Mięsień nadgrzebieniowy – anatomia, uszkodzenia, leczenie, ćwiczenia

Mięsień nagdrzebieniowy znajduje się w dole nadgrzebieniowym łopatki. Wspomaga odwracanie ramienia, napina torebkę stawową, a także bierze udział w odwodzeniu. Uszkodzenie lub zerwanie mięśnia nadgrzebieniowego powoduje dolegliwości bólowe, utrudniające normalne poruszanie. Leczenie wymaga odpowiednich ćwiczeń, środków farmakologicznych, a czasami niezbędna jest interwencja chirurgiczna.

Mięsień nadgrzebieniowy – co to jest i gdzie się znajduje?

Mięsień nadgrzebieniowy (łac. musculus supraspinatus) jest zlokalizowany w dole nadgrzebieniowym łopatki. Rozciąga się aż do końca bliższego kości ramiennej. Jego przyczepy biegną począwszy od dołu nadgrzebieniowego i powięzi nadgrzebieniowej, następnie na górnej powierzchni guzka większego kości ramiennej przechodzą w ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego, które poza tym przytwierdzone jest do struktury torebki stawowej.

Unaczynienie pochodzi od tętnicy nadłopatkowej, tętnicy podobojczykowej oraz tętnicy okalającej łopatkę. Za unerwienie odpowiada nerw nadłopatkowy. Czynność mięśnia nadgrzebieniowego to:

  • odwodzenie ramienia wspólnie z mięśniem naramiennym,
  • napinanie torebki stawu ramiennego,
  • zginanie i obracanie ramienia na zewnątrz.

Wykazuje bardzo niewielką zmienność osobniczą. Wspólnie z mięśniem obłym mniejszym, podłopatkowym i podgrzebieniowym tworzy stożek rotatorów, który jest odpowiedzialny za stabilizację barku w płaszczyźnie poprzecznej i czołowej oraz za ruchy w stawie ramiennym.

Uszkodzenie mięśnia nadgrzebieniowego może być przyczyną zespołu bolesnego barku. Jak go rozpoznać i leczyć?

Mięsień nadgrzebieniowy – zespół ciasnoty podbarkowej

Jednym z uszkodzeń mięśnia nadgrzebieniowego może być zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej określany w skrócie jako ZCPP. Jest to konflikt w postaci zmniejszenia przestrzeni podbarkowej pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a sklepieniem kruczo-barkowym. Wśród czynników powodujących to schorzenie wymienia się haczykowaty kształt wyrostka barkowego – jako jedna z wariacji anatomicznych oraz zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze w obszarze stawu ramiennego, które mogą być następstwem urazów lub uwarunkowań genetycznych.

Czynniki wtórne uszkodzeń to dysbalans mięśniowy, niestabilność głowy kości ramiennej, długotrwałe wykonywanie monotonnych ruchów barkiem (np. w czasie pracy lub podczas uprawiania sportu), nieprawidłowa pozycja ciała w statyce, wymuszająca protrakcyjne ustawienie barków – wysunięcie ich ku przodowi. Sprzyja to obkurczaniu tylnej ściany torebki stawowej i skracaniu długości mięśnia piersiowego mniejszego, co zgodnie z aktualnymi badaniami dowodzi związku przyczynowo-skutkowego z zespołem ciasnoty przestrzeni podbarkowej. Do objawów zaliczamy:

  • tkliwość bólową guzka większego kości ramiennej oraz stawu barkowo-obojczykowego,
  • wzmożone napięcie mięśnia piersiowego mniejszego,
  • dysbalans mięśniowy,
  • zmniejszenie zakresu ruchomości barku,
  • objawy zapalenia – obrzęk, miejscowe podniesienie temperatury, ból, zaczerwienienie,
  • pozytywne wyniki testów – testu mięśnia nadgrzebieniowego Jobe’a, testu Neera, testu Hawkinsa oraz testu Active Impingement Test.

