Leki na nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze leczy się lekami należącymi do pięciu głównych grup, które różnią się mechanizmem działania. W związku z tym leki na nadciśnienie charakteryzują się nie tylko odmienną skutecznością, ale także innymi działaniami niepożądanymi czy przeciwwskazaniami.

Leki na nadciśnienie - grupy leków

Leki powszechnie stosowane w farmakoterapii nadciśnienia tętniczego, należą do pięciu głównych grup, które różnią się mechanizmem działania. W związku z tym charakteryzują się one nie tylko odmienną skutecznością, ale także innymi działaniami niepożądanymi czy przeciwwskazaniami.

Do głównych grup leków hipotensyjnych należą:

Preparaty z powyższych grup mogą być stosowane w monoterapii, czyli pojedynczo lub łącznie w kombinacji, w zależności od wysokości wartości ciśnienia tętniczego. Wybór konkretnego leku zależy od współistniejących schorzeń oraz obecności przeciwwskazań.

Diuretyki – leki moczopędne

Diuretyki potocznie nazywane lekami moczopędnymi, mimo rozwoju nowych grup leków, od ok. 40 lat stanowią podstawę leczenia nadciśnienia. Ich działanie w uproszczeniu opiera się na tym, że leki te zwiększając objętość wydalanego moczu, pozwalają zmniejszyć objętość krążących w naczyniach płynów, co skutkuje obniżeniem ciśnienia krwi. Leki te mają dowiedzioną zdolność do zmniejszania liczby powikłań nadciśnienia w tym: redukują śmiertelność, liczbę udarów i zawałów serca.

Wśród diuretyków wyróżnia się:

  • tiazydy (hydrochlorotiazyd),
  • leki tiazydopodobne (chlortalidon, indapamid, klopamid),
  • diuretyki pętlowe (furosemid),
  • diuretyki oszczędzające potas (spironolakton, triamteren, amilorid).

Podgrupy te różnią się mechanizmem działania, co przekłada się na różną skuteczność w obniżaniu ciśnienia krwi. Dodatkowo mogą wpływać na poziom glukozy w osoczu czy ilość wydalanego z moczem kwasu moczowego oraz potasu, wapnia i sodu. Tym samym mogą w negatywny sposób wpływać na przebieg cukrzycy, indukować napad dny moczanowej czy pogłębiać zaburzenia lipidowe występujące u chorego. Dlatego tak ważne jest indywidualne dobranie poszczególnych leków, które chory będzie mógł stosować z jak największą korzyścią dla siebie, wystrzegając się działań niepożądanych.

ß–blokery

Są dużą grupą leków stosowanych nie tylko w leczeniu nadciśnienia tętniczego, ale również w niewydolności serca i chorobie niedokrwiennej serca. Zaliczamy do nich m.in.: metoprolol, bisoprolol, labetalol, karwedilol, nebiwolol. Ich efekt hipotensyjny związany jest z blokowaniem receptorów ß należących do układu adrenergicznego. Układ ten odpowiedzialny jest za zwiększenie czynności serca, wzrost ciśnienia tętniczego, zwiększenie ukrwienia mięśni szkieletowych i wątroby, zwiększenie podaży tlenu poprzez rozszerzenie oskrzeli. Tak więc jego główną rolą jest dostosowanie funkcji organizmu w czasie aktywności, wysiłku fizycznego i zagrożenia. Ponadto niektóre leki charakteryzują się dodatkowym niewielkim blokującym działaniem na receptory α1, co sprawia, że są one preferowane u chorych, u których oprócz nadciśnienie tętniczego występują stany skurczowe oskrzeli.

Ponieważ receptory ß nie są jednorodne (wyróżniamy cztery ich podtypy) oraz występują w różnej liczbie w wielu narządach (m. in. w sercu, naczyniach krwionośnych, oskrzelach, przewodzie pokarmowym, układzie moczowym) wywołują one wielokierunkowe działanie, a co za tym idzie mogą być przyczyną niepożądanych efektów. I tak upraszczając przeciwwskazaniem do ich stosowania są: choroby naczyń obwodowych, bloki przewodzenia w sercu, zespół metaboliczny czy zaburzenia gospodarki węglowodanowej, a w przypadku leków wywierających działanie jedynie poprzez receptory ß także astma oskrzelowa i przewlekła obturacyjna choroba płuc.

Blokery kanałów wapniowych

Blokery kanałów wapniowych inaczej nazywane antagonistami wapnia powodują zamknięcie kanałów dla wapnia występujących na powierzchni komórek. Wapń przenikając do wnętrza komórek mięśni gładkich jest czynnikiem niezbędnym dla wywołania ich skurczu. Zmniejszenie napływu wapnia do komórek mięśni gładkich naczyń krwionośnych wywołane antagonistami wapnia, powoduje, że ulegają one rozszerzeniu i tym samym obniża się ciśnienie krwi.

W zależności od względnego wpływu na serce i naczynia krwionośne wyróżnia się trzy grupy antagonistów wapnia:

  • pochodne dihydropirydyny, np. nifedypina, amlodipina, lacydypina (grupa wywierająca najsilniejszy wpływ na naczynia krwionośne i niewielki wpływ na czynność serca),
  • pochodne benzotiazepiny m. in. diltiazem (o słabym działaniu naczyniorozszerzającym),
  • pochodne papaweryny, m. in. werapamil (o silnym działaniu na serce i szczątkowym na naczynia krwionośne).

W leczeniu nadciśnienia tętniczego najczęściej sięga się po pochodne dihydropirydyny, które w najmniejszym stopniu wpływają na serce. Ze względu na wielokierunkowe działania, leki te są stosowane jednak w wielu schorzeniach, oprócz choroby nadciśnieniowej, także m. in. w chorobie niedokrwiennej serca, arytmiach, kardiomiopatiach czy zapobieganiu miażdżycy. Należy podkreślić, że w związku z różnym profilem działania, decyzję o zastosowaniu konkretnego leku podejmuje lekarz, który ocenia schorzenia współistniejące i na ich podstawie dobiera lek najodpowiedniejszy i najbezpieczniejszy dla danego pacjenta. Leków tych bowiem nie można swobodnie stosować zamiennie, a ich podawanie podyktowane jest aktualnym stanem zdrowia chorego oraz istniejącymi przeciwwskazaniami.

Do głównych działań niepożądanych pochodnych dihydropirydyny stosowanych w nadciśnieniu tętniczym należą: bóle głowy, zaczerwienienie skóry twarzy i kończyn dolnych z towarzyszącym uczuciem ciepła i pieczenia, obrzęki podudzi i zaparcia, zaś do najpoważniejszych możliwe nasilenie się objawów choroby niedokrwiennej serca, na skutek zmniejszenia przepływu w tętnicach wieńcowych.

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Są to leki, m. in. kaptopril, ramipryl, peryndopryl, enalapril, które hamują aktywność enzymu konwertazy angiotensyny. Enzym ten przekształca nieczynną angiotensynę I w formę czynną – angiotensynę II, która za pośrednictwem większego wnikania wapnia do komórek mięśni gładkich powoduje silny skurcz naczyń krwionośnych. Dodatkowo angiotensyna II nasila uwalnianie noradrenaliny i adrenaliny w organizmie i tym samym powoduje zwiększenie aktywności układu współczulnego. Jej działanie podwyższające ciśnienie krwi związane jest również ze zwiększeniem uwalniania aldosteronu - hormonu kory nadnerczy, który decyduje o zatrzymywaniu w organizmie sodu a wraz z nim wody. Zahamowanie wytwarzania angiotensyny II wpływa więc poprzez liczne mechanizmy na obniżenie ciśnienia tętniczego.

Tę grupę leków stosuje się z powodzeniem w nadciśnieniu tętniczym pierwotnym i w większości postaci nadciśnienia tętniczego wtórnego. W wyniku ich działania dochodzi do wzrostu przepływu wieńcowego, zmniejszenia przerostu lewej komory serca, cofania się zmian miażdżycowych i wynikającej z nich przebudowy naczyń. Dodatkowo korzystnie wpływają na czynność nerek, hamując postęp zmian neuropatycznych. Istotną ich zaletą jest także korzystny wpływ na gospodarkę tłuszczową i lipidową. Ze względu na bardzo korzystne działanie leki te są szczególnie preferowane u chorych z nadciśnieniem tętniczym po zawale serca, z towarzyszącą niewydolnością krążenia, niewydolnością nerek, białkomoczem lub u osób chorujących na cukrzycę.

