Podwyższone ciśnienie u dzieci – jakie są przyczyny?

Nadciśnienie tętnicze jest coraz częściej diagnozowanym schorzeniem u dzieci. Według statystyk, podwyższone ciśnienie występuje u 1–4 % małych pacjentów. Problem wysokiego ciśnienia u dziecka jest złożony i wymaga diagnostyki. To, czy dziecko cierpi na nadciśnienie tętnicze, określa się na podstawie oceny wartości ciśnienia do wieku i fizycznego rozwoju dziecka. Służą do tego siatki centylowe.

Ciśnienie u dzieci – od czego zależy?

Wartości ciśnienia tętniczego zmieniają się wraz z wiekiem. U młodszych dzieci stwierdza się niższe wartości ciśnienia niższe u starszych maluchów. Ciśnienie tętnicze zależy nie tylko od wieku dziecka, ale także od jego płci i a także od wzrostu. Z racji tego, że wartości ciśnienia tętniczego u dzieci zależą od wielu czynników, nie można przyjąć ustalonych wartości jako normy.

Dlatego też ciśnienie tętnicze ocenia się u nich przy pomocy siatek centylowych lub specjalnych tabel. Pomagają one w odszukaniu norm ciśnienia tętniczego odpowiedniego dla danego wieku, płci i wzrostu dziecka. Dla przykładu oznacza to, że u dwojga dzieci tej samej płci i w tym samym wieku, lecz o różnym wzroście, takie same wartości ciśnienia tętniczego mogą oznaczać zupełnie inna diagnozę. I tak u dziecka niższego może to być to nadciśnienie, a u tego o wyższym wzroście dana wartość stanowić będzie normę.

Ciśnienie u dziecka – kiedy może być za wysokie?

Nadciśnienie tętnicze może być pierwotne lub wtórne.

  • Pierwotne – jest to nadmierny wzrost ciśnienia tętniczego bez uchwytnej, dotychczas jeszcze nie wyjaśnionej jednoznacznie przyczyny.
  • Wtórne – jest też często zwane objawowym dlatego, że nie stanowi ono samo w sobie pierwotnej choroby, ale jest jedynie wtórnym objawem i następstwem stanu chorobowego, w przebiegu którego dochodzi do wzrostu wartości ciśnienia tętniczego.

U dzieci dominuje nadciśnienie tętnicze wtórne stanowiąc aż 95% przyczyn nadciśnienia tętniczego w wieku rozwojowym. Wzrost częstości występowania nadciśnienia tętniczego pierwotnego obserwuje się u dzieci starszych i młodzieży. Dla odmiany u dorosłych dominuje nadciśnienie tętnicze pierwotne, natomiast nadciśnienie wtórne stanowi zaledwie 5 % przypadków.

Przyczyny nadciśnienia tętniczego są ściśle zależne od wieku dziecka:

  • noworodki i niemowlęta – wrodzone wady nerek i naczyń nerkowych, koarktacja aorty, zakrzep tętnicy nerkowej, zapalne choroby nerek, guzy nerek, hiperkalcemia (wzrost stężenia wapnia we krwi);
  • 1–6 rok życia – zapalne choroby nerek, zmiany strukturalne w obrębie miąższu nerek, koarktacja aorty, wady naczyń nerkowych, hiperkalcemia, choroby tarczycy;
  • 6–10 rok życia – zwężenie tętnicy nerkowej, choroby tarczycy, zapalne choroby nerek, guz chromochłonny, neurofibromatoza, nadciśnienie tętnicze pierwotne;
  • powyżej 10 roku życia – nadciśnienie tętnicze pierwotne, choroby zapalne miąższu nerek.

Objawy nadciśnienia tętniczego u dzieci

Podwyższone ciśnienie tętnicze u dziecka często nie daje żadnych objawów, a chore dzieci można zidentyfikować dopiero na podstawie pomiaru ciśnienia i właściwej interpretacji jego wyniku. Według zaleceń każde dziecko powyżej 2-go roku życia powinno mieć wykonany pomiar wartości ciśnienia tętniczego.