Dowiedz się więcej na temat zespołu ciasnoty barkowej.

Mięsień nadgrzebieniowy – zerwanie przyczepu ścięgna i uszkodzenie mięśnia

Kolejnym z możliwych uszkodzeń jest także zerwanie przyczepu ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego. Jest to jedna z najczęstszych przypadłości barku. Przyczyną są najczęściej urazy w postaci ostrego, gwałtownego upadku na wyprostowaną kończynę górną, co może także implikować złamanie kości ramiennej, obojczyka czy stawu ramiennego. Przyczyną może być także wyczynowe uprawianie sportu oraz jednorazowe duże przeciążenia, szarpnięcia. W niezliczonej ilości przypadków zerwanie ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego jest poprzedzone częściowym jego przerwaniem. Objawy zerwania różnią się w zależności od przyczyny i są to:

  • silny, ostry ból pojawiający się przy ruchach i w porze nocnej podczas leżenia na uszkodzonym barku,
  • zniesienie siły mięśniowej i ograniczenie zakresu ruchomości stawu ramiennego,
  • trzeszczenia i przeskakiwania w barku.

Jednym z możliwych uszkodzeń mięśnia nadgrzebieniowego jest przewlekła bolesność i pojawianie się punktów spustowych. Jest to efektem sumujących się mikrourazów powstających w wyniku długotrwałych przeciążeń barku powodujących niedokrwienie struktury mięśnia. Dotyczy to najczęściej osób ciężko pracujących fizycznie oraz sportowców. Wśród objawów wymienia się:

  • zmniejszenie czynnego zakresu ruchomości stawu ramiennego, szczególnie odwodzenia,
  • ostry ból o charakterze zapalnym, pojawiający się głównie w nocy, a w ciągu dnia przy wysiłku,
  • zaniki mięśniowe,
  • zachowany bezbolesny, bierny zakres ruchu barku.

Mięsień nadgrzebieniowy – testy i diagnostyka

W diagnostyce uszkodzeń mięśnia nadgrzebieniowego w pierwszej kolejności wykorzystuje się ocenę zakresu ruchomości oraz palpacyjną ocenę bolesności struktur barku. Testy kliniczne wykonywane są przez fizjoterapeutę lub lekarza specjalistę. Wyróżnia się tutaj jeden z najpopularniejszych – test mięśnia nadgrzebieniowego Jobe’a, jednak wykorzystuje się także:

  • test pustej puszki,
  • test pełnej puszki,
  • test bolesnego łuku,
  • test Neera,
  • test Hawkinsa,
  • Active Impigement Test,
  • test opadającego ramienia.

Test Jobe’a wykonuje się w pozycji stojącej lub siedzącej. Pacjent ustawia ramię w odwiedzeniu – 90o, zgięciu – 30o, rotacji zewnętrznej z wyprostem w stawie łokciowym. Terapeuta naciska od góry na przedramiona pacjenta. Jeśli pacjent nie jest w stanie wykonać odwiedzenia do pozycji 90o i utrzymać wbrew oporowi terapeuty lub/i pojawia się ból, to wynik testu jest dodatni i świadczy o uszkodzeniu mięśnia nadgrzebieniowego.

W diagnostyce obrazowej stosuje się ultrasonografię dla lepszego zobrazowania struktur tkanek miękkich oraz rentgenodiagnostykę pozwalającą określić ustawienie poszczególnych struktur kostnych, ich ukształtowanie anatomiczne i obecność ewentualnych zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych. W przypadku ciężkich uszkodzeń i niewystarczających informacji z badań USG i RTG lekarz może zlecić wykonanie badania tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

Łagodniejszą postacią zespołu ciasnoty barkowej jest zapalenie kaletki podbarkowej.

