:

  • choroby infekcyjne, takie jak ostre zapalenie gardła,
  • ostre zapalenie krtani (objawem jest tu kaszel krtaniowy),
  • zapalenie tchawicy i krtani.

Chrypkę może powodować również przewlekłe drażnienie krtani przez dym papierosowy czy zanieczyszczenia powietrza. U osób pracujących głosem – śpiewaków, nauczycieli, dziennikarzy – chrypka jest częstym objawem.

W Polsce aż 80% nauczycieli skarży się na problemy z głosem. Chrypka może być związana z powstawaniem na fałdach głosowych tzw. guzków śpiewaczych. Nie są one złośliwe, natomiast mogą wymagać leczenia (np. jonoforezy), jeśli powodują trudności w oddychaniu.

Zarówno u tych osób, jak i narażonych na pyły i dymy, głównie papierosowy, może wystąpić obrzęk Reinkego. Jest to obrzęk przestrzeni pod nabłonkiem pokrywającym fałdy głosowe, spowodowany podrażnieniem lub przeciążeniem fałdów głosowych. Zazwyczaj występuje obustronnie. Objawem obrzęku Reinkego jest nie tylko chrypka, ale również bolesność przy przełykaniu czy trudności w oddychaniu.

Podstawowymi metodami leczenia są zabiegi mikrochirurgiczne lub laserowe. Zwykle każdy fałd głosowy leczy się oddzielnie. Pomocne bywają metody oszczędzające głos – foniatra uczy pacjenta, jak oszczędzać krtań przy mówieniu, aby nie obciążać nadmiernie fałdów głosowych. Zaleca się oczywiście rzucenie palenia.

Inne przyczyny chrypki

Innymi przyczynami chrypki mogą być stany po urazie, np. spowodowanym ciałem obcym lub po intubacji. Chrypka może również powstawać w przebiegu refluksu żołądkowo-przełykowego, kiedy to cofająca się kwaśna treść żołądkowa powoduje chemiczne drażnienie nabłonka krtani.

Chrypka może rozwijać się również wtórnie do osłabienia mięśni w przebiegu chorób neurologicznych, takich jak np. miastenia, chorób endokrynologicznych (np. niedoczynności tarczycy) czy działania niektórych leków (np. podczas przewlekłej sterydoterapii wziewnej). Inną przyczyną jest zapalenie stawu pierścienno-nalewkowego w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego układowego czy dny moczanowej.

Do dość częstych przyczyn chrypki należy uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego przez powiększoną tarczycę lub guzek tarczycy. Zwykle chrypka mija, gdy mija ucisk, czyli po operacji. Zdarza się, że podczas operacji zostaje uszkodzony nerw tarczycy, zwykle jednak są to porażenia przejściowe, bardzo rzadko trwałe. Chrypka powstaje przy porażeniu jednego nerwu krtaniowego wstecznego, bezgłos przy porażeniu obustronnym. Do innych objawów należą: świst krtaniowy, duszność i zaburzenia połykania.

Chrypka jako objaw groźnych chorób, w tym raka

Inne, poważne stany chorobowe mogą prowadzić do ucisku nerwów unerwiających krtań i w konsekwencji chrypki. Należy wymienić chociażby:

  • nowotwory przełyku, płuca,
  • guzy śródpiersia,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • tętniaka aorty piersiowej czy tętnicy podobojczykowej,
  • powiększenie lewego przedsionka serca,
  • poszerzenie tętnicy płucnej.

Czasem nerwy są uszkodzone w przebiegu neuropatii (np. cukrzycowej). Każda z tych chorób wymaga diagnostyki i leczenia. Bywa, że nie stwierdza się organicznej przyczyny chrypki. Mówi się wtedy o chrypce czynnościowej. Podsumowując – chrypka nie musi być tylko objawem błahej infekcji. Jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas, należy zasięgnąć porady lekarza.

Chrypka może być również jednym z objawów raka gardła lub raka krtani, dlatego nie należy jej bagatelizować. Rak krtani nie jest częstym nowotworem, natomiast jest nowotworem o bardzo dużej śmiertelności, głównie z powodu zbyt późnego wykrywania i wdrażania leczenia. Chorują najczęściej mężczyźni, głównie palący papierosy, pijący alkohol i narażeni na działanie szkodliwych oparów chemicznych.

Za raka krtani może również odpowiadać zarażenie wirusem brodawczaka ludzkiego. Objawy, oprócz chrypki, to ból gardła, problemy z przełykaniem, duszność, krwioplucie, u niektórych chorych guz w obrębie szyi. Leczenie w zależności od stadium raka obejmuje leczenie chirurgiczne, radioterapię, a we wczesnych stadiach laserową chordektomię.

Wykrycie raka krtani we wczesnym stadium daje większą szansę przeżycia 5-letniego i zachowanie, choćby częściowe, krtani.

Do jakiego lekarza się udać i kiedy?