Do objawów nadciśnienia u dziecka zaliczamy:

  • bóle głowy;
  • brak przyrostu masy ciała;
  • u niemowląt – niewydolność oddechowo-krążeniową;
  • w fazie zaawansowanej choroby – wymioty, nudności, niechęć do jedzenia, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, niepokój, pobudzenie, zaburzenia świadomości.

W przypadku złożonych zespołów chorobowych przebiegających z wysokim ciśnieniem u dziecka mamy do czynienia z poniższymi zespołami objawów:

  • bladość błon śluzowych, obrzęki twarzy i kończyn, zaburzenia mikcji, wielomocz, przebyte ZUM, moczenie nocne – choroby nerek;
  • bladość, nadmierna potliwość, napadowe zaczerwienienia twarzy – guz chromochłonny;
  • plamy „cafe au lait”,guzki podskórne – neurofibromatoza;
  • szyja płetwiasta, niska linia owłosienia, szeroko rozstawione sutki, niskorosłość – zespół Turnera;
  • twarz księżycowata, trądzik, rozstępy na skórze, otyłość tułowia – zespół Cushinga;
  • Szmer w nadbrzuszu – zwężenie tętnicy nerkowej;
  • guz w jamie brzusznej – np.: proces rozrostowy w obrębie nerek;
  • niedowłady kończyn dolnych, zaburzenia mikcji, pęcherz neurogenny – uszkodzenia w obrębie kręgosłupa i rdzenia kręgowego.

Diagnostyka nadciśnienia tętniczego

Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego u dzieci opiera się na podstawie trzech niezależnych pomiarów jego wartości u dziecka. Według definicji, jaka można odnaleźć w publikacjach, nadciśnienie tętnicze to stan, w którym średnie wartości ciśnienia skurczowego i/lub rozkurczowego, ocenione na podstawie minimum trzech niezależnych pomiarów, są większe lub równe 95-mu centylowi, dla płci, wieku i wzrostu dziecka.

  • Poniżej 90 cc – ciśnienie tętnicze prawidłowe,
  • Pomiędzy 90 a 95 cc lub powyżej 120/80 mm Hg (nawet gdy poniżej 90 cc) - wyróżniamy stan przednadciśnieniowy u dziecka,
  • Pomiędzy 95 a 99 cc + 5 mm Hg, stopień I, łagodne nadciśnienie tętnicze,
  • Powyżej 99 cc + 5 mm Hg, stopień II nadciśnienia,
  • Powyżej 99 cc + 30 mm Hg, ciężkie nadciśnienie tętnicze.
  • nadciśnieniowe stany pilne – zagrażające niewydolnością narządową w przebiegu nadciśnienia tętniczego,
  • nadciśnieniowe stany nagłe – uszkodzenia narządowe w przebiegu nadciśnienia z koniecznością natychmiastowej interwencji.

Warto zaznaczyć, że warunkiem dokonania [prawidłowego pomiaru u dziecka jest zapewnienie mu spokoju i poczucia bezpieczeństwa. Maluch musi przyjąć prawidłową pozycje ciała. Z kolei szerokość mankietu jakim dokonuje się pomiaru to 2/3 długości ramienia i 80% jego obwodu.

Do czynników które mogą zakłócić prawidłowy pomiar i zawyżyć wartości ciśnienia tętniczego, zaliczymy:

  • wpływ osoby dokonującej pomiaru, jest to tak zwany „zespół białego fartucha”,
  • wypełniony pęcherz moczowy,
  • niedostatek snu,
  • wcześniejsza defekacja,
  • zbyt mocne uciśnięcie tętnicy ramiennej (ból może powodować podniesienie wartości ciśnienia),
  • zbyt wąski mankiet.

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dzieci

Wstępne postępowanie lecznicze obejmuje zmianę diety i zwiększenie aktywności fizycznej. U dzieci z nadwagą lub otyłością należy zmodyfikować bilans energetyczny.

W tym celu należy zmniejszyć liczbę przyjmowanych kilokalorii – dziecko powinno spożywać posiłki ubogokaloryczne, regularnie, zrezygnować z pokarmów i napojów z dodatkiem cukrów. Zalecenia dietetyczne obejmują także ograniczenie spożycia sodu. Bardzo popularna w ostatnim czasie stała się dieta DASH. Jest to program żywieniowy, którego wprowadzenie skutecznie obniża ciśnienie tętnicze. Opiera się ona na zasadach kuchni śródziemnomorskiej.