Mięsień nadgrzebieniowy – leczenie

W leczeniu uszkodzeń oraz urazów mięśnia nadgrzebieniowego bardzo ważna jest modyfikacja codziennych czynności, a w szczególności tych, które wymagają ruchów ponad głową. Jest to istotny element wpływający na przebieg leczenia zachowawczego. Poza tym często stosuje się środki farmakologiczne o działaniu analgetycznym i niesteroidowe leki przeciwzapalne. W przypadku kiedy ból nie ustępuje, lekarz może zalecić iniekcje sterydowe.

Terapia mięśnia nadgrzebieniowego to przede wszystkim zabiegi o działaniu przeciwzapalnym, regeneracyjnym i przeciwbólowym. Można tu wymienić krioterapię miejscową, jonoforezę z wykorzystaniem leków przeciwzapalnych, elektrostymulację mięśni pierścienia rotatorów.

Samodzielnie pacjent może wykonywać w domu okłady z lodu obłożonego ręcznikiem lub innym materiałem – w celu zniesienia bólu i złagodzenia objawów stanu zapalnego. Często przerwany lub zerwany mięsień nadgrzebieniowy wymaga odciążenia – wówczas stosuje się unieruchomienie barku. Przyspiesza to procesy regeneracyjne i zapobiega dalszym uszkodzeniom, a także pomaga eliminować cechy stanu zapalnego i zmniejsza ból. Wykorzystuje się tutaj specjalistyczne zaopatrzenie ortopedyczne w postaci temblaków, ortez odwodzących czy opatrunku Desaulta, co zapewnia właściwe ułożenie stawu ramiennego.

Mięsień nadgrzebieniowy – ćwiczenia

Fizjoterapia w początkowym okresie skupia się więc na łagodzeniu dolegliwości i odciążaniu uszkodzonych tkanek. W przypadku zabiegu jest to najczęściej artroskopia. Małoinwazyjna procedura, wykorzystująca niewielkie nacięcia skóry niezbędne, aby umieścić w stawie narzędzia chirurgiczne oraz kamery. Następnie po ewakuacji uszkodzonych fragmentów i oczyszczeniu stawu, dokonuje się zespolenia ścięgna z miejscem jego przyczepu. Jako materiał zespalający wykorzystuje się specjalistyczne implanty. Po końcowej ewakuacji narzędzi, lekarz zaszywa niewielką ranę. Zaletą artroskopii w tym przypadku tak, jak w innych okolicach ciała jest mała inwazyjność, zmniejszenie ryzyka powikłań, niewielki blizny oraz szybka rekonwalescencja. Po ewentualnym zabiegu operacyjnym już w drugiej dobie wprowadza się kinezyterapię, aby powoli i stopniowo przywrócić pełen zakres ruchomości. Bardzo ważne jest odtwarzanie ruchu rotacji i zginania oraz odbudowywanie właściwej siły mięśniowej.

Jednym z przykładowych ćwiczeń zwiększających zakres ruchu w stawie ramiennym jest utrzymywanie laski gimnastycznej lub kija nachwytem na wysokości głowy w pozycji leżenia na plecach. Początkowo kończyny górne znajdują się na wysokości bioder, następnie wykonuje się ruch przeniesienia laski nad głowę, do granicy bólu, utrzymując ją kilka sekund. Potem następuje powrót do pozycji wyjściowej.

Na bardziej zaawansowanym etapie wykonuje się ćwiczenia wzmacniające i stabilizujące. Przykładem może być ćwiczenie w pozycji stojącej przed ścianą. Kończyna górna uniesiona na wysokość głowy przyciska piłkę do ściany. Ruch polega na toczeniu piłki do góry i na dół. Należy wykonać kilka powtórzeń.

Fizjoterapia wykorzystuje także stabilizujące i przeciwbólowe działanie odpowiednio dobranych aplikacji kinesiology taping. Wśród pozostałych metod można wymienić suche igłowanie, terapię powięziową, terapię manualną, pinopresurę. Proces leczenia zerwanego ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego może trwać od 2 miesięcy do nawet roku, jeśli uwzględniamy powrót do pełnej sprawności.

