Wysokie i niskie ciśnienie rozkurczowe – normy, przyczyny, objawy, leczenie, powikłania, skutki

Brak zdjęcia

11 czerwca 2018

Badając ciśnienie tętnicze krwi, zazwyczaj podaje się dwie liczby – ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie wartości każdego z ciśnień w pomiarze na ciśnieniomierzu powinny być zweryfikowane przez lekarza. Normy ciśnienia rozkurczowego mieszczą się w przedziale 8084 mmHg. Przyczyny zbyt dużego w większości przypadków nie są jednoznaczne. Objawy wysokiego ciśnienia rozkurczowego nie występują, nieleczone prowadzi jednak do powikłań. Jak obniżyć ciśnienie rozkurczowe?

Ciśnienie rozkurczowe i ciśnienie skurczowe – normy

Ciśnienie skurczowe jest generowane w czasie skurczu serca, natomiast rozkurczowe – pomiędzy skurczami. Przyjmuje się sposób zapisywania ciśnienia tętniczego w takiej postaci, że jako pierwsze podaje się skurczowe, a drugie – ciśnienie rozkurczowe, np.: 120/70 mmHg. Na sfingomanometrach elektronicznych wartości zapisane są często jedna pod drugą. Należy pamiętać, że ciśnienie rozkurczowe zawsze ma wartość niższą niż skurczowe. Ciśnienie krwi tętniczej można zmierzyć samodzielnie. Najłatwiej można to zrobić przy użyciu ciśnieniomierza elektronicznego. Można nabyć takie urządzenie lub skorzystać z dostępnego w aptece. Ciśnieniomierze rtęciowe wychodzą z użycia, a zegarowe są trudniejsze w obsłudze. Instrukcja mówiąca, jak mierzyć ciśnienie krwi, często jest zamieszczona na mankiecie aparatu. Pomiar należy wykonać w wygodnej pozycji, po min. 15 minutach odpoczynku. Aby pomiar był rzetelny, mankiet powinien być założony na ramię ręki niedominującej, na wysokości serca. Należy pamiętać, że pomiar ciśnienia zawsze jest obarczony pewnym błędem. Dlatego jeśli wynik wyda nam się nieprawidłowy lub nietypowy, należy powtórzyć pomiar przed podjęciem dalszych kroków. Jeśli uzyskany wynik w dalszym ciągu wydaje się niewiarygodny, można poprosić lekarza, aby sprawdził dokładność ciśnieniomierza.

Prawidłowe wartości ciśnienia górnego to od 120 do 129 mmHg. Natomiast dolne ciśnienie powinno zawierać się w przedziale od 80 do 84 mmHg. Ciśnienie skurczowe dochodzące do 139 mmHg lub rozkurczowe do 89 mmHg określa się jako wysokie prawidłowe. Różnica pomiędzy ciśnieniem górnym a dolnym to tzw. ciśnienie tętna. Norma wynosi od 30 do 50 mmHg.

Podwyższone ciśnienie rozkurczowe i skurczowe

Aby rozpoznać nadciśnienie tętnicze pierwszego stopnia, konieczne jest stwierdzenie wartości powyżej 140 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub powyżej 90 dla ciśnienia rozkurczowego, w co najmniej dwóch pomiarach w czasie dwóch wizyt lekarskich. Ciśnienie skurczowe powyżej 160 lub ciśnienie rozkurczowe powyżej 100 mmHg odpowiadają nadciśnieniu tętniczemu drugiego stopnia.

Bardzo wysokie ciśnienie, czyli wartości powyżej 180 skurczowe lub powyżej 110 mmHg rozkurczowe, oznaczają nadciśnienie trzeciego stopnia. Nie jest prawdą, że ciśnienie skurczowe lub rozkurczowe jest ważniejsze. Wg najnowszych wytycznych podwyższone wartości nawet jednego z nich wystarczają do stwierdzenia nadciśnienia.

Najczęściej podwyższone ciśnienie rozkurczowe występuje razem z wysokim ciśnieniem skurczowym. Nie jest tak jednak w każdym przypadku. Wysokie ciśnienie skurczowe przy ciśnieniu rozkurczowym do 90 mmHg pozwala na stwierdzenie tzw. izolowanego nadciśnienia skurczowego. Jest ono typowe dla ludzi starszych i chorych na cukrzycę typu 2. Świadczy ono o mniejszej elastyczności naczyń krwionośnych. Leczenie wygląda podobnie jak w innych typach nadciśnienia. Z wiekiem zwiększa się również ciśnienie tętna. Różnica pomiędzy ciśnieniem rozkurczowym, a skurczowym większa niż 55 mmHg u osoby po 65. roku życia jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju powikłań nadciśnienia (zawał serca, udar mózgu, niewydolność nerek itd.). Oznacza to, że u osób starszych bardziej korzystne jest ciśnienie np. 150/100 mmHg, niż 150/80 mmHg.

Wysokie ciśnienie rozkurczowe – przyczyny i objawy

Z kolei kiedy za duże jest tylko ciśnienie rozkurczowe, mówimy o izolowanym nadciśnieniu rozkurczowym. Występuje ono dużo rzadziej. Podobnie jak mała różnica pomiędzy ciśnieniem skurczowym, a rozkurczowym, jest ono typowe dla osób młodych (do 50 r.ż.) i wynika z dużej elastyczności naczyń tętniczych. W tym rodzaju nadciśnienia ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych (np. choroba niedokrwienna serca, miażdżyca) jest niższe niż w nadciśnieniu, w którym podwyższone jest ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Izolowane nadciśnienie rozkurczowe zwykle poprzedza nadciśnienie tętnicze, w którym podwyższone są obydwa ciśnienia.

Ponadto przyczynami wysokiego ciśnienia rozkurczowego mogą być:

  • niedoczynność tarczycy;
  • uszkodzenie nerek;
  • obturacyjny bezdech senny;
  • przewlekłe nadużywanie alkoholu;
  • leki: antykoncepcja doustna, sterydy, niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen).

Prawidłowe leczenie powinno w tych przypadkach skutecznie obniżyć dolne ciśnienie krwi.

Nie ma specyficznych objawów wysokiego ciśnienia rozkurczowego krwi. Są one podobne w różnych rodzajach nadciśnienia. Skutki nadciśnienia tętniczego odczuwane przez pacjenta są niecharakterystyczne. Należą do nich: bóle głowy, zmniejszona wydolność, zawroty głowy, szum w uszach, krwawienie z nosa, nadmierna potliwość. Jednak wiele osób nie odczuwa żadnych symptomów.

Jak obniżyć ciśnienie rozkurczowe?

W 90 proc. przypadków nadciśnienie nie ma jednoznacznej przyczyny. Oznacza to, że można z nim walczyć jedynie, stosując zmianę stylu życia i leczenie farmakologiczne pod kontrolą kardiologa. Modyfikacja stylu życia obejmuje:

  • redukcję masy ciała do wartości prawidłowej;
  • dietę bogatą w surowe warzywa, owoce i niskonasycone kwasy tłuszczowe;
  • redukcję spożycia soli do mniej niż 6 gram na dobę;
  • min. 30 minut aktywności fizycznej przez co najmniej 4 dni w tygodniu;
  • ograniczenie spożycia alkoholu do 20 g na dobę u kobiet i do 30 g na dobę u mężczyzn.

Zmiany te powinny być wprowadzone na stałe, jeśli leczenie nadciśnienia ma być skuteczne. W obniżaniu ciśnienia rozkurczowego może się okazać konieczna zmiana stosowanych leków na nadciśnienie. Nie istnieją co prawda leki działające tylko na ciśnienie rozkurczowe ale odpowiedź na dany lek jest indywidualna dla każdego pacjenta.

Ciśnienie rozkurczowe – wysokie – powikłania i skutki

Nieleczonenadciśnienie tętnicze w ciągu kilku lat prowadzi do rozwoju powikłań narządowych, takich jak angiopatia (skutkująca pogorszeniem ostrości wzroku),przerost mięśnia sercowego czy choroba wieńcowa.

Inne skutki nieprawidłowego ciśnienia rozkurczowego to:

  • zmiany niedokrwienne w mózgu,
  • silne bóle głowy;
  • pogorszenie funkcji nerek, początkowo objawiające się nocnym oddawaniem moczu i wielomoczem;
  • chromanie przestankowe.

Istnieją również doniesienia, że nadciśnienie z za wysokim ciśnieniem rozkurczowym grozi zwiększonym prawdopodobieństwem rozwoju tętniaka aorty.