Konieczne jest zwiększenie aktywności fizycznej. Jest to jedna z najważniejszych, niefarmakologicznych metod leczenia nadciśnienia tętniczego. W zależności od wieku i ogólnego stanu zdrowia, mały pacjent może rozpocząć przygodę z bieganiem, dłuższymi spacerami, pływaniem czy jazdą na rowerze. Zalecany jest wysiłek umiarkowany lub intensywny trwający około 60 minut na dobę. Warto by mały pacjent, ograniczył czas spędzany przed telewizorem do maksymalnie 2 godzin na dobę.

Wskazania do stosowania leczenia farmakologicznego nadciśnienia tętniczego u dzieci obejmują przypadki wtórnego nadciśnienia tętniczego i braku pozytywnej odpowiedzi (obniżenia wartości ciśnienia) na modyfikacje stylu życia. Leczenie farmakologiczne (podobnie jak u dorosłych) może być rozpoczęte jednym z leków z zaakceptowanych do stosowania u dzieci. Są to leki należące do następujących grup: ACE inhibitory (inhibitory konwertazy angiotensyny), antagoniści receptora angiotensyny II, antagoniści kanału wapniowego.

Celem leczenia w nadciśnienia u dzieci jest obniżenie wartości ciśnienia tętniczego poniżej 95 percentyla, z wyjątkiem tych przypadków, w których ciśnienie tętnicze powinno być obniżone poniżej 90 percentyla, czyli w przypadku współistnienia cukrzycy a także przewlekłej choroby nerek.

U dzieci, w procesie leczenia nadciśnienia należy dążyć do szybkiej diagnostyki, usunięcia albo korekty wtórnych przyczyn nadciśnienia tętniczego. Należy wyrabiać w dziecku przyzwyczajenia do aktywności fizycznej a także zdrowej diety. W przypadkach farmakoterapii należy motywować dziecko do jej systematycznego przyjmowania.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Zasady leczenia nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego nie oznacza wyłącznie przyjmowania leków. Podstawowym elementem leczenia nadciśnienia tętniczego jest modyfikacja ...

Co wpływa na rozwój nadciśnienia tętniczego?

Zmiana stylu życia, jaka nastąpiła wraz z migracją do miast, spowodowała typowy, głównie dla krajów ...

Nadciśnienie tętnicze - jak sobie radzić

Nadciśnienie tętnicze (hipertensja) jest to występowanie u pacjenta przewlekłego stanu podwyższonego ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 ...

Nadciśnienie naczynionerkowe

Chorzy z nadciśnieniem naczynionerkowym stanowią 1-2% całej populacji chorych z nadciśnieniem tętniczym. Występuje zwykle po ...

Wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka

Nadciśnienie tętnicze u maluchów diagnozowane jest znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Wysokie ciśnienie występuje ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Urazy nerek – stłuczenie (odbicie), pęknięcie, rozerwanie – jakie dają objawy i jek się leczy?

Gwałtowny rozwój motoryzacji, upadki z wysokości czy obrażenia fizyczne spowodowane chociażby uprawianiem sportu są przyczyną ...

Nadciśnienie tętnicze - groźne mity

Fałszywe poglądy na temat nadciśnienia tętniczego, które zakorzeniły się w świadomości społeczeństwa mogą wywierać niekorzystny ...

Nadciśnienie tętnicze

Ciśnienie tętnicze jest to siła, z jaką krew oddziałuje na ścianki naczyń. Przez nadciśnienie tętnicze ...

Nadciśnienie tętnicze - skutki

Nadciśnienie tętnicze jest powszechnym schorzeniem, które latami może przebiegać bezobjawowo. Jedynymi dolegliwościami, które mogą mu ...

Nadciśnienie tętnicze wtórne

Około 10 % przypadków nadciśnienia tętniczego stanowią przypadki podwyższonego poziomu ciśnienia w przebiegu innych chorób. ...

Choroby nerek a nadciśnienie

Nadciśnienie nerkopochodne, czyli spowodowane chorobą nerek lub zwężeniem tętnicy nerkowej występuje u około 5% chorych ...

Komentarze (0)