Jeśli chrypka, nawet bez innych towarzyszących objawów, utrzymuje się dłużej niż 2–3 tygodnie, wymaga konsultacji. W przypadkach infekcji zwykle wystarczające jest leczenie przez lekarza pierwszego kontaktu, jednak w niektórych przypadkach może on wysłać pacjenta do lekarza specjalisty – najczęściej laryngologa lub foniatry, a czasem endokrynologa w celu dalszej diagnostyki.

Bywa, że nie tylko palacze bagatelizują ten objaw. Również osoby zawodowo pracujące głosem mają tendencję do traktowania zmiany głosu jako czegoś oczywistego, związanego z ich pracą. Niekoniecznie musi tak być.

Do lekarza powinni udać się również chorzy, u których oprócz chrypki występują inne objawy, takie jak duszność, ból podczas mówienia czy przełykania, trudności z przełykaniem, krwioplucie czy guz w obrębie szyi.

Leczenie chrypki i domowe sposoby na chrypkę

Leczenie chrypki należy rozpocząć od nawilżania powietrza. Można to zrobić przy pomocy domowego nawilżacza powietrza, a także starym sprawdzonym sposobem – rozwieszając w okresie jesienno-zimowym ręczniki na gorących kaloryferach. Nawilżać śluzówki można także przy pomocy tabletek do ssania, a w przypadku dzieci także lizaków i syropów. W celu nawilżenia śluzówek lekarze zalecają także stosowanie inhalacji parowych lub solankowych.

W leczeniu chrypki należy stosować się do zasad higieny mowy, której najważniejszą zasadą jest ograniczenie mówienia do minimum. Jest to szczególnie ważne, a jednocześnie trudne w przypadku osób, które są narażone zawodowo na częste pojawianie się objawów chrypki.

Ulgę w chrypce przynoszą syropy i pastylki do ssania, których składnikiem jest porost islandzki i ekstrakt z korzenia prawoślazu. Leczenie chrypki i drapania w gardle polega tutaj na wprowadzeniu ochrony delikatnej śluzówki dróg oddechowych. Powstający na śluzówkach film stanowi barierę, która chroni gardło i krtań przed wpływem czynników zewnętrznych, w tym drażniących (dym tytoniowy, suche powietrze w klimatyzowanych pomieszczeniach). W chrypce u dziecka zaleca się stosowanie syropu na chrypkę, którego składniki działają kojąco i łagodzą podrażnienia i drapanie w gardle. Wśród skutecznych, domowych sposobów na chrypkę wyróżnia się także letnią herbatę lub wodę z sokiem cytrynowym.

Opublikowano: ; aktualizacja: 17.11.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Sposoby na chore gardło

Typowe objawy chorego gardła to: drapanie, pieczenie, kłucie i ból gardła przy przełykaniu. Pacjenci skarżą ...

Skuteczne sposoby na chrypkę – jak szybko pozbyć się chrypki?

Chrypka to częsta przypadłość, którą określa się jako chorobę zawodową osób intensywnie pracujących głosem, np. ...

Chrypka u dziecka – jakie są przyczyny i jak leczyć zachrypnięty głos u dziecka?

Przyczyną chrypki u dziecka są najczęściej choroby gardła i krtani (zapalenie krtani, zapalenie gardła). Objawem ...

Przyczyny kaszlu

Kaszel jest reakcją odruchową. Jego zadaniem jest eliminacja z dróg oddechowych nie tylko drobnoustrojów, ale ...

Zapalenie tchawicy – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Zapalenie tchawicy towarzyszy najczęściej zapaleniu krtani i oskrzeli. Przyczyną zapalenia tchawicy są wirusy, rzadziej bakterie. ...

Kaszel mokry – przyczyny, objawy i leki na mokry kaszel

Kaszel mokry (wilgotny, produktywny) wiąże się z występowaniem flegmy w gardle. Przyczyną mokrego kaszlu są ...

Sposoby na suchość w gardle i drapanie w gardle

Uczucie drapania w gardle i suchość w gardle to objawy spotykane stosunkowo często. Przyczyną są ...

Rodzaje kaszlu

Kaszel jest to odruchowe, gwałtowne wypchnięcie dużej ilości powietrza z dróg oddechowych, powodujące usunięcie powstałej ...

Co na chrypkę? Sposoby na chrypkę i drapanie w gardle

Chrypka pojawia się najczęściej w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych. Często towarzyszy jej ból gardła, ...

Zapalenie strun głosowych

Zapalenie strun głosowych daje charakterystyczne objawy, takie jak chrypka, utrata głosu, drapanie i pieczenie w ...

Chrypka – przyczyny i leczenie chrypki u dorosłych i dzieci

Chrypka, czyli szorstka barwa głosu, połączona zwykle z uczuciem suchości i drapania w gardle, to ...

Przeziębienie

Przyczyną przeziębienia są wirusy, a nie bakterie. Do objawów zalicza się złe samopoczucie, uczucie drapania ...

Komentarze (0)