Niskie ciśnienie rozkurczowe

Dolna granica normy ciśnienia skurczowego wynosi 90 mmHg, a ciśnienia rozkurczowego 60 mmHg. Jednak są osoby, dla których takie ciśnienie jest optymalne. Dotyczy to głównie młodych kobiet. Niektórzy tolerują nawet ciśnienie rozkurczowe dochodzące do 4550 mmHg. W rzeczywistości niskie ciśnienie stanowi problem dopiero, kiedy pojawią się objawy hipotonii, takie jak: zawroty głowy, omdlenia, zaburzenia widzenia, nudności, zaburzenia koncentracji. Niebezpieczne są również nagłe spadki ciśnienia krwi. Mogą one być oznaką krwotoku lub znacznego odwodnienia.

Za niskie ciśnienie rozkurczowe może być skutkiem:

  • ciąży,
  • niewydolności serca,
  • zaburzeń hormonalnych,
  • odwodnienia,
  • utraty krwi,
  • ostrych infekcji,
  • ostrych reakcji alergicznych.

Niskie ciśnienie rozkurczowe przy prawidłowym ciśnieniu skurczowym (wysokie ciśnienie tętna) jest charakterystycznym objawem nadczynności tarczycy i wad serca takich jak niedomykalność zastawki aortalnej.

 

Bibliografia:

  • Erdmann, Erland; Drożdż, Jarosław.Kardiologia kliniczna. Tom 1. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2010, 273288s. ISBN 978-83-75-63065-7
  • Benetos A, Thomas F, Bean K, Gautier S, Smulyan H, Guize L. Prognostic Value of Systolic and Diastolic Blood Pressure in Treated Hypertensive Men. Arch Intern Med. 2002;162(5):577–581.
  • Interna Szczeklika 2015. Piotr Gajewski. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2015.
  • Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym — 2015 rok.
  • Pickering, T. G. (2003). Isolated diastolic hypertension. Journal of Clinical Hypertension (Greenwich, Conn.), 5(6), 411–413.
  • Low blood pressure. American Heart Association. http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/HighBloodPressure/AboutHighBloodPressure/Low-Blood-Pressure_UCM_301785_Article.jsp. Dostęp: 9 maj 2018
Opublikowano: ; aktualizacja: 11.06.2018

Oceń:
2.8


Może cię

Leki na nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze leczy się lekami należącymi do pięciu głównych grup, które różnią się mechanizmem działania. ...

Hormony a nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą powszechną – szacuje się, że cierpi na nie ok. 32% dorosłych ...

Nadciśnienie tętnicze - jak sobie radzić

Nadciśnienie tętnicze (hipertensja) jest to występowanie u pacjenta przewlekłego stanu podwyższonego ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 ...

Leczenie nadciśnienia a leki

Leczenie nadciśnienia tętniczego to nie tylko odpowiednio dobrana farmakoterapia, ale także zmiana stylu życia – ...

Wideo – Czy nadciśnienie może być pierwszym objawem nowotworu?

Czy nadciśnienie może być pierwszym objawem nowotworu? Zwykle nie, jednak istnieje taka możliwość, gdyż szereg ...

Niefarmakologiczne sposoby leczenia nadciśnienia

Nadciśnienie tętnicze jest poważnym problemem zdrowotnym i społecznym. Lekarze są zgodni, że skuteczne leczenie nadciśnienia ...

Nadciśnienie a nowotwory

Jedną z przyczyn nadciśnienia tętniczego może być guz chromochłonny. Guz ten wytwarza miejscowo hormony – ...

Jak mierzyć ciśnienie tętnicze?

Pomiar ciśnienia tętniczego pozwala ustalić wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Może być on wykonany w ...

Zespół metaboliczny – przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie, skutki

Zespół metaboliczny rozpoznawany jest u coraz młodszych ludzi. Przyczyną zespołu X jest m.in. wysokoenergetyczna dieta ...

Niedociśnienie tętnicze – przyczyny, objawy, sposoby na niskie ciśnienie

Niedociśnienie (hipotonia), to stan zbyt niskiego ciśnienia wywołującego niepożądane objawy w postaci m.in. zawrotów głowy, ...

Niedobór potasu w organizmie – hipokaliemia

Hipokaliemia, czyli niewystarczająca podaż potasu, może skutkować wystąpieniem arytmii, zaburzeń kurczliwości mięśni, objawami gastrycznymi, uczuciem ...

DASH – jakie są wskazania i zasady, co można jeść, a czego unikać w diecie DASH?

Nadciśnienie tętnicze to choroba przewlekła dotykająca co czwartą dorosłą osobę na świecie. Nieleczona prowadzi do ...

Komentarze (0)