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest uporczywy, suchy kaszel, który wymaga odstawienia leku u ok. 5-10 % chorych. Najpoważniejszym zaś obrzęk naczynioruchowy. Pozostałe to objawy nadwrażliwości i zaburzenia alergiczne pod postacią wysypki oraz gwałtowne spadki ciśnienia krwi zwłaszcza przy zastosowaniu dużych dawek lub u chorych rozpoczynających przyjmowanie leku z tej grupy.

Do bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania inhibitorów konwertazy angiotensyny należą: obustronne zwężenie tętnic nerkowych lub zwężenie tętnicy nerkowej jedynej nerki, podwyższony poziom potasu w surowicy oraz ciąża.

Blokery receptora angiotensynowego

Jest to stosunkowo nowa grupa leków. Należą do niej m. in. walsartan i losartan. Ich mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności angiotensyny II dzięki blokowaniu swoistego dla niej receptora.

Właściwości, zbliżone do tych charakteryzujących grupę wcześniej omówioną, powodują, że leki te mają zastosowanie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, w niewydolności serca, profilaktyce zawału serca oraz po jego przebyciu. Są włączane do leczenia u chorych z towarzyszącą nefropatią cukrzycową oraz białkomoczem. Są co najmniej tak samo skuteczne jak leki z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny, przy czym nie powodują kaszlu. Przeciwwskazania co do ich stosowania obejmują te same sytuacje jak w przypadku inhibitorów konwertazy angiotensyny.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Niedobór potasu w organizmie – hipokaliemia

Hipokaliemia, czyli niewystarczająca podaż potasu, może skutkować wystąpieniem arytmii, zaburzeń kurczliwości mięśni, objawami gastrycznymi, uczuciem ...

Nadciśnienie tętnicze - jak sobie radzić

Nadciśnienie tętnicze (hipertensja) jest to występowanie u pacjenta przewlekłego stanu podwyższonego ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 ...

Jak mierzyć ciśnienie tętnicze?

Pomiar ciśnienia tętniczego pozwala ustalić wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Może być on wykonany w ...

Zespół metaboliczny – przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie, skutki

Zespół metaboliczny rozpoznawany jest u coraz młodszych ludzi. Przyczyną zespołu X jest m.in. wysokoenergetyczna dieta ...

Wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka

Nadciśnienie tętnicze u maluchów diagnozowane jest znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Wysokie ciśnienie występuje ...

Objawy nadciśnienia tętniczego – czy i kiedy nadciśnienie daje objawy?

O nadciśnieniu tętniczym mówi się, że jest to choroba podstępna. Czy objawy nadciśnienia są odczuwalne ...

Wideo – Nadciśnienie pierwotne i wtórne

Nadciśnienie tętnicze może mieć charakter pierwotny, jest wówczas uwarunkowane genetycznie i zwykle rozwija się powoli ...

Nadciśnienie tętnicze

Ciśnienie tętnicze jest to siła, z jaką krew oddziałuje na ścianki naczyń. Przez nadciśnienie tętnicze ...

Skoki ciśnienia – przyczyny, badania, leczenie, skutki

Nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko udaru czy zawału. Niebezpieczne są także wahania i skoki ciśnienia tętniczego. ...

DASH – jakie są wskazania i zasady, co można jeść, a czego unikać w diecie DASH?

Nadciśnienie tętnicze to choroba przewlekła dotykająca co czwartą dorosłą osobę na świecie. Nieleczona prowadzi do ...

Leczenie nadciśnienia a leki

Leczenie nadciśnienia tętniczego to nie tylko odpowiednio dobrana farmakoterapia, ale także zmiana stylu życia – ...

Nadciśnienie a nowotwory

Jedną z przyczyn nadciśnienia tętniczego może być guz chromochłonny. Guz ten wytwarza miejscowo hormony – ...

Komentarze (0)