Bibliografia

  • Paloneva J., Lepola V., Äärimaa V., Increasing incidence of rotator cuff repairs – a nationwide registry study in Finland. BMC Musculoskelet. Disord., 2015, 16: 189.
  • Gaździk T. S., Bielecki T., Ortopedia i traumatologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.
  • Lazarides A. L. i wsp., Rotator cuff tears in young patients: a different disease than rotator cuff tears in elderly patients. J. Shoulder Elbow Surg., 2015, 24, 11: 1834‒1843.
  • Kukkonen J., Äärimaa V., Joukainen A., The effect of glenohumeral osteoarthritis on the outcome of isolated operatively treated supraspinatus tears, J. Orthopaedic Sci., 2013, 18, 3: 405‒409.
  • Thigpen C. A. i wsp., The American Society of Shoulder and Elbow Therapists’ consensus statement on rehabilitation following arthroscopic rotator cuff repair. J. Shoulder Elbow Surg., 2016, 25, 4: 521‒535.
  • Jacquot A. i wsp., Is rotator cuff repair appropriate in patients older than 60 years of age? Prospective, randomised trial in 103 patients with a mean four-year follow-up. Orthop. Traumatol. Surg. Res., 2014, 100, 6: 333‒338.
Opublikowano: ; aktualizacja: 25.04.2019

Oceń:
4.3


Może cię

Wideo – Objawy zwyrodnienia kręgosłupa

Na skutek mikrourazów powierzchni stawowych, zmian przeciążeniowych w dyskach oraz tworzenia się osteofitów, dochodzi do ...

Skolioza – co to jest, jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Skolioza jest to boczne skrzywienie kręgosłupa, do którego najczęściej dochodzi podczas skoku wzrostowego przed okresem ...

Taping

Taping, inaczej plastrowanie, jest jedną ze współczesnych metod stosowanych w rehabilitacji. Polega on na założeniu ...

Naciągnięta pachwina – objawy, leczenie, co robić?

Naciągnięcie mięśni lub więzadła pachwinowego w okolicy miednicy i stawu biodrowego jest częstą przyczyną bólu ...

Naciągnięty mięsień – jak się leczy naciągnięcie mięśnia?

Powszechną, szczególnie wśród osób uprawiających sport, kontuzją jest naciągnięcie mięśnia. Problem ten wynika najczęściej z ...

Magnetostymulacja – co to jest, wskazania, efekty, przeciwwskazania

Magnetostymulacja w fizykoterapii znalazła zastosowanie głównie z leczeniu dolegliwości układu kostno-stawowego. Wykorzystując właściwości i działanie ...

Naderwanie mięśnia – objawy, sposoby leczenia

Naderwanie mięśnia powoduje silny ból mięśnia. Spowodowane jest najczęściej wykonywaniem aktywności fizycznej bez wcześniejszej rozgrzewki. ...

Złamanie kości stępu

Postępowanie z pacjentem ze złamaniem kości stępu musi odbywać się w trybie pilnym. Stosuje się ...

Suche igłowanie (dry needling) – co to jest, czy boli, wskazania, przeciwwskazania

Suche igłowanie to zabieg stosowany w leczeniu mięśniowo-powięziowych punktów spustowych na ciele. Efektem igłoterapii jest ...

Polidaktylia – przyczyny, rodzaje, operacja

Polidaktylia to schorzenie, gdzie dziecko rodzi się z dodatkowymi palcami rąk albo stóp. Wyróżnia się ...

Ból karku i szyi – jakie mogą być przyczyny?

Ból karku i szyi jest najczęściej spowodowany chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa. Za dolegliwości bólowe, wzmożone napięcie ...

Ból w pachwinie – co oznacza ból w pachwinach?

Ból w pachwinie jest objawem niespecyficznym. Może wskazywać na wiele procesów chorobowych toczących się